*గురువుకు దక్షిణ తప్పనిసరిగా ఇవ్వాలి*

సనాతన ధర్మంలో గురువు సాక్షాత్ పరబ్రహ్మ స్వరూపం. గురువు ఇచ్చే విద్య అమూల్యమైనది. ఆ విద్యకు వెల కట్టలేము. అందుకే గురుదక్షిణ ఇవ్వడం అనేది శిష్యుని కర్తవ్యం, ధర్మం. దక్షిణ ఇవ్వకపోతే ఆ విద్య ఫలించదు, శిష్యునికి దోషం అంటుతుంది అని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.

*1. ఏకలవ్యుడి గురుదక్షిణ కథ*

మహాభారతంలో ఏకలవ్యుడు ద్రోణాచార్యుని గురువుగా భావించి, ఆయన విగ్రహం ముందు విలువిద్య అభ్యసించాడు. అత్యంత నైపుణ్యం సంపాదించాడు. ఒకరోజు ద్రోణుడు ఏకలవ్యుని దగ్గరకు వచ్చి "నేను నీ గురువును. నాకు గురుదక్షిణ ఇవ్వు" అని అడిగాడు. 

ఏకలవ్యుడు ఆనందంతో "గురుదేవా, ఏమి కావాలో కోరుకోండి. ప్రాణమైనా ఇస్తాను" అన్నాడు.  

ద్రోణుడు "నీ కుడిచేతి బొటనవేలు ఇవ్వు" అన్నాడు. 

ఏకలవ్యుడు ఒక్క క్షణం కూడా ఆలోచించకుండా తన బొటనవేలును కోసి గురువుకు సమర్పించాడు. 

*నీతి:* గురువు అడిగిన దక్షిణను శిష్యుడు తిరస్కరించకూడదు. అది ఎంత కఠినమైనదైనా ఇవ్వాలి. గురుదక్షిణ ఇవ్వని విద్య నిష్ఫలం.

*2. శ్రీకృష్ణుడు - సాందీపని మహర్షి కథ*

బాలకృష్ణుడు, బలరాముడు సాందీపని మహర్షి ఆశ్రమంలో 64 రోజుల్లో 64 విద్యలు నేర్చుకున్నారు. విద్య పూర్తయ్యాక శ్రీకృష్ణుడు గురువుగారితో "గురుదేవా, మీకు దక్షిణ ఏమి ఇవ్వమంటారు?" అని అడిగాడు.

గురుపత్ని "నా కుమారుడు ప్రభాస తీర్థంలో మునిగి చనిపోయాడు. వాడిని బ్రతికించి తెచ్చి ఇవ్వు" అని కోరింది.

శ్రీకృష్ణుడు యమలోకానికి వెళ్ళి, యముడితో యుద్ధం చేసి, పంచజనుడు అనే రాక్షసుని సంహరించి, గురుపుత్రుడిని బ్రతికించి తెచ్చి గురువుకు సమర్పించాడు.

*నీతి:* సాక్షాత్ భగవంతుడైన శ్రీకృష్ణుడే గురుదక్షిణ ఇచ్చాడు. మనం ఇవ్వకపోతే ఎలా? గురుఋణం తీర్చుకోకపోతే జన్మ వ్యర్థం.

*3. శాస్త్రం ఏం చెబుతోంది?*

*మనుస్మృతి (2.245):*

_గురోరనుజ్ఞయా స్నాయాత్ దక్షిణాం చ నివేదయేత్।_  

_అదత్త్వా దక్షిణాం మోహాత్ విద్యా తస్య వినశ్యతి॥_

*అర్థం:* గురువు అనుజ్ఞతో స్నానం చేయాలి, దక్షిణ సమర్పించాలి. మోహంతో దక్షిణ ఇవ్వకపోతే ఆ విద్య నశిస్తుంది.

*స్కంద పురాణం:* 

_గురుదక్షిణాహీనస్య విద్యా బంధ్యా ప్రజాయతే।_  

_న తస్య ఫలదా విద్యా ఇహ లోకే పరత్ర చ॥_

*అర్థం:* గురుదక్షిణ ఇవ్వని వాడి విద్య గొడ్రాలిలా ఫలించదు. ఆ విద్య ఇహలోకంలో, పరలోకంలో కూడా ఫలితం ఇవ్వదు.

*గురుదక్షిణ ఎందుకు తప్పనిసరి?*

1. *ఋణ విముక్తి:* గురుఋణం తీర్చుకోవడానికి. గురువు పెట్టిన శ్రమకు ప్రతిఫలం.

2. *అహంకార నాశనం:* "నేను గొప్ప" అనే అహంకారం పోతుంది. వినయం వస్తుంది.

3. *విద్యా సిద్ధి:* దక్షిణ ఇవ్వడం వలనే విద్య శిష్యునికి పూర్తిగా స్వాధీనం అవుతుంది.

4. *ధర్మం:* దక్షిణ ఇవ్వకపోవడం గురుద్రోహం, బ్రహ్మహత్యా పాతకంతో సమానం అని శాస్త్రం.

*గురుదక్షిణ అంటే ధనమే కావాలని లేదు.*

గురువు ఏది అడిగితే అది ఇవ్వాలి. ధనం, వస్తువు, సేవ, లేదా గురువు ఆజ్ఞను తు.చ. తప్పకుండా పాటించడం కూడా గురుదక్షిణే.

*ముఖ్య గమనిక:* 

గురువు దక్షిణ అడగకపోయినా, శిష్యుడు తనకు తోచినంత ఇవ్వాలి. "గురువు అడగలేదు కదా" అని ఊరుకుంటే దోషం.

_విద్యాదానం చేసిన గురువు ఋణం, తల్లిదండ్రుల ఋణం, దేవతల ఋణం - ఈ మూడు ఋణాలు తీర్చుకోకుండా మనిషికి మోక్షం లేదు._