నందవరీకులు – ఏకాంగవీరులు అంటే ఎవరు ?

.....................................

Telugu inscription from Neḍujuvvi, Y.S.R. District, Andhra Pradesh

This office received photograph of this inscription from Mr. C. Purushottam, Proddatur, engraved on a slab kept inside the garbhagṛiha of Chamuṇḍēśvarī temple in Neḍujuvvi village, Yerraguntla mandalam, Y.S.R. district, Andhra Pradesh.

It is written in Telugu language and characters of the 13th century CE.

It records the construction of a temple to the goddess Chāmuṇḍēśvarī at Neḍujuvvi by a lady Tippamma of Nandavaram for the merit of the brāhmaṇas belonging to 13 different gōtras living in 200 houses of Nandavāri family and 360 warriors (ekāngi vīrulu). Further it seems to record the donation of tax on loom and land to the same goddess. The gift was entrusted to Reḍḍi Karanas of Neḍujuvvi for its maintenance.

— Dr. C. Munirathnam Reddy

Director of Epigraphy

Government of India

బ్రాహ్మణులలో అనేక శాఖలు ఉన్నాయి. వాటిలో వడగలై, తెంగలై అనే రెండు ముఖ్యమైన సంప్రదాయాలు ప్రసిద్ధి చెందాయి. వడగలై అంటే ఉత్తరాది ప్రాంతాల నుండి దక్షిణ భారతదేశానికి వలస వచ్చి స్థిరపడినవారు. తెంగలై అంటే దక్షిణాదిలోనే స్థానికంగా నివసించినవారు. “వడ” అనే పదానికి ఉత్తరం అనే అర్థం ఉంది.

బ్రాహ్మణులలోని అనేక శాఖలలో నందవరీకులు ఒక ముఖ్యమైన శాఖగా గుర్తించబడతారు. వీరి ఆవిర్భావానికి సంబంధించిన ఒక ఆసక్తికరమైన గాథ ప్రజల్లో ప్రాచుర్యంలో ఉంది.

ప్రస్తుతం కర్నూలు జిల్లాలోని నందవరం ప్రాంతాన్ని ఒక రాజు పాలించేవాడని చెబుతారు. ఒక సన్యాసి ఇచ్చిన పాదలేపనం మహిమతో ఆ రాజు ప్రతిరోజూ బ్రహ్మముహూర్తానికి ముందే ఆకాశమార్గాన కాశీకి వెళ్లి, కాశీ విశ్వనాథుడిని దర్శించుకొని సూర్యోదయానికి ముందే తన అంతఃపురానికి తిరిగి వచ్చేవాడట.

రాజు ప్రతిరోజూ రాత్రివేళ బయటకు వెళ్లి తెల్లవారకముందే తిరిగి రావడం గమనించిన రాణి అనుమానానికి లోనైంది. చివరకు రాజును నిలదీయగా అతడు అసలు విషయం చెప్పక తప్పలేదు. అప్పుడు రాణి తానూ కాశీ దర్శనానికి రావాలని పట్టుబట్టింది. విధిలేక రాజు ఆమెను కూడా వెంట తీసుకెళ్లాడు.

అయితే కాశీలో రాణి మూడు రోజుల పాటు అంటుపడటంతో పాదలేపనం ప్రభావం పనిచేయలేదు. దాంతో రాజదంపతులు అక్కడే చిక్కుకుపోయారు. స్వదేశానికి ఎలా చేరాలో తెలియక వారు ఆందోళన చెందుతున్న సమయంలో కొందరు వేదపండితులు తమ మంత్రశక్తితో వారిని తిరిగి నందవరానికి చేర్చారట. అప్పుడు రాజు వారికి కృతజ్ఞతగా — “భవిష్యత్తులో ఎప్పుడైనా నందవరానికి వస్తే అగ్రహారాలు, మడులు, మాన్యాలు ఇస్తాను” అని మాట ఇచ్చాడని కథ చెబుతుంది.

కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత కాశీపై తురుష్కుల దండయాత్రలు జరిగి అక్కడి వేదపండితులు తీవ్ర ఇబ్బందులకు గురయ్యారు. అనేక కుటుంబాలు చెదిరిపోయాయి. ఆ సమయంలో కొందరు పండితులకు నందవరం రాజు ఇచ్చిన వాగ్దానం గుర్తుకు వచ్చి కుటుంబాలతో కలిసి నందవరానికి వచ్చారు.

అయితే ఆ రాజు వారిని గుర్తించనట్లుగా ప్రవర్తించి అవమానించాడట. దాంతో బాధపడిన బ్రాహ్మణులు చండీహోమం చేసి రాజు దీర్ఘరోగంతో బాధపడాలని శపించారని గాథ చెబుతుంది. కొంతకాలానికి రాజుకు తీవ్రమైన వ్యాధి సోకగా, ఆస్థాన పండితులను సంప్రదించాడు. వారు కాశీ నుండి వచ్చిన బ్రాహ్మణుల ఆవేదనను వివరించడంతో రాజు తన తప్పును గ్రహించి వారిని గౌరవించి అగ్రహారాలు, మాన్యాలు ప్రసాదించాడు. అనంతరం రాజుకు వచ్చిన వ్యాధి తొలగిపోయిందని ఈ కథ ముగుస్తుంది.

ఈ గాథలో పౌరాణిక అంశాలు ఉన్నప్పటికీ, దీనికి ఒక చారిత్రక నేపథ్యం ఉండే అవకాశాన్ని కొందరు పరిశోధకులు సూచిస్తున్నారు. కాశీ ప్రాంతంలో జరిగిన రాజకీయ కల్లోలాలు, విదేశీ దండయాత్రల కారణంగా కొందరు వేదపండితులు దక్షిణాదికి వలస వచ్చి ఉండవచ్చు. లేదా నందవరం పాలకులే వారిని ఆహ్వానించి అగ్రహారాలు ఇచ్చి ఆశ్రయం కల్పించి ఉండవచ్చు. అలా ఉత్తరాది లేదా కాశీ ప్రాంతాల నుండి వచ్చి నందవరం ప్రాంతంలో స్థిరపడిన బ్రాహ్మణులను “నందవరీకులు” అని పిలవడం ప్రారంభమై ఉండవచ్చని భావిస్తారు.

ఇదంతా ప్రస్తావించడానికి ప్రధాన కారణం — ఇటీవల నిడుజువ్వి గ్రామంలోని చాముండేశ్వరి ఆలయంలో వెలుగులోకి వచ్చిన 13వ శతాబ్దానికి చెందిన తెలుగు శాసనం.

ఈ శాసన ఫోటోలను ప్రొద్దుటూరుకు చెందిన సి. పురుషోత్తం గారు భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ శాఖ ఎపిగ్రఫీ విభాగం డైరెక్టర్ డా. మునిరత్నం రెడ్డి గారికి పంపించారు. ఆ శాసనంలో నందవరీకులు 13 గోత్రాలకు చెందిన బ్రాహ్మణులని, అలాగే 360 మంది “ఏకాంగవీరులు” ఉన్నారని ప్రస్తావించడం విశేషం. దేవాలయ నిర్వహణకు సంబంధించిన భూదానాలు, పన్నుల వివరాలు కూడా ఇందులో నమోదై ఉన్నాయి.

“ఏకాంగవీరులు” అనే పదం మధ్యయుగ దక్షిణ భారత చరిత్రలో, ముఖ్యంగా కాకతీయులు మరియు విజయనగర రాజుల కాలానికి చెందిన శాసనాలలో కనిపించే ప్రత్యేక పదం.

ఏకాంగవీరులంటే నమ్మినవారిని కాపాడటానికి చివరి రక్తబొట్టు వరకు పోరాడే యోధులు. దేవాలయాలను దుండగుల నుండి రక్షించడానికి వీరిని నియమించేవారు. కొన్నిసార్లు వీరు రాజులకు అంతరంగిక రక్షకభటులుగానూ పనిచేసేవారు. శత్రువుతో పోరాడే సమయంలో ప్రాణత్యాగానికైనా వెనుకాడని ధీరులు వీరు.

వీరి పోషణార్థం మడులు, మాన్యాలు ఇచ్చేవారు. దేవాలయ కైంకర్యాలలో కొన్నిచోట్ల వీరికి మిరాశీ హక్కులు కూడా ఉండేవి.

“ఏకాంగి” అనే సంస్కృత పదానికి “ఒకే లక్ష్యానికి అంకితమైనవాడు” అనే అర్థం ఉంది. అందువల్ల “ఏకాంగవీరులు” అంటే దేవాలయం లేదా ధార్మిక సంస్థకు అంకితభావంతో సేవచేసే ప్రత్యేక యోధవర్గం అని అర్థం చేసుకోవచ్చు.

దక్షిణ భారత దేవాలయ వ్యవస్థలో ఈ ఏకాంగవీరులు కేవలం యుద్ధవీరులే కాదు; ఆలయ రక్షకులు, ధర్మ పరిరక్షకులు, కొన్ని సందర్భాల్లో రాజాజ్ఞలను అమలు చేసే విశ్వాసపాత్రులుగా కూడా పనిచేసినట్లు శాసన ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. వీరు సాధారణ సైనికులతో పోలిస్తే ప్రత్యేకమైన ధార్మిక సేవా ప్రమాణాలతో కూడిన వర్గంగా భావించబడుతున్నారు.

ప్రత్యేకంగా తిరుమల శ్రీ వెంకటేశ్వరస్వామి ఆలయానికి సంబంధించిన కొన్ని శాసనాలలో కూడా “ఏకాంగులు” అనే పదప్రయోగం కనిపిస్తుంది. నిడుజువ్వి శాసనంలోని “360 ఏకాంగవీరులు” అనే ప్రస్తావన చూస్తే, వారు ఒక సమూహబద్ధమైన దేవాలయ రక్షణ దళంగా ఉన్నారని భావించవచ్చు.

మధ్యయుగ కాలంలో దేవాలయాలు కేవలం పూజాస్థలాలు మాత్రమే కాక, ఆర్థిక, సామాజిక, సాంస్కృతిక, సైనిక కేంద్రాలుగా కూడా ఉండేవి. వాటికి భూములు, పన్నులు, ధాన్యం, నిధులు, గోవులు వంటి ఆస్తులు ఉండటంతో వాటి రక్షణ కోసం ప్రత్యేక దళాలు అవసరమయ్యేవి. ఆ రక్షణ వ్యవస్థలో భాగంగానే ఏకాంగవీరులు పనిచేసి ఉండవచ్చు.

అందువల్ల నిడుజువ్వి శాసనంలో పేర్కొన్న 360 ఏకాంగవీరులు అనేవారు — నందవరీక బ్రాహ్మణ సమూహానికి అనుబంధంగా ఉన్న, దేవాలయ రక్షణ మరియు ఇతర సేవా బాధ్యతలు నిర్వహించిన విశ్వాసపాత్ర యోధవర్గమని భావించవచ్చు.

॥సేకరణ॥

.................. జిబి విశ్వనాథ

9441245857

అనంతపురం.