36.శరీర స్వభావాన్ని అర్థం చేసుకునే అశుభ భావన అనే ధ్యాన ప్రక్రియ l (Patikkulamanasikāra)

36.శరీర స్వభావాన్ని అర్థం చేసుకునే అశుభ భావన అనే ధ్యాన ప్రక్రియ l (Patikkulamanasikāra)

Author Name:TIPITAKA TV

Youtube Channel Url:https://www.youtube.com/@TIPITAKATV

Youtube Video URL:https://www.youtube.com/watch?v=mEE744lOZt8



Transcript:
(00:00) నమస్కారం ఈరోజు మనం ఒక ఆ చాలా వింతైన బహుశా కొంచెం ఇబ్బంది పెట్టే ఆలోచనలు చర్చిస్తున్నాం. అవును Instagram ఫిల్టర్లు పర్ఫెక్ట్ సెల్ఫీల ప్రపంచంలో మన శరీరాన్ని అందవిహీనంగా చూడమని చెప్పే ఒక పురాతన బౌద్ధ ధ్యాన పద్ధతి గురించి మాట్లాడుకుందాం. ఇది వినటానికి వెర్రిగా అనిపించవచ్చు కానీ మన శ్రోత పంపిన ఈ ఆధారాల ప్రకారం దీని వెనుక మనశశాంతికి ఒక రహస్య మార్గం దాగి ఉంది.
(00:28) నిజమే ఈ విశ్లేషణ లో ఈ పద్ధతి వెనుక ఉన్న మనస్తత్వాన్ని అర్థం చేసుకునే ప్రయత్నం చేద్దాం. సరే దీని లోతులోకి ఒకసారి వెళ్దాం. ఈ పద్ధతి పేరు పట్టికూ మనసికార పట్టికూళ మనసికార అవును నాకు తెలిసి దీని అర్థం అసహ్యకరమైన వాటిపై దృష్టి పెట్టడం కదా సరిగ్గా అదే అంటే పేరు వింటుంటేనే ఏదో ప్రతికూలంగా అనిపిస్తుంది.
(00:52) ఎవరైనా ఉద్దేశపూర్వకంగా అసహ్యకరమైన విషయాల గురించి ఎందుకు ధ్యానం చేస్తారు ఇది చాలా విచిత్రంగా ఉంది. మీరు అన్నది నిజమే మొదటిసారి విన్నప్పుడు అవి ఏవైనా అలా అనిపిస్తుంది. అవును కానీ ఈ పదం వెనుక ఆ ఈ పద్ధతి వెనుక చాలా లోతైన తాత్వికత ఉంది. ఇది బౌద్ధ మతంని ఒక ముఖ్యమైన గ్రంథమైన సతి పట్టాన సుత్తా నుండి వచ్చింది. ఓ సతి పట్టాన సుత్త అవును దీనిని సాధారణంగా అశుభ భావన అని కూడా పిలుస్తారు అంటే అశుభమైన వాటిపై భావన చేయడం అన్నమాట.
(01:25) అశుభ భావన సరే. బుద్ధుని బోధనల ప్రకారం ధ్యానం చేసేవారు తమ శరీరాన్ని ఒక వస్తువుగా పాదాల నుండి తల వరకు ఆపై తల నుండి పాదాల వరకు మానసికంగా ప్రయాణిస్తూ పరిశీలించాలి. ఒక ప్రయాణం లాగా ఒక ప్రయాణంలా పైకి కనిపించే చర్మంతో కప్పబడిన ఈ శరీరంలోని ప్రతి అవయవాన్ని ప్రతి ద్రవ్యాన్ని ఉన్నది ఉన్నట్లుగా గమనించాలి.
(01:52) అంటే మన భావోద్వేగ పూరిత అభిప్రాయాలను పక్కన పెట్టి ఒక శాస్త్రవేత్తల దాన్ని విశ్లేషించడం అన్నమాట. ఖచ్చితంగా ఈ ఆధారాలలో శరీర భాగాల జాబితా గురించి కూడా ఉంది. దాన్ని ఒక నిర్దిష్ట క్రమంలో గమనించాలని సూచించారు. అవును ఆ క్రమానికి చాలా ప్రాముఖ్యత ఉంది. అంటే ఒక క్రమం కూడా ఉందా ఏదో యాదృచ్చికంగా కాకుండా ఒక పద్ధతి ప్రకారం దీన్ని చేస్తారన్నమాట.
(02:15) హ్మ్ ఇది ఒక రకమైన ఆ ఎలా చెప్పాలి మానసిక ఆపరేషన్ లాగా అనిపిస్తుంది. ఎందుకు ఆ క్రమం దాని వెనుక ఏదైనా సైకాలజీ ఉందా కచ్చితంగా సైకాలజీ ఉంది. ఆ క్రమం చాలా తెలివిగా రూపొందించబడింది. అలాగా అది సహజంగా తార్కికంగా బయట నుండి లోపలికి వెళ్తుంది. ఒక వస్తువును అర్థం చేసుకోవాలంటే ముందు దాని పై పొరను చూసి ఆ తర్వాత లోపలికి వెళ్తాం కదా అలాగే మొదటగా తచపంచక అని పిలిచే ఐదు బాహ్య భాగాలపై దృష్టి పెడతారు.
(02:47) తచ్చ పంచక అవి తల వెంట్రుకలు అంటే కేస శరీర వెంట్రుకలు లోమ గోళ్ళు నక దంతాలు దంత మరియు చర్మం తచచో ఒక్క నిమిషం ఆగండి తల వెంట్రుకలు చర్మం గోళ్ళు దంతాలు అవును ఇవి మనం అందంగా కనిపించడానికి మనల్ని మనం ప్రదర్శించుకోవడానికి ఉపయోగించేవే కదా సరిగ్గా హెయిర్ కట్లు స్కిన్ కేర్ మనిక్యూర్లు టీత్ వైట్నింగ్ ఆధునిక సౌందర్య పరిశ్రమ మొత్తం ఈ ఐదు వస్తువుల మీదే నడుస్తుందని చెప్పొచ్చు అవునవును ఇది యాదృచ్చికమా లేక ఉద్దేశపూర్వకంగానే వీటిని మొదట ఎంచుకున్నారా ఇందులో యాదృచ్చికం ఏమీ లేదు అది పూర్తిగా ఉద్దేశపూర్వకమే హో మన అహంకారానికి శారీరక ఆకర్షణకు మూలస్తంభాలైన ఈ భాగాలతోనే ఈ ధ్యానాన్ని
(03:30) ప్రారంభించడం వెనుక ఉన్న ఉద్దేశ్యం అదే అంటే అందం అనే భ్రమను పునాదుల నుండే కదిలించడం అవును ఈ ఐదింటిని పరిశీలించిన తర్వాత ధ్యానం లోపలికి వెళ్తుంది. అంతర్గత అవయవాలైన మాంసం, నరాలు, ఎముకలు, ఎముక మధ్య, మూత్రపిండాలు, గుండె, కాలేయం, ఊపిరి తిత్తులు మొత్తం యంత్రాంగం అవును మొత్తం యంత్రాంగాన్ని మానసికంగా దర్శిస్తారు. అమ్మో ఆ తర్వాత శరీర ద్రవాల జాబితా కూడా ఉంది.
(03:57) మ్ పైత్యం, కఫం, చీము, రక్తం, చెమట, కొవ్వు, కన్నీళ్లు, లాలజలం, మూత్రం మొత్తం 32 భాగాలు. ఈ జాబితా వింటుంటేనే ఏదోలా ఉంది. ఇది దాదాపు ఒక మెడికల్ టెక్స్ట్ బుక్ చదువుతున్నట్లు ఉంది. నిజమే అందమైన శరీరం ఆకర్షణీయమైన రూపం అనే ఆలోచనను ఇది పూర్తిగా నాశనం చేస్తుంది. అవును ఇది శరీరాన్ని ఒక కవితాత్మక వస్తువుగా కాకుండా కేవలం జీవ రసాయన ప్రక్రియల సమాహారంగా ఒక మాంసపు యంత్రంగా చూపిస్తుంది.
(04:28) సరిగ్గా అదే దాని ఉద్దేశ్యం వాస్తవికతను చూడటం వాస్తవికతను శరీరాన్ని అలంకారాలు భ్రమలు లేకుండా దాని సహజ రూపంలో చూడటం దానిలోని ప్రతి భాగాన్ని అది మనకు నచ్చినా నచ్చకపోయినా ఉన్నది ఉన్నట్లుగా గుర్తించటం సరే ఇక్కడే నాకు అసలు సందేహం వస్తుంది. అడగండి ఇదంతా వింటుంటే నాకు కొంచెం ఇబ్బందిగా నిరుత్సాహంగా ఉంది. వెంట్రుకలు, గోళ్ళు, రక్తం, చీము వీటన్నిటి గురించి ఆలోచిస్తే మనసులో అసహ్యం కాకుండా ఇంకేం కలుగుతుంది.
(04:58) మ్ దీని అసలు లక్ష్యం మనల్ని మనం అసహ్యించుకునేలా చేయడమేనా నాకు ఇది అర్థం కావడం లేదు ఎందుకంటే ఇది స్వీయ ప్రేమ, బాడీ పాజిటివిటీ వంటి ఆధునిక ఆలోచనలకు పూర్తిగా విరుద్ధంగా ఉంది. చూడండి ఇక్కడే చాలా మంది తప్పుగా అర్థం చేసుకుంటారు. ఇది చాలా సహజంగా వచ్చే సందేహం. అవును కానీ దీని ఉద్దేశం మనల్ని మనం చీ కొట్టుకోవడం కాదు అసలు లక్ష్యం వేరే ఉంది.
(05:22) ఏంటది? దాన్ని వైరాగ్యం అంటారు. ఈ పదాన్ని మనం తరుచుగా ప్రతికూల అర్థంలో వాడతాం. కానీ బౌద్ధ తత్వశాస్త్రంలో దీనికి చాలా లోతైన అర్థం ఉంది. ఓకే వైరాగ్యం అంటే ద్వేషం కాదు నిర్లిప్తత అంటి పెట్టుకోకుండా ఉండటం. నిర్లిప్తత అంటే శరీర భాగాలను అందమైనవి లేదా అసహ్యకరమైనవి అనే తీర్పులు ఇవ్వకుండా వాటిని యధాతథంగా చూడటం అంటే వాటికి మనం అంటించే లేబెల్స్ ను తొలగించడం అన్నమాట అవును ఉదాహరణకు పొడవాటి నల్లటి జుట్టును చూసి అందమైనది అని అనుకోకుండా కేవలం ఇవి వెంట్రుకలు ఇవి కెరాటిన్ తో తయారయ్యాయి పెరుగుతాయి రాలిపోతాయి అని వాస్తవాన్ని మాత్రమే చూడటం
(06:05) ఖచ్చితంగా అలా చూడటం ద్వారా మనసు శరీరాన్ని ఒక శాశ్వతమైన ఆనంద వనరుగా మన గుర్తింపుకు కేంద్రంగా భావించి దానికి అతుక్కుపోవడాన్ని నెమ్మదిగా ఆపుతుంది. ఓకే ఈ విషయాన్ని స్పష్టం చేయడానికి బుద్ధుడు చెప్పిన ఒక ఉపమానం ఈ ఆధారాల్లో ఉంది. అది చాలా శక్తివంతమైనది. ఏమిటది? ఈ ధ్యానం వివిధ రకాల ధాన్యాలతో నిండిన ఒక సంచిని తెరిచిన వ్యక్తిలా ఉంటుందని ఆయన అన్నారు.
(06:30) ధాన్యాల సంచి అదెలా ఆలోచించండి ఒక రైతు తన సంచిని తెరిచి అందులోకి చూస్తాడు. హమ్ అతను ఆహా ఈ బియ్యం ఎంత అందంగా ఉన్నాయి లేదా ఛి ఈ కందులు ఎంత అసహ్యంగా ఉన్నాయి అని భావోద్వేగానికి లోనుకాడు. కరెక్ట్ అతను కేవలం గుర్తిస్తాడు. అవును అతను కేవలం నిష్పక్షపాతంగా ఇవి బియ్యం ఇవి పెసలు ఇవి కందులు అని గుర్తిస్తాడు వాటిని వర్గీకరిస్తాడు.
(06:56) అంతే అలాగే ధ్యానం చేసేవారు శరీరాన్ని చూసి ఇవి వెంట్రుకలు ఇది చర్మం ఇది రక్తం ఇది ఎముక అని గుర్తిస్తారు. ఇక్కడ ఉద్దేశ్యం వర్గీకరించడం గమనించడమే భావోద్వేగంతో తీర్పు చెప్పడం కాదు. ఆ ఉపమానం చాలా విషయాలను స్పష్టం చేసింది. అది ఈ పద్ధతి యొక్క శాస్త్రీయ స్వభావాన్ని నొక్కి చెబుతుంది. అవును ఇది ఎమోషనల్ రియాక్షన్ గురించి కాదు క్లియర్ అబ్జర్వేషన్ గురించి ఇప్పుడు నాకు అర్థమవుతుంది.
(07:22) అయితే ఇది ఆచరణలో సాధ్యమేనా? రోజూ మనల్ని అందంగా చూపించే సమాజంలో బతుకుతూ అకస్మాత్తుగా మన శరీరాన్ని కేవలం ఎముకలు మాంసం ముద్దగా చూడటం చాలా కష్టం కదా చాలా కష్టం అందుకేనేమో ఈ ఆధారాలలో కొత్తగా దీక్ష తీసుకున్న భిక్షువులు భిక్షుణీలు మొదట కేవలం ఆ ఐదు భాగాలపైనే దృష్టి పెట్టాలని సూచించారు. అవును అంటే ఇది ఒక రకమైన బిగినర్స్ లెవెల్ లాంటిదా ఒక రకంగా అలా అనొచ్చు దానికి రెండు ముఖ్యమైన కారణాలు ఉన్నాయి.
(07:54) సరే మొదటిది మీరు అన్నట్లుగా ఆచరణాత్మకమైనది ఆ ఐదు భాగాలు మనకు సులభంగా కనిపించేవి గుర్తించగలిగేవి. అవును డైరెక్ట్ గా కనిపిస్తాయి. వాటిని ఊహించుకోవడం వాటిపై దృష్టి పెట్టడం మూత్రపిండాలు లేదా కాలేయం వంటి అంతర్గత అవయవాలతో పోలిస్తే సులభం. నిజమే ఇక రెండో కారణం అది మరింత మానసికమైనదిగా ఉండాలి. అవును రెండో కారణం చాలా వ్యూహాత్మకమైనది.
(08:16) మ్ మనం ఇంతకుముందు చర్చించుకున్నట్లుగా ఆ ఐదు భాగాలే సౌందర్యానికి యవ్వనానికి ఆకర్షణకు పునాది కరెక్ట్ కామవాంఛంచలకు శారీరక వ్యామోహానికి ఇవే మూల కారణాలు ఓ అంటే సమస్య మూలాల మీద దెబ్బ కొట్టడం అన్నమాట సరిగ్గా అదే సాధన యొక్క ప్రారంభ దశలలో సమస్య ఎక్కడ బలంగా ఉందో అక్కడే దెబ్బ కొట్టడం లాంటిది ఆసక్తికరంగా ఉంది ఈ భాగాలపైనే నేరుగా దృష్టి సారించడం ద్వారా ఆ వ్యామోహాన్ని సమర్థవంతంగా ఎదురు ఎదురుకోవచ్చు ఇది కోరికల యొక్క మూలాలను నేరుగా తాకే ఒక శక్తివంతమైన సాధనం.
(08:52) ఆసక్తికరం అంటే ఇది ద్వేషం కాదు కేవలం వాస్తవికతను అంగీకరించడం వాస్తవికతను అంగీకరించడమే అయితే ఈ మూలాల్లో నాలుగు మూలకాలు అంటే చతుాదు ఒవస్థతాన అనే మరో పద్ధతి కూడా ప్రస్తావించబడింది. అవును ధ్యానం చేసేవారు శరీరాన్ని నాలుగు మూలకాల పరంగా కూడా చూడవచ్చని ఉంది. దానికి ఈ అశుభ భావనకు తేడా ఏమిటి? ఉ రెండు శరీరం పైనే దృష్టి పెడుతున్నాయి కదా ఇవి ఒకే లక్ష్యానికి రెండు వేరు వేరు మార్గాలా లేక వాటి మధ్య ఏదైనా ప్రాథమిక తేడా ఉందా ఇది చాలా మంచి ప్రశ్న ధన్యవాదాలు.
(09:25) రెండు శరీరాన్ని విశ్లేషించే పద్ధతులే అయినా వాటి లక్ష్యాలు వాటి దృక్కోణాలు పూర్తిగా వేరు. ఓ వాటిని రెండు వేరువేరు శస్త్ర చికిత్స సాధనాలుగా భావించవచ్చు. ఒక్కొక్కటి ఒక్కో రకమైన మానసిక సమస్యను పరిష్కరించడానికి ఉపయోగపడుతుంది. సరే విడమరిచి చెప్పండి. అశుభ భావన ప్రాథమిక లక్ష్యం కామం అహంకారం శారీరక వ్యామోహం వంటి భావోద్వేగ అనుబంధాలను అధిగమించడం ఓకే ఎమోషనల్ అటాచ్మెంట్స్ అవును ఇది మనసులో ప్రశాంతత నిర్లిప్తత వైరాగ్యం కలిగించడానికి ఉద్దేశించబడింది.
(09:59) అంటే ఇది మన ఫీలింగ్స్ ను అటాచ్మెంట్స్ ను టార్గెట్ చేస్తుంది. మరి నాలుగు మూలకాల ధ్యానం దాని లక్ష్యం ఏమిటి? చతుర్ధాతువత్థాన లక్ష్యం మరింత లోతైనది తాత్వికమైనది తాత్వికమైనదా అవును దీని లక్ష్యం అనాత్మ తత్వాన్ని గ్రహించడం అంటే నేను లేదా ఒక శాశ్వతమైన ఆత్మ అనేది లేదు అంతా కేవలం ప్రక్రియల సమాహారమే అనే వాస్తవాన్ని అనుభవపూర్వకంగా తెలుసుకోవడం ఓ ఇది చాలా డీప్ చాలా ఈ పద్ధతిలో శరీరాన్ని భాగాలుగా కాకుండా అంటే వెంట్రుకలు ఎముకలుగా కాకుండా దానిలోని భౌతిక లక్షణాల పరంగా చూస్తారు.
(10:40) భౌతిక లక్షణాలు అంటే ఉదాహరణకు మీ చేతిని నా చేయి అని కాకుండా దానిలోని గట్టిదనాన్ని భూమి మూలకమని దానిలోని తేమను రక్త ప్రసరణను నీటి మూలకమని దాని ఉష్ణోగ్రతను అగ్ని మూలకమని మరియు దానిలోని స్వల్ప కదలికలను గాలి మూలకమని గమనించడం. ఓ అంటే ఇది శరీరాన్ని పూర్తిగా డీకన్స్ట్రక్ట్ చేయడం లాంటిది. అవును విడగొట్టడం అలా చూసినప్పుడు నా చెయ్యి అనే భావన నెమ్మదిగా కరిగిపోయి కేవలం కొన్ని భౌతిక లక్షణాల సమాహారంగా కనిపిస్తుంది.
(11:14) సరిగ్గా ఇది అహంకారాన్ని పూర్తిగా నిర్మూలించే ప్రక్రియలా ఉంది కాబట్టి ఒకటి శరీరం అందమైనది కాదు కాబట్టి దానిపై వ్యామోహం పెంచుకోకు అని చెబితే మరొకటి అసలు శాశ్వతమైన నువ్వు అనేదే లేదు అంతా మూలకాలే అనే గ్రహింపుకు దారి తీస్తుంది. పర్ఫెక్ట్ ఒకటి సైకలాజికల్ మరొకటి మెటఫిజికల్ సరిగ్గా చెప్పారు ఒకటి మనశశాంతికి దారి తీస్తే మరొకటి జ్ఞానోదయానికి దారి తీస్తుంది.
(11:43) రెండు ఒకదానికిఒకటి పూరకాలుగా కూడా పని చేయగలవు. ఇలాగ అశుభ భావన ద్వారా మనసును శాంతపరిచిన తర్వాత చతుర్ధాత్తువత్ధాన ద్వారా లోతైన సత్యాన్ని గ్రహించడం సులభం అవుతుంది. కాబట్టి ఈ మొత్తం చర్చ సారాంశం ఏమిటంటే ఈ పటికూల మనసికార లేదా అశుభ భావన అనే ధ్యాన పద్ధతి ప్రతికూలత గురించి కాదు కాదు లేదా స్వీయ ద్వేషాన్ని పెంచేది అంతకన్నా కాదు ఇది మన శరీరం పై ఒక స్పష్టమైన నిష్పక్షపాత వాస్తవ దృక్పదాన్ని సాధించడానికి ఉద్దేశించిన ఒక శక్తివంతమైన మానసిక సాధనం ఇది అందం యవ్వనం శాశ్వతత్వం గురించి మనకున్న బ్రమలను ఛేదించడానికి ఉపయోగ పడే ఒక పదునైన కత్తి లాంటిది. ఖచ్చితంగా ఇదొక
(12:27) పురాతన పద్ధతి అయినప్పటికీ దానిలోని ముఖ్య సందేశం ఈనాటికి బహుశా గతంలో కంటే ఎక్కువగా వర్తిస్తుంది. నిజమే ప్రకటనలు సోషల్ మీడియా ద్వారా నిరంతరం పరిపూర్ణమైన శరీరాలను అసాధ్యమైన సౌందర్య ప్రమాణాలను మనపై వృద్దే ఈ ప్రపంచంలో అవును ఈ రకమైన ధ్యానం ఒక విరుగుడులా పనిచేస్తుంది ఇది బాడీ పాజిటివిటీ కి వ్యతిరేకం కాదు బహుశా ఇది అంతిమ బాడీ యాక్సెప్టన్స్ కావచ్చు.
(12:55) అంతిమ బాడీ యక్సెప్టెన్స్ అంటే శరీరాన్ని అది ఎలా ఉందో అలా ఎలాంటి సామాజిక లేబెల్స్ లేకుండా కేవలం ఒక జీవ యంత్రంగా అంగీకరించడం నిజమే ఇది మన దృష్టిని బయటి ఆమోదం నుండి లోపలి అవగాహనకు మళ్లిస్తుంది. అవును మనం నియంత్రించలేని రూపాన్ని కాకుండా మనం నియంత్రించగల మన దృక్పథం పై దృష్టి పెట్టమని చెబుతుంది. కరెక్ట్ మనం దేనికి విలువ ఇస్తున్నాం ఎందుకు ఇస్తున్నాం? అని మనల్ని మనం ప్రశ్నించుకునేలా ఇది ప్రేరేపిస్తుంది.
(13:23) అవును శ్రోతల కోసం ఒక చివరి ఆలోచనతో ముగిద్దాం. చెప్పండి మనం ఇప్పుడే రెండు పద్ధతుల గురించి చర్చించుకున్నాం. ఒక పద్ధతి అంటే అశుభ శాంతిని కనుగొనడానికి శరీరంపై మనకున్న ఆలోచనను విడదీస్తే మరొక పద్ధతి నాలుగు మూలకాలు సత్యాన్ని కనుగొనడానికి శరీరం యొక్క పదార్థాన్ని విడదీస్తుంది. ఆలోచన పదార్థం మన భావోద్వేగ అనుబంధాలకు మనం భౌతిక వాస్తవికతను గ్రహించే విధానానికి మధ్య ఉన్న సంబంధం గురించి ఇదేమి సూచిస్తుంది? మన భావాలు మన నమ్మకాలు మనం ప్రపంచాన్ని చూసే విధానాన్ని అక్షరలా ఎలా మార్చగలవు?