"నిమిష" (రెప్పపాటు కాలం) నుంచి వచ్చిన "నిమిషము" పదముకు 60 సెకండ్ల అని అర్థము ఎలా వచ్చింది ?

మన సంస్కృత మరియు తెలుగు భాషలలో ఉన్న 'నిమిష' అనే పదానికి మూల అర్థం 'కనురెప్ప వేసి తీసేంత సమయం' (రెప్పపాటు కాలం). కానీ ఈ రోజు మనం వాడుతున్న గడియారంలోని '60 సెకండ్ల కాలం' అనే అర్థం దీనికి ఎలా వచ్చిందో అర్థం చేసుకోవడానికి, ప్రాచీన భారతీయ కాలగణనకు మరియు ఆధునిక పాశ్చాత్య కాలగణనకు మధ్య జరిగిన సమన్వయాన్ని గమనించాలి.

# పరిణామ క్రమం :

ప్రాచీన భారతీయ కాలగణన (సూర్య సిద్ధాంతం ప్రకారం):

మన పూర్వీకులు కాలాన్ని చాలా సూక్ష్మంగా విభజించారు. వారి లెక్క ప్రకారం చాలా చిన్న ప్రమాణం 'తృటి'.

కొన్ని ప్రాచీన గ్రంథాల (మనుస్మృతి, సూర్య సిద్ధాంతం) ప్రకారం కాల విభజన ఇలా ఉంటుంది:

* 18 నిమేషాలు = 1 కాష్ఠ

* 30 కాష్ఠలు = 1 కలా

* 30 కలాలు = 1 క్షణం (లేదా ఘటికలో భాగం)

* 2 ఘటికలు (లేదా ఘడియలు) = 1 ముహూర్తం (48 నిమిషాలు)

* 60 ఘడియలు = 1 రోజు (24 గంటలు)

ఈ లెక్కన ప్రాచీన కాలంలో ఒక 'నిమిషం' అంటే మన ప్రస్తుత సెకండ్లలో లెక్కగడితే దాదాపు 0.21 సెకండ్లు లేదా ఒక సెకండ్ లో నాల్గవ వంతు ఉండేది. అంటే అది ఖచ్చితంగా కనురెప్పపాటు కాలమే.

2. పాశ్చాత్య కాలగణన రాక (బ్రిటిష్ కాలం):

ప్రపంచవ్యాప్తంగా గంటను 60 భాగాలుగా (Minutes), ఆ మినిట్ ను మళ్లీ 60 భాగాలుగా (Seconds) విభజించే పద్ధతి బాబిలోనియన్ల కాలం నుండి వచ్చి, ఐరోపా దేశాల ద్వారా స్థిరపడింది. బ్రిటిష్ వారు భారతదేశానికి వచ్చినప్పుడు వారు గడియారాలను, గంటలు, మినిట్లు, సెకండ్ల లెక్కింపును పరిచయం చేశారు.

3. భాషాంతరీకరణ (Translation) మరియు సమన్వయం:

ఇంగ్లీష్ లోని 'Hour' అనే పదానికి సమానార్థకంగా మనవాళ్లు 'గంట' (పూర్వం గుళ్లలో, ఆఫీసుల్లో గంటలు కొట్టి సమయం చెప్పేవారు కాబట్టి) లేదా 'హోర' అనే పదాన్ని వాడారు.

అయితే 'Minute' (గంటలో 60వ భాగం) అనే కొత్త కాల ప్రమాణానికి తెలుగు లేదా సంస్కృతంలో ఒకే ఒక్క ముక్కలో సరిపోయే పదం వెతకాల్సి వచ్చింది. మన పాత పద్ధతిలో గంటల లెక్క లేదు, ఘడియల (24 నిమిషాలు) లెక్క ఉండేది. అందువల్ల ఇంగ్లీష్ 'Minute' కు సమానమైన పదం కోసం వెతుకుతున్నప్పుడు, మన నిఘంటువులలో 'అల్ప కాలము' లేదా 'చిన్న సమయము' అనే అర్థం ఉన్న 'నిమిష' అనే పదాన్ని ఎంచుకున్నారు.

# ఇలా ఇంగ్లీష్ లోని 'Minute' అనే పదానికి తెలుగు అనువాదంగా 'నిమిషము' అనే పదాన్ని వాడటం మొదలుపెట్టారు. ఒక మినిట్ అంటే 60 సెకండ్లు కాబట్టి, కాలక్రమేణా 'నిమిషము' అంటే 60 సెకండ్ల కాలం అనే అర్థం లోకంలో స్థిరపడిపోయింది.

సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, మూల సంస్కృత అర్థం ప్రకారం 'నిమిషం' అంటే కనురెప్పపాటు కాలమే (చాలా తక్కువ సమయం). కానీ ఆధునిక కాలంలో ఇంగ్లీష్ 'Minute' అనే పదానికి అనువాదంగా దీనిని స్వీకరించడం వల్ల, దీనికి 60 సెకండ్ల కాల పరిమితి అనే కొత్త అర్థం వచ్చి చేరింది.