Raju లేడు. Rajyam లేదు. Mari Ee Charitra Evaridi ? |Harish Katkam| Dr. Emani Sivanagi Reddy| EP - 45

Raju లేడు. Rajyam లేదు. Mari Ee Charitra Evaridi ? |Harish Katkam| Dr. Emani Sivanagi Reddy| EP - 45

Author Name:Harish Katkam

Youtube Channel Url:https://www.youtube.com/@Harish.Katkam

Youtube Video URL:https://www.youtube.com/watch?v=KfZL06TTuf0





Title: Raju లేడు. Rajyam లేదు. Mari Ee Charitra Evaridi ? |Harish Katkam| Dr. Emani Sivanagi Reddy| EP - 45

Author Name: Harish Katkam

Description: ఒక దేవాలయం కేవలం పూజలు చేసే స్థలం మాత్రమే కాదంటే?

What was the first temple in India, and why did ancient kings build them?
Harish Katkam sits down with Dr. Emani Sivanagi Reddy, renowned archaeologist and heritage conservationist, to explore the history of Indian temples, archaeology, temple architecture, spirituality, and heritage conservation.

The conversation explores the evolution of temple culture from the Vedic period, Vedanta and Upanishads to Hindu, Buddhist and Jain traditions, along with ancient Shiva temples and the origins of temple architecture.

We discuss why kings built temples, how temples became centres of art, employment, architecture, education and community life, and the role of rulers such as Raja Raja Chola.

The episode also explores Hampi, Brihadeeswara Temple, Adi Shankaracharya, Panchayatana worship, Vastu, Stapathis and traditional temple construction.

A fascinating conversation on ancient Indian temples, archaeology, heritage, architecture, spirituality and the cultural significance of temples.

~
00:00:00 Introduction
00:02:02 Introduction to Dr. Emani Sivanagi Reddy
00:03:05 Where Was the First Temple Built?
00:16:46 History of the 100-Mandapa Temple
00:18:42 Story of the Garuthmanthudu Statue
00:20:57 Adi Shankaracharya on Religious Unity
00:23:31 Why Did Ancient Kings Build Temples?
00:30:37 How Did Temples Become Sacred Places?
00:31:53 Evolution of Temple Culture & Spirituality
00:38:17 Ranga Mandapam in Temple Architecture
00:39:20 Who Is a Dharmakartha?
00:42:22 Politics in Temple Administration
00:43:29 Devadeyam vs Dharmadeyam
00:46:33 What India Can Learn From Japan
00:48:27 Architect vs Traditional Temple Architect
00:52:11 Brihadeeswara Temple & Chola Architecture
00:55:13 Temple Stones & Their Unique Sounds
00:57:04 How Ancient Temples Were Designed
01:00:41 Kanchi Varadharaja Swamy Temple
01:01:40 Will New Temples Be Built?
01:05:23 Why Tamil Nadu Temples Are Grand
01:07:23 Ramayanam Scriptures & History
01:12:37 History Behind the Name Seetamadhara
01:15:26 Buddhism, Jainism & Vaidika Matham
01:20:40 Will Hinduism Decline Like Buddhism?
01:24:11 Bahubali Movie vs Historic Bahubali
01:33:42 Message to the Youth on History & Heritage
~

Disclaimer: This video is for educational and informational purposes only. The guest’s opinions are personal and do not necessarily reflect the views of Harish Katkam or the channel. There is no intention to defame or harm any individual, organization, brand, product, or profession mentioned.
--------------------------------------------------------------------
Connect with Harish Katkam
Email: connect@harishkatkam.com
Instagram: harishkatkam_
Spotify: https://spotify.openinapp.co/HarishKa...
LinkedIn: www.linkedin.com/in/harish-katkam-vodcaster
X: https://x.com/KatkamHarish
--------------------------------------------------------------------
#IndianTempleHistory #HistoryOfIndianTemples #FirstTempleInIndia #FirstShivaTemple #AncientTemplesInIndia #OldestTemplesInIndia #WhyKingsBuiltTemples #TempleCultureInIndia #TempleArchitecture #AncientTempleArchitecture #IndianArchaeology #AncientIndia #IndianHeritage #HeritageConservation #VastuShastra #TempleSculptures #IndianArchitecture #VedicCulture #AdiShankaracharya #HampiTemples #HampiHistory #LepakshiTemple #AlampurTemples #BrihadeeswaraTemple #RajaRajaChola #Ramayana #TeluguHistory #TeluguHeritage #TeluguCulture #TeluguPodcast #HarishKatkam #EmaniSivanagiReddy #Archaeology #AncientIndianArchitecture #TempleHistory #vodcast

Transcript:
(00:00) మాలాంటి వాళ్ళు ఒక రాయిని చూస్తే ఒక రాయిలానే చూస్తారు. మీరు ఒక రాయిని చూస్తే ఆ రాయిలో ఒక రాజునో ఒక కథనో ఒక గుడినో లేదా ఒక సామ్రాజ్యాన్నో చూస్తారు. శ్రీమని శివనాగిరెడ్డి సార్ స్థపతినాం స్థాపనాహస్య సర్వశాస్త్ర విశారధ గణితజ్ఞః పురాణజ్ఞః వాస్తు విద్యాబ్ద పారగాన్ సర్వశాస్త్రాలు తెలుసు అన్ని ఈ భూమి మీద మొట్టమొదటి దేవాలయం ఎవరు ఎప్పుడు ఎక్కడ కట్టారు ఒక మూలమూర్తి కొలువు తీరి కట్టడాన్ని కట్టి దాన్ని ఆలయంగా పేర్కొన్న తొట్ట తొలి ఆధారం ఎక్కడుంది అంటే రాజులు దేవాలయాలు ఎందుకు కట్టించేవాళ్ళు వాళ్ళ అధికారం చూపించుకోవడానికి అధికారాన్ని చూపించుకోవడం ఎస్ మన
(00:38) భారతదేశంలో అత్యున్నతంగా వెలుగొందుతున్న రాజరాజ చోలుడు నిర్మించిన తంజావూరు బృహదీశ్వరాలయం ఒకటి మళ్ళీ అంతెత్ ఆలయం ఎక్కడైనా ఉందా లేదు ఇప్పుడు ఎందుకని అంత గొప్ప ఆలయాలు కట్టలేకపోతున్నాం. రాములవారు సీతమ్మ ఇక్కడ పాదమ్మ మోపారు అన్నట్టుగా వినుంటారు మీరు కూడా అయోధ్య ఉత్తరప్రదేశ్లో ఉంది కదా జటాయు చూసింది రామ సీతమ్మ వారిని తీసుకెళ్తున్నాడు వాడు దుర్మార్గుడు విన్నది ఎక్కడ వినుకొండలు ఆ రమణాసురుడు మళ్ళీ ఇంకొక రక్తం కొట్టేసినత కింద పడింది ఎక్కడ లేపాక్షి దగ్గర లే పక్షి అని రాముడు ఇలా అన్నాడు విశాఖపట్నంలో సీతమ్మ ధారానందు పర్ణశాల
(01:13) కుటీరం అంజనాద్రి ఆ ప్రదేశాలన్నీ కూడా రామాయణానికి ముడివడిని అలా అంటే ఇప్పుడు రామసేతు గురించి ఏం చెప్తున్నారు పురావస్త శాఖ మేము మాట్లాడలేము అన్నారు ఎందుకో చెప్పమంటారా? బాహుబలి మన తెలుగు వాళ్ళందరికీ సుపరిచితం ఇక్కడ కర్ణాటకలో ఉన్న బాహుబలి దానికి రాజమౌలి గారు తీసిన సినిమా దానికి ఏమైనా పొంతను ఉందా? దేవాలయం అంటే సార్ ఒక రాతి కట్టడం ఒక రాతి కట్టడం ఒక పవిత్ర స్థలంగా ఎలా మారుతుంది? చాలా క్లిష్టమైన ప్రశ్నే ఓవంద ఏళ్లో వెయ్యేల్లో ఇప్పటి నుంచి మళ్ళీ హిందుత్వం కూడా బౌద్ధం లాగా అంతరించిపోయే అవకాశం ఉందా? అది భారతదేశంలో ఆలయ నిర్మాణ ఆరంభ వికాసాల
(01:54) చరిత్ర ఈమని శివనాగిరెడ్డి సార్ ఎలా ఉన్నారు సార్ బాగున్నానండి నమస్కారం నమస్కారం చాలా సంతోషం సార్ చాలా గర్వంగా ఉంది సార్ మీలాంటి కలామ తల్లి పుత్రులు మా స్టూడియోకి రావడం ఇదొక స్పెషల్ డే సార్ నాకు ఇప్పుడు మనం మాట్లాడబోయేది నాకుఒక గొప్ప అనుభూతిని ఒక మంచి అనుభవం ఇస్తుందని ఫీల్ అవుతున్నాను సార్ నేను. థాంక్యూ సో మచ్ సార్ అయ్యా సర్ మీ గురించి చాలా మందికి తెలుసు ఆ మధ్యలో మీ గురించి క్లుప్తంగా మీరు చెప్దురు గాని కాకపోతే ఇప్పుడు మన సంభాషణ స్టార్ట్ చేస్తాను కాన్వర్సేషన్ మీరేంటంటే సార్ మాలాంటి వాళ్ళు ఒక రాయిని చూస్తే ఒక రాయిలానే చూస్తాం. మీరు ఒక
(02:33) రాయిని చూస్తే ఆ రాయిలో ఒక రాజునో ఒక కథనో ఒక గుడినో లేదా ఒక సామ్రాజ్యాన్నో చూస్తారు. కదా సార్ అలాంటి ఎన్నో గుళ్ళని మీరు స్టడీ చేసి గుళ్ళకు సంబంధించిన వస్తువులను మీ పురావస్తు శాఖలో మీరు పని చేస్తుండగా తవ్వకాల్లో తీసి మన తెలుగు స్టేట్స్ కి మన భారతదేశానికి ఎంతో సేవ చేశారు సార్ గుళ్ళతో మన కాన్వర్సేషన్ స్టార్ట్ చేద్దాం.
(03:01) ఈ భూమ్మీద మొట్టమొదటి దేవాలయం ఎవరు ఎప్పుడు ఎక్కడ కట్టారు ఇది చాలా క్లిష్టమైన ప్రశ్నే సమాధానం కూడా ఇబ్బందికరంగానే ఉంటుంది ఎందుకు అంటే గుళ్ళు అనేవి దేవాలయాలుగా మనం చారిత్రక తొలి యుగం నుంచి అంటే దాదాపుగా చారిత్రక తొలియుగం అంటే మనం సామాన్య శకపూర్వం మూడు నుంచి మొదలుపెడితే నాలుగవ శతాబ్దం వరకు చారిత్రక తొలి యుగం అంటాం ఇదిగో ఆ యుగంలో మాత్రమే మన భారతదేశంలో వైదిక మతానికి సంబంధించిన ఆలయాలు వైదికేతర బౌద్ధ జైనాలయాలు రూపుదిద్దుకున్నాయి.
(03:38) అంతకుముందు గుళ్ళు లేవు అంటే అసలు లేకుండా పోలేదు తాత్విక చింతనలు ఉన్నాయి ఏమిటి ఇక్కడ మనకి అంటే ఈ ప్రపంచాన్ని అనుకోండి లేక ఈ సృష్టిని దానికి ఒక కర్త ఉన్నాడు ఆయన లేకపోతే మనకు తెలియదు అన్నటువంటి ఒక భావన దేవుడి వరకు దారితీసి దేవుని మొక్కటం ఈ దేవుడు ఎలా ఉంటాడు అనేది చూస్తే ముందుగా పంచభూతాలు పంచభూతాలకు ఒక రూపాన్ని ఇవ్వటం ఆ రూపాన్ని ఎట్లా పంచభూతాత్మికం అంటాం కదా ఇది అసలు ఈ ప్రకృతి అంతా ఆ పంచభూతాల్లో కూడా వాయుదేవుడికి మనం వాయుదేవుడు అని ఒక పేరు ఇచ్చాం ఆయన కూడా మనలాగే ఆకారం ఉంటుంది కాకపోతే తలపైన దైవత్వం కదా ఒక కిరీటం చేతిలో ఒక ఖడ్గం అలా దైవత్వం
(04:21) ఉట్టిపడేట్టుగా ప్రతి దేవుడికి ఒక రూపం ఉంది. ఈ రూపం అంతా ఎలా వచ్చింది వాళ్ళ యొక్క గుణగణాలను బట్టి ఇవ్వటం జరిగింది అన్నమాట వాళ్ళ యొక్క గుణగణాలు అంటే అక్కడే మనుషులా కానీ ఎవరు గనక ఆ వాళ్ళు ఇప్పుడు మనకి రాక్షసులు మనుషులు అనేది నిజం చెప్పాలంటే రాక్షసులు అంటే ఎవరు రక్షించేవారు రాక్షసులు అని ఒక అర్థం ఉంది ఒకదాంట్లో కానీ ఇంకొకసారి రాక్షసులను మనం ఏం చేసాం రెండు రకాలు ఒకటి ఒక పక్కేమో సనాతన ధర్మ పరిరక్షకులు ఒక పక్క అయితే ఆ పరిరక్షణకు దానికి విఘాతం కలిగించేవాళ్ళు మరో వర్గం ఉంటుంది కదా దాన్ని రాక్షసులుగా మనం స్వీతిరించుకున్నాం అదంతా తెలిసిందే
(05:00) కానీ ఇక్కడ మనం ఆలయాలు నిర్మించుకోవడానికి వస్తే భారతదేశం మొత్తం మీద మనం మిగతా చోట్లకి చాలా అంటే ఉదాహరణకి మీరు మెక్సికో వెళ్ళారనుకోండి గాటిమాల అంటాం మనం అక్కడ ఒక ఆలయం ఉంది అది చాలా పూర్వం ఉందని కొంతమంది చెబుతారు అది ఒక్కొక్క దేశంలో ఒక్కొక్క విశ్వాసాన్ని బట్టి దాని యొక్క ఆ ప్రాచీనత నిర్ధారించబడుతుంది అన్నమాట ఓకే మనం ఇక్కడికి మరకే పరిమితం అయితే మన భారతదేశంలో ముందుగా మనం ఏమనుకుంటున్నాం వేదాలు సామాన్య శకపూర్వం 1100 కంటే కొద్దిగా ముందుగానే వేదాలు ఇక్కడ ఉన్నాయని ఆ వేదాలు అపౌరుషేయాలని అంటే అవి వాటంతటి అవే వినిపించాయి ఆ విన్న వాటిని మనం శృతి
(05:43) అన్నాము ఆ స్మృతి శృతి విన్న వాటిని తర్వాత స్మృతులుగా జ్ఞాపకానికి తెచ్చుకొని వాటిపై వ్యాఖ్యానాలు రాసి అనేక గ్రంథాలు మనకు వచ్చాయి ముందుగా వేదాలు వేదాంగాలు, ఉపనిషత్తులు, ధర్మశాస్త్రాలు, సంహితలు ఇలా వరస వరస వరస వచ్చేసాయి మనకు భారతదేశంలో ఇవన్నీ ఏమిటి అంటే వైదికం అంటే వేదాలే ఆ పరమ పవిత్రంగా భావించి వేదాల్లో ఉన్న జ్ఞానాన్ని మనం తెలుసుకోవాలి.
(06:12) అలాగే వేదాల్లో చెప్పినటువంటి ఈ నియమ నిబంధనలు జీవన విధానంలో ఒకటిగా చేసుకొని ధర్మబద్ధంగా జీవించడానికి ఒక అవకాశం దొరికింది అని మనం భావిస్తాం కదా అది వైదిక సాహిత్యం కూడా పుట్టుకొచ్చింది అలాగే దాని తర్వాత వేదాంతం అంటే ఏమిటి వాడు ఏందిరా మెట్ట వేదాంతం మాట్లాడుతున్నాడు అని మనం అంటాం నిజంగా వాళ్ళకి ఆ మాట్లాడిన ఆయనకి మెట్ట వేదాంతం ఏమిటో కూడా తెలియదు అసలు వేదాంతం అంటేనే తెలియదు వేదం వేదానికి అంతం అంటే ఏమిటి వేదాలు సామాన్య శకపూర్వం 1100 అని అనుకుంటే అంటే రుగ్ యజుసాన అధర్వణ వేదాలు కదా ఈ అధర్వణ వేదం అనేది చిట్ట చివరగా కంపైల్ చేయబడింది అంటే సంకలించారు. అది
(06:55) ఎప్పటికి ఎనిమిదవ శతాబ్దం కంటే కొద్దిగా ముందు వచ్చింది అని అంటారు. అవన్నీ కూడా వచ్చేసాయి వచ్చేసిన తర్వాత ఏమైంది ప్రశ్నలు రావడం మొదలు పెట్టినాయి చెప్పింది చెప్పినట్టుగా ఊరికినే వినకుండా అలా ఎందుకు ఇలా ఎందుకు అయి ఉండకూడదు ఓహో అదా మరి ఇది ఎందుకు అయింది అనేది అంటే ప్రశ్న సమాధానం ప్రశ్న సమాధానం ఉపనిషత్ దగ్గర కూర్చుని అడిగి తెలుసుకునేటువంటి ఒక సందర్భాన్ని ఉపనిషత్ సూచిస్తుంది అన్నమాట ఉపనిషత్ పక్కనే కూర్చొని తెలుసుకోవడం ఎవరి దగ్గర జ్ఞాని దగ్గర కూర్చొని తర్వాత వాతి తరం వాళ్ళు మళ్ళీ వాళ్ళు కూడా జ్ఞానాన్ని సమర్పించుకో సమపాదించుకోవడానికి
(07:34) పెద్దల దగ్గర కూర్చొని ప్రశ్నల ద్వారా ఇలా అడిగి వాళ్ళకి తెలియని విషయాలని సేకరించుకోవడం అంటామే దాన్ని అది వేదాల కాలం తర్వాత వచ్చింది కదా అందుకని దాన్ని వేదాంతం అన్నారు అంటే ఉపనిషత్ కాలాన్ని వేదాంత కాలం అంటారు. అందులో ప్రశ్నలు కేనోపనిషత్ కటోపనిషత్ చందోగ్యోపనిషత్ ఇలా ఉన్నాయా లేవా అలా ఒక భాగం అయితే వేదాల్లో కొద్ది మనం అనుకున్నట్టుగా ఇప్పటికీ మనం అంటే మిగతా సాహిత్యంలో చెప్పుకున్నట్టుగా అన్ని వేల కోట్ల మంది దేవతలు లేరు కానీ విష్ణువు గురించిన ప్రస్తావన రుద్రుడు గురించి ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి ఆ రాను రాను రాను రాను విష్ణువు రుద్రుడు బ్రహ్మ సృష్టికర్త
(08:17) దాన్ని మనం ఆయన విశ్వకర్మ అని అంటాం కదా అలా పుట్టుకొచ్చినటువంటి వాళ్లే సృష్టి స్థితి లయకు కారకులు అనే భావన వచ్చింది. ఇలా భావన వచ్చింది అయ్యో సృష్టి స్థితి ఆ లయ అంటున్నాం కదా దానిలో సృష్టి అంటే మరి పుట్టించిన ఆయన బ్రహ్మ కదా అలాగే స్థితి అంటే అసలు మనం ఇలా ఉండి ఇలా బతికి ఇలా మనగలిగి ఇలా జీవించడానికి కారకుడు విష్ణుమూర్తి కదా ఆ తర్వాత లయ ఎంత కాలం కొనసాగుతుంది ఇలా భూమికి భారం అవుతుంది కదా మరి ఆ లయ వచ్చినప్పుడు భారం తగ్గి అసలు అంటే మరణానికి సూచకగా కూడా చెబుతారు కదా దానికంతటికి అధిపతి శివుడని ఇదంతా మన భారతీయ విజ్ఞాన శాస్త్రంలో వైదిక పరంగా
(08:57) ఉన్నటువంటి ఒక విధి విధానం. వైదికేతర మతం మరో రకంగా ఉంటుంది కానీ వాళ్ళకు కూడా బౌద్ధాలయాలు ఉన్నాయి జైనలయాలు ఉన్నాయి. ఇది ఎందుకు చెప్పాల్సి వస్తుంది అంటే నిజంగా చెప్పాలంటే ఆలయం అనే మాట రావటానికి అది కుదురుగా భారతీయ సమాజంలో నిలదొక్కటానికి దాని చుట్టూ ఒక సంస్కృతి పెరగటానికి కారణం వైదిక సాహిత్యం వేదాలే అనుకున్నాం కదా ఇది అంటే దాని నేపథ్యం చెప్పుకున్నాం ఇక మొట్టమొదట మనకి ఏ ఆలయం ఉంది అని అనుకున్నప్పుడు ఇది కొంచెం కష్టతరమైంది అంటే ఒక రకంగా అంటే అన్నీ మీకు తవకాల్లో లభిస్తేనేమీరు ఒప్పుకుంటారా లేకపోతే ఒప్పుకోరా అనేటువంటి ప్రశ్నలు కూడా ఈ మధ్య
(09:38) వస్తున్నాయి కదా మ్ అలా కాకుండా మనం చారిత్రక సాహిత్యాన్ని చూసుకుంటే చారిత్రక సాహిత్యం ఒకటి ఈ బుద్ధుని కాలం తర్వాత వచ్చినటువంటి త్రిపీటకాలు ఆ తర్వాత జైన సాహిత్యం కూడా చాలా వర్ధమాన మహావీరుని తర్వాత జైన సాహిత్యం వచ్చి వాళ్ళిద్దరు దాదాపుగా సమకాళికులు ఎవరు సిద్ధార్థ గౌతముడు అయిన బుద్ధుడు ఆ తర్వాత వర్ధమాన మహావీరుడు దాని తర్వాత వచ్చినటువంటి సాహిత్యం ఏమిటి అంటే మనం ఇప్పటివరకు అనుకుంటాం కదా చాణక్యుడు లేక కౌటిల్యుడు రాసిన అర్థశాస్త్రం ఆ అర్థశాస్త్రంలో మధిరా దేవత అనే ఆ దేవతకి ఆలయం ఉంది అన్న ప్రస్తావన ఉంది. అందులో వాస్తుక అనేటువంటి
(10:19) ఒక అధ్యాయం ఉంది ఏమిటి ఆ వాస్తుక అంటే ఒక కుదురు జనావాసం లేక జనపదం జనపదం ఎలా ఉండాలి? ఆ జనపదంలో ఎవరు ఏ ఏ ప్రాంతాల్లో ఈ వృత్తి పని వాళ్ళు నివసించాలి? అధినేత అయినటువంటి పరిపాలకుడు ఎక్కడ ఉండాలి ఆయన సర్వ సైన్యాధ్యక్షుడు ఎక్కడ ఉండాలి అలాగే ఆలయం ఎక్కడ ఉండాలి అనేది కూడా చెప్పబడింది అంటే ఏమిటి మనం ఇప్పుడు అనుకున్నటువంటి వాస్తుకి అది కొంచెం మూలం అలా ఆలోచిస్తే దాంట్లో మధిరా దేవతకు ఒక ఆలయం ఉన్నట్లుగా ప్రస్తావించబడింది అది మనకు అందుబాటులో ఉన్నటువంటి మొట్టమొదట అన్నమాట ఆ తర్వాత శతకంలో ఉంది అది మూడవ శతాబ్దం కదా క్రీస్తు పూర్వం
(10:59) నాలుగు మూడునాలుగుమూడు మూడు నాలుగు చంద్రగుప్త మౌర్యుడు సమకాలికుడు కదా చంద్రగుప్త మౌర్యుడు ఎవరు అసోకుని తాత అదిగో ఆ కాలానికే మీకు ఆలయాలు ఉన్నాయి అనేటువంటి ఒక ఆ మనకు గ్రంథస్తం అయిందన్నమాట ఉన్నాయి లేకుండా పోలేదు అయితే ఆలయాలన్నీ కూడా ఈ ప్రధాన దేవతలని పేర్కొనవు లేనంత మాత్రాన వాళ్ళకి లేకుండా పోతాయా మరి వాళ్ళని కూడా చెట్టు కిందో ఒక పుట్ట దగ్గరో ఆ మహనీయులని తలుసుకొని ఆధ్యాత్మిక చింతనని పెంపొందించుకున్న నేపథ్యం మన భారతదేశాన్ని కదా ఇక కానీ మరి మనం ఒక స్కేల్ అంటూ ఉండి కాల గమనం అంటామే కాల మాననం అన్నా సరే ఒక స్కేల్ మీద ఎప్పటినుంచి మనకి ఇవి దొరుకుతున్నాయి
(11:41) అంతకుముందు భావనలు ఉన్నాయి అంతకుముందు అర్చనలు ఉన్నాయి అంతకుముందు ఉత్సవాలు ఉన్నాయి అవన్నీ లేకుండా పోలేదు ఊరేగింపులు కూడా ఉన్నాయి కానీ అసలు ఒక మూలమూర్తి కొలువు తీరి ఆయనకు ఒక కట్టడాన్ని కట్టి దాన్ని ఆలయంగా పేర్కొన్న తొట్ట తొలి ఆధారం ఎక్కడుంది అంటే అది కూడా ఇబ్బందికరమైన ప్రశ్నే కానీ కానీ మనకు దొరికేంతవరకు బైరాట్ అని ఉత్తర భారతదేశంలో మొట్టమొదటి శివాలయం క్రీస్తుకి పూర్వం మూడవ శతాబ్దం ఉంది అని పురావత్స శాస్త్రవేత్తలు తెలిచారు.
(12:17) అయితే ఇక్కడ ఏమవుతుంది అంటే పౌరాణికులు అంటే పురాణాలు లేక మన ఆ ఈ ఆధ్యాత్మిక సాహిత్యంలో ఉన్నటువంటి వర్ణనలు అవి మామూలుగా అందుబాటులో ఒకరి నుంచి ఒకరికి వస్తూ ఉన్నాయి పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు ఏం చేస్తారంటే వాళ్ళు ఎక్కడైనా తవ్విన ఆధారం బయటకు వస్తే అదిగో అక్కడి నుంచి దాన్ని మాత్రం వాళ్ళు ఇదిగో మనకి ఇప్పటి నుంచి ఉంది అని మాత్రం చెప్పగలుగుతారు రాగల రోజుల్లో ఎక్కడైనా తవకాల్లో అంతకంటే ముందు కూడా రావడానికి అవకాశాలు ఉండవచ్చు కానీ ఇప్పటివరకు మనకు భారతదేశం మొత్తం మీద తొట్టతొలి శివాలయం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో తిరుపతికి పక్కనే ఉన్న గుడిమల్లం అంటారు దాన్ని గుడి పల్లం
(12:57) గుడిమల్లం ఎక్కడ రేణగుంట విమానాశ్రయానికి కోతవేటు దూరంలో ఉందన్నమాట ఆ ఊరి పేరే గుడిమల్లం గుడి పల్లం అంటారు దాన్ని పల్లంగా ఉన్న ఒకచోట గుడి కట్టడం వల్ల గుడి పల్లం గుడి మల్లం అయిందని అయితే అందులో ఎవరున్నారు ఏ దేవుడు ఉన్నాడు అని అంటే ఆయన శివుడు రుద్రుడు రుద్రుడు ఎలా ఉన్నాడు ఏదైనా ఆకారంగా మామూలుగా మనం అలా ప్రతిష్టించినట్టు రుద్రుడుగా లేడు రుద్రుడు ఒక లింగం ఉంటది కదా మామూలుగా పురుషాంగం పురుషాంగం దాన్ని శివలింగం అని మనం అనుకుంటాం పురుషాంగం మీద పురుషాంగం అలా పైకి అనుకుందాం మనం పైకి చూస్తుంది అని అనుకుందాం దాని మీద రుద్రుడు చాలా సహజ సిద్ధంగా తాను ఒక
(13:42) దాదాపుగా మనం అనుకోవాలి అంటే నాగరికుడిగా కాకుండా ఆ రుద్ర రూపం అలా ఉంటుంది సహజ సిద్ధంగా ఉంటుంది ఆయన చేతిలో ఒక మేకను పట్టుకొని ఉంటాడు. అలా మరి ఇది అదే మొట్టమొదటి భారతదేశానికి సంబంధించిన ఇప్పటివరకు అందుబాటులోకి వచ్చిన సామాన్య శాఖ పూర్వం రెండు రెండవ శతాబ్దానికి చెందిన మొట్టమొదటి శివాలయంగా అందరూ అంగీకరించిన ఒక సమాచారం ఆ తరువాత మళ్ళీ అదే సందర్భంలోని ఉత్తర భారతదేశంలో ఈ భాగవత కల్ట్ అని ఒకటి వచ్చింది అంటే పంచవీరులు అంటారు ప్రద్యుమన సంకర్షణ వాసుదేవ ఇదిగో ఈ ఐదుగురు వీర్లు వాళ్ళని ఐదుగురు వీరులు అంటారు మనం ఋషి
(14:27) వీరులు అంటారు వాళ్ళని అదిగో వాళ్ళు కూడా సైమల్టేనియస్ గా అంటే ఒక పక్క శైవం మరో పక్క వైష్ణవం ఇలా దేవతలకి చిన్న చిన్న ఆలయాలు కట్టడం ప్రారంభమైంది క్రీస్తుకు పూర్వమే తర్వాత క్రీస్తు శకం వచ్చి శతవాహనుల కాలం వచ్చేసిన తర్వాత అంతకుముందు అశోకుడు గొప్ప బౌద్ధాభిమాని కాబట్టి హిందూ ఆలయాలు నిర్మించిన ఆధారాలు మనకి దొరకట్లేదు కానీ శతవాహనులు అంటేవా వాళ్ళ తరువాత తరువాత వచ్చిన శాతవాహనులు వాళ్ళలో గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణికి ఏక బ్రాహ్మణ అని బిరుదు తర్వాత వాళ్ళ గౌతమి బాలశ్రీ కాకుండా అసలు మొట్టమొదట ఆ నాగనిక అంటాం శాతకర్ని భార్య ముందు ముందు తరంలో ఆవిడ తన కొడుకులందరి
(15:10) పేరు ఒకడి పేరు వేదిసిరి వేదిసిరి అంటే వేదాల్లో నుంచి అంటే ఇన్ ది సెన్స్ అట్లాంటి వైదిక బ్రాహ్మణ మతానికి వాళ్ళు పెద్ద పీట వేశారు శాతవాహనంలో ఒకపక్క ఒక బౌద్ధం జనమతంగా ఉంది కానీ దాంతో పాటు వీళ్ళు రాచరికం నుంచి మాత్రం వైదిక బ్రాహ్మణ మతానికి చేయుతనిచ్చారు వాళ్ళు అదిగో అప్పుడు రూపుదిద్దుకుని ఒక్కొక్కటి ఒక్కొక్కటి ఆలయాలు ఆ తర్వాత బౌద్ధం అప్పుడు ఉదృతంగా ఉన్నమాట నిజమే మనకు తెలంగాణలో మళ్ళీ ఈ బ్రిడ్జరంగాపూర్ అని ఒకటి ఉంది గద్వాల దగ్గర రోడ్డు మీద బ్రిడ్జరంగా పెద్ద దాటంగానే కర్నూల్ వెళ్తుంటే అక్కడ సామాన్య శకం ఒకటవ శతాబ్దికి చెందిన శివాలయం
(15:48) బయటపడింది. ఆ తర్వాత కాలానికి సంబంధించింది కర్నూల్ జిల్లా వీరాపురంలో 13 దేవాలయాల సముదాయం బయటపడింది. ఆ తర్వాత మళ్ళీ ఇక అంతకుముందు దొరకట్లేదు మనకి ఇక్ష్వాకులు ఓ ఇక నాగార్జునకొండ శ్రీ పర్వత విజయపురిగా పేరు గాంచిన ఇక్ష్వాకుల రాజధాని అంటే అప్పటి మొత్తం తెలుగు ప్రజల రాజధాని కృష్ణా తీరంలో కుడి వైపున విలసిల్లిన శ్రీ పర్వత విజయపురి అనే చోట మళ్ళీ విస్తృతంగా ఆలయాలు నిర్మించబడ్డాయి ఎవరికి నిర్మించబడ్డాయి అటు శివుడికి విష్ణువుకి కుమారస్వామికి దేవసేనకు అంటే కుమారస్వామి భార్య ఇంకా హదీతికి ఆలయాలు వచ్చేసాయి.
(16:29) దాంట్లో గమ్మతి ఏందంటే గర్భాలయం అర్ధమండపం మహామండపం ధ్వజస్తంభం గోపురం ప్రాకారం పరివారాలు కూడా వచ్చేసాయి అక్కడ 100 స్తంభాల మండపం కూడా వచ్చింది మొట్టమొదటిసారి క్రీస్తు శకం మూడవ శతాబ్దానికి 100 స్తంభాల మండపం ఎవరు కట్టించారు అది అదంతా కూడా మీకు ఇక్షవాకులు రాజులు ఉన్నారు కదా శాంతమూలుడు వీర పురుషదత్తుడు రుద్ర పురుషదత్తుడు అనేటువంటి రాజులు ఉన్నారు కదా వాళ్ళు వాళ్ళ ఆధ్వర్యంలో వాళ్ళంతానఏమో గమ్మత్తు ఏందంటే ఆఈ శ్రీ పర్వత విజయపురించి పరిపాలించిన యక్షవాకులకు మగవాళ్ళంతానేమో వైదిక మతాన్ని అవలంబించారు.
(17:04) ఆడవాళ్ళు మాత్రం బౌద్ధం అన్నారు. వాళ్ళు మాత్రం ఎందుకు బౌద్ధం యుద్ధం వద్దు అని చెప్పింది కదా యుద్ధం వద్దు ఎందుకు ఒకరినొకరు హింసంచుకోవటం తద్వారా మరణాలు సంభవిస్తాయి మరణించిన వాళ్ళని మళ్ళీ మనం బ్రతికించుకునే శక్తి మనకు లేదు కదా అలాంటప్పుడు యుద్ధమే మానేస్తే బాగుంటుంది అంతా శాంతియుతంగా ఉంటే హాయిగా ఉంటుంది యుద్ధాలతో అవసరం లేదు అన్న ఉద్దేశంతో ఆ బౌద్ధం ఒక పక్క అలా ప్రాపకం చేస్తుంది కాబట్టే ఈ అడవి శాంతి సిరి పేర్లు కూడా చూసారా శాంతి సిరి ఆవిడ ఇష్వాకు రాకుమారి పేరు అలా కానీ మగ మగవాళ్ళు అలా కాదు వాళ్ళు యుద్ధాలు చేయాలి క్షోత్తర ధర్మం అటు
(17:39) వెళ్ళాలి ఇటు వెళ్ళాలి అంటే వాళ్ళు మాత్రం వైదిక దేవతలైనటువంటి నుదగీశ్వర అష్టభుజ స్వామి కార్తికేయ ఇలాంటి దేవతల్ని వాళ్ళు పూజించి ఆలయాలు నిర్మించారు అదిగో దాంతో అంటే సామాన్య శక మూడవ శతాబ్దంలో తెలుగు నేలపై ఇక్షవాకులతో ఆలయాలు నిర్మించడం ప్రారంభమైంది. మరి ఉత్తర భారతదేశం ఏమైంది అక్కడ కూడా లేకుండా పోలేదు ఎందుకంటే కనిష్కుడు కనిష్కుడు కంటే ఆ కొద్దిగా ముందు కాలానికి చెందినటువంటి నాణాల పైన మీకు ఆ శివుడికి సంబంధించిన బుద్ధుడికి సంబంధించిన ఇట్లాగే విష్ణుమూర్తికి సంబంధించిన శహనాలతో నాణాలను వాళ్ళు విడుదల చేశారు. దాని అర్థం అక్కడ వైష్ణవు
(18:19) ఉన్నట్టే కదా ఇంకా మీకు సెంట్రల్ ఇండియాలో భోపాల్కు దగ్గర ఉన్న విదీశ మనందరికీ తెలుసు కదా విదేశీ పక్కన ఉన్నటువంటి ఉదయగిరి అని ఒక ఊరు ఉంది ఆ ఉదయగిరి దగ్గర ఆ గుహలు ఉంటాయి గుహలో భూరాహ మూర్తి ఉంటుంది అద్భుతంగా ఉంటుంది దాని పక్కన బేస్ నగర్ అంటారు ఒకటి ఆ బేస్ నగర్ లో గరుత్మంతుడికి సంబంధించిన ఒక స్తంభం ఉందన్నమాట ఆ స్తంభాన్ని ఎవరు ఎత్తించారు అంటే గ్రీకు మన దగ్గర గ్రీకు వాళ్ళు కూడా చంద్రగుప్త మౌర్యుడు తర్వాత అలెగ్జాండర్ వెళ్ళిన తర్వాత వెళ్తూ వెళ్తూ వాళ్ళ కొంతమందిని ఇక్కడ పెట్టిపోవడాన వాళ్ళు కూడా మన కొన్ని విభాగాలను పరిపాలించారు.
(18:52) ఎక్కడి నుంచో వచ్చిన యవ్వనులు కూడా భారతదేశం లో ఉన్నటువంటి సంస్కృతి పట్ల ఆకర్షితులై విష్ణువు కాలయం నిర్మించారు విష్ణు ఆలయం ముందు ఈ గరుడ స్తంభాన్ని నిలబెట్టారు. సో దాని అర్థం ఏమిటి అంటే అంతకుముందు లెవ్వు అని మనం అనలేము కానీ అందుబాటులో ఉన్నటువంటి శారీతరక పురావస్తు ఆధారాల ప్రకారం సామాన్య శకపూర్వం మూడవ శతాబ్దం నుంచి ఈ ఆలయాలు రూపుదిద్దుకుని ఆ తర్వాత విస్తృతం కావించబడ్డాయి దాని అర్థం ఏమిటి రకరకాల దేవుళ్ళకు వారికి అభిమతం అన్నమాట ఇప్పుడు నేను శివుడిని పూజిస్తాను మా ఆవిడ అమ్మవారిని పూజిస్తుంది మా తమ్ముడు గణపతిని మాత్రమే పూజిస్తాడు అలా మనకు ఏం
(19:34) వచ్చాయి షన్నమతాలు వచ్చాయి ఏమిటవి ఒకటి వైష్ణవం శైవం శాక్తం గణాపత్యం కేవలం గణపతిని మాత్రమే పూజిస్తారు కౌమారం కుమారస్వామిని మాత్రమే పూజిస్తారు సౌరవం సూర్య భగవానుడు ప్రత్యక్ష నారాయణుడు ఆయన లేకపోతే మనం లేము పంటలు లేవు జనజీవనం లేదు ఏమి లేదు వర్షాలు లేవు అదిగో ఆ మహనీయుడికే నేను మొక్కుతాను అని సూర్య భగవానుడు మాత్రమే వాళ్ళకి ప్రత్యక్ష దైవంగా భావించి ఆలయాలు నిర్మించుకోవడం ఏ ఊరు వెళ్ళినా మీకు సూర్యుడు బొమ్మలందే ఉండదు కదండీ తెలంగాణలో ప్రతి ఆలయంలో స్తంభం మీదో లేక గోళల మీదో విడిగాను సూర్య భగవాను విగ్రహం లేకుండా ఉండదు ఇది సౌరం
(20:15) అంటాం మనం ఇలా ఈ షణ్మతాలు కూడా రూపుదిద్దుకున్నాయి ఆ తర్వాత ఇక ఒకటి రెండు కంటే కూడా మూడు నాలుగు శతాబ్దాల్లో కొంచెం వీళ్ళ మధ్య ఆ సామరస్య ధోరణి కొంచెం దెబ్బ తింటానా మళ్ళీ ఎందుకు మనకి ఈ గొడవలు అన్న ఉద్దేశంతో అందరం కలిసి మెలిసి ఉందాం అని తర్వాత మళ్ళీ ఏమ వచ్చింది పంచాయతన అనే కల్టు స్మార్తం అంటారు దాన్ని అంతా కలిపి ఒకే చోట మధ్యలో మీకు ఇష్టం వచ్చింది దేవుడిని పెట్టుకోండి చుట్టూ వీళ్ళని కూడా పెట్టండి మనకి ఎన్ని ఉన్నాయి పంచాయతనాలయం ఆ పంచాయతన ఆరాధనను పెట్టినటువంటి ప్రవేశపెట్టిన సూచించిన మహనీయుడు ఆది జగద్గురు ఆదిశంకరాచార్యుడు ఎనిమిదవ
(20:54) శతాబ్దంలో అప్పటివరకు వైష్ణవం శైవం ఇద్దరు కొంచెం వెడదోరణలు పట్టుతున్నప్పుడు వద్దు ఇద్దరు ఒకటే అన్న భావ భావంతో దాన్ని అద్వైతం అంటాం కదా ఇద్దరు ఒకటే పెడదోరి అంటే అంటే దాని అర్థం వీళ్ళంటే వాళ్ళకి పడదు వాళ్ళంటే వీళ్ళకి పడదు ఆ ఉండే ఒక్క హిందూ సమాజంలో విడిపోతున్నారు అలా విడిపోవడం ఎందుకు అంతా కలిసి ఉంటే కలదు సుఖం అన్నటువంటి ఆ నిజాన్ని ఈయన ప్రోద్బలం చేద్దాం ఇకనుంచి అయినా సరే అని చెప్పి అందరూ కలిసి ఉంటే బాగుండని ఆయన పంచాయితన దేవాలయ విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టారు జగద్గురు ఆదిశంకరాచార్యులు అదిగో అప్పటినుంచి ఏ ఆలయం మీరు వైష్ణవు అనుకోండి
(21:34) మీరు ఆ సముదాయంలో ప్రధానాలయం వైష్ణవం ఉంటుంది. నేను శివుడిని అనుకోండి నేను కట్టే ఆలయ సముదాయంలో ప్రధానంగా శివుడు ఉంటాడు సెంటర్లో చుట్టుపక్కల మళ్ళీ మిగతా నలుగురు ఉంటారు పంచాయత అంటాం కదా అట్లా సో ఇదిఒక విధానం వచ్చింది ఇలా మనక ఏమైంది నేను ఇప్పటి వరకు మీకు చెప్పినటువంటి యక్ష్వాకుల కాలం నుంచి ఆ తర్వాత వచ్చిన ఇక్కడ మనకి విష్ణు గుండెలు వారికి సమకాలికులైనటువంటి గుప్తులు గుప్తుల కాలంలో మీకు సాంచిలో మొట్టమొదట 17వ నెంబర్ దేవాలయం అంటాం కదా అది ప్రారంభమైింది ఇక హిందూ దేవాలయాలు అక్కడ రూపుదిద్దుకున్నాయి.
(22:13) కొద్ది తరువాత పల్లవులు దక్షిణాదినటువంటి పల్లవులు మళ్ళీ ఆ అనేక అటు గుహాలయాలు విడి ఆలయాలు కూడా కట్టించారు కదా పల్లవులు పల్లవులకు సమకాలీకులైన బాదామీ చాలుక్యులు బాదామీ చాలుకులు మనకి మళ్ళ అప్పుడు బాదామీ చాలు తూర్పు చాలిక్యులు కళ్యాణ చాలిక్యులు బాగా తర్వాత సో మళ్ళీ ఉత్తరంలో గుప్తులు తర్వాత వాకాటకులు వాళ్ళ తర్వాత హర్షుడు వర్ధన సంఘ ఇట్లా ఒక్కొక్క రాజవంశం రాజ రాజవంశం తర్వాత తర్వాత తర్వాత తరాలు వచ్చినాయి కదా ప్రతి తరంలోనూ ఇలా హిందూ దేవాలయాలు ప్రతి రాజు కూడా ఎందుకు జనం జనం యొక్క మతమే తన అభిమతం అని ప్రకటించి ప్రజల్ని కన్న బిడ్డల్లా చూసుకున్నాడు ఆ చక్రవర్తి అని
(22:55) మనం అనుకుంటామే ఎప్పుడు ఈ ప్రజల మనోభిష్టాన్ని తెలుసుకొని ఆ వాళ్ళ అభిష్టాన్ని నెరవేర్చినవాడే ఆ రాజు అంటాం కదా మనం అదిగో అలా ఈ ఆలయాలన్నీ కూడా రాజు తనకి ఒక మతం ఇష్టమైన ఆయన మిగతా మతాన్ని కూడా తను తోలనాడలేదు కొన్ని కొన్ని సందర్భాల్లో తప్ప మిగతా చోట్ల ఎవరికి ఇష్టం వచ్చిన వాళ్ళని డెమోక్రటిక్ వేలోనే ఈ ఆలయాలు రూపుదిద్దుకునే అది భారతదేశంలో ఆలయ నిర్మాణ ఆరంభ వికాసాల చరిత్ర ఆ రాజులు మరి ఎందుకు సార్ దేవాలయాలు ఎందుకు కట్టించేవాళ్ళు అంటే వాళ్ళ ఏంటి వాళ్ళ అధికారం చూపించుకోవడానికా లేదంటే ప్రజలందరినీ ఒకచోట చేర్చడానికా లేదంటే వాళ్ళు పోయిన తర్వాత వాళ్ళ పేరు
(23:38) వర్దిల్లటానిక ఎందుకని కట్టించేవాళ్ళు గొలుపు అంటే దీన్ని ఒకటి ఏం చేశారంటే ఆలయం నిర్మించడం పుణ్యకార్యంగా సప్త సంతానాల్లో ఆలయం నిర్మాణం కూడా ఒకటి ముందు బావిని తవించటం తర్వాత చెరువును తవించటం ఆ తర్వాత మళ్ళీ మీకు ఒక పుస్తకాన్ని రాయించడం ఆ తర్వాత ఆలయాన్ని నిర్మించడం ఇలా సప్త సంతానాలు సంతానం అంటే తర్వాత తరానికి కొనసాగే ఒక వనరు అవునా కాదా భావి తవ్వారు తవించిన ఆయన పోయాడు కొడుకు ఉంటాడు ఆయన కూడా కొడుకు పుడతాడు బావి అలాగే ఉంటుంది నీళ్లు ఊరుతూనే ఉంటాయి ఊరేదాన్ని అందరూ సేకరించుకుంటూనే ఉంటారు ఉపయోగంలోకి వస్తుందా లేదా దాన్ని సంతానం అంటాం అంటే
(24:18) ఏది ఏదైనా ఒక ఒక సందర్భం ముందుకు కొనసాగుతే దాన్ని మనం సంతానం అంటాం పిల్లగాడు నేను మా బిడ్డ నా బిడ్డకు ఇంకొక బిడ్డ అలా సంతానం క్రమంగా వెళ్తుంది దాన్ని సంతానం అంటాం కదా అలా ఆలయాన్ని కూడా ఏం చేశారో తెలుసా సప్త సంతానాల్లో ఆలయ నిర్మాణం కూడా ఒకటి ఇది పుణ్యకార్యం అని చెప్పేసారు మనకి శాస్త్రాలు అలా చెబుతున్నాయి ఒక ఆలయం నిర్మిస్తే మీరు 100 బావులు కంటే ఒక చెరువు తవించమన్నారు 100 చెరువుల కంటే ఒక ఆలయం నిర్మించమన్నారు చూసారా అలా మీకు ఏమైది పుణ్య సంచయం అంటాం అంటే పుణ్యాన్ని మనం పెంచుకోవడం పెంచుకోవాలంటే ఇది కూడా మంచి పనే కదా ఆలయం నిర్మించడం
(25:03) మంచి పనే కదా తద్వారా ఏమవుతుంది ఊర్లో ఉండేవాళ్ళు అందరూ ఆలయానికి వెళ్తారు అక్కడ ఆధ్యాత్మిక చింతనకు గురవుతారు ఇంట్లో ఉన్నటువంటి రకరకాల ఈతి బాధలని మర్చిపోతారు పెద్దలు చెప్పే ప్రవచనాన్ని వింటారు విన్న తర్వాత నిన్నటి వరకు మనం ఒక రకంగా ఉన్నాం కదా అయ్యో ఆయన చెప్పింది మంచిది కదా మనం ఆచరించలేకపోయాం కనీసం ఈరోజు నుంచి అన్నా మనం సత్ప్రవర్తనతో జీవన విధానాన్ని కొనసాగించి జనహితంగా సమాజ పరంగా మనం జీవిద్దాం అన్నటువంటి ఆలోచన గుడికి వెళ్లి ఆ పారాయణంలోనూ లేక ప్రవచనంలోను విన్న ద్వారా మనిషిలో పరివర్తన చెందటానికి చక్కటి అవకాశం ఆలయమే కదా
(25:44) ఓ అంటే ఆలయం అంటే అలా అనుకొని ఓ ఆలయం కట్టడం పుణ్యం తర్వాత ఆలయం సమాజం మొత్తానికి ఉపయోగపడుతుంది దాని చుట్టూ ఒక సంస్కృతి వెలిసి వెళ్లుతుంది దానివల్ల అనేక వృత్తి పని వాళ్ళు బతకగలుగుతున్నారు అర్చకులు అర్చకులకు కావలసినటువంటి వసతులన్నీ ఇచ్చేది సేవకులు ఒక ఆలయంలో దాదాపుగా 72 మంది 72 రకాల పనివారుల అవసరాలు ఉంటాయి.
(26:12) మరి ఇంతమంది ఆ గుడి వల్ల బతుకుతున్నారు కదా కాబట్టి అది ఒక ఎంప్లాయ్మెంట్ జనరేటర్ అది ఒక ఆర్థిక వనరుగా ఉంటుంది. ఎవరో వాళ్ళకు తోసినట్టుగా ఏదో ఒక రకంగా వ్యాపారంలోనో వ్యవసాయంలోనో లాభం వస్తే ఆ లాభంలో ఎక్కువ అంశాన్ని మళ్ళీ ఆలయం ధార్మిక కార్యక్రమాలకు నిలవు కదా ఇక్కడ నృత్యం సంగీతం సాహిత్యం కళలు అన్ని విలసిలుతున్నాయి కదా మరి అది ఎలా విలసిలుతుంది అది ముందుకు నడవాలంటే కొద్దిగా గొప్ప వాళ్ళకి ఆర్థిక సహకారం కావాలి కదా అని ముందుకువచ్చి ఉదారంగా విరాళాలు దానాలు ఇస్తున్నారు కదా అదిగో అది మంచి పనే కదా ఇప్పుడు ఎప్పుడు గుడి ఉంటే అందుకని రాజులు ఏం చేశారు ఓహో
(26:55) ఇప్పటివరకు నడుస్తున్న తీరు ఇది కదా ఆ తీరును మనం కూడా ఆచరిద్దాం మనం కూడా ప్రోత్సహిద్దాం తద్వారా సమాజంలో మంచి పెంపొందటమే కాదు కొనసాగుతుంది కదా అని ఆ రాజుకి ఒకవేళ తాను వైష్ణవుడైనా శైవాలయాలు కూడా నిర్మించారు. తాను వైష్ణవుడు అయినా కూడా మిగతా ఆలయాలకి అలా ప్రోత్సాహాన్ని అందించినటువంటి సందర్భాలు ఎన్నో మీ ప్రశ్నలోనే మీరు ఏమన్నారు అధికారాన్ని చూపించుకోవడం ఎస్ అది మధ్య యుగాల్లో ప్రారంభమైంది.
(27:27) అంతకుముందు ఏనాడు అధికారం కోసం ఆలయాలు నిర్మించలే కానీ ఈ మధ్య యుగాలకు వచ్చే తల్లికి రాజు రారాజు మహారాజు చక్రవర్తి అన్నటువంటి ప్రోటోకాల్ ఎప్పుడు ఏర్పడిందో తన తన అధికారాన్ని విస్తృతం చక్రవర్తి మొత్తం చాలా భూభాగానికి అతను అధిపతి కదా ఈ అధిపతి అన్నవాడు చూడంగానే ఇప్పుడు మనం ఏ రకంగా అయితే ఓ ఆ వ్యక్తి స్థాయి ఇది కదా అని మనం అనుకుంటామో ఓ ఆ రాజా వద్దురా ఆయన జోలికి మనం వెళ్ళకూడదు అని అనుకోవాలి అంటే అతను ఒక గొప్ప కార్యం చేయాలి లేక అశ్వమ మీద యాగం చేయాలి ఈ రెండు ఎవరు చేస్తారు వాళ్ళకి మాత్రమే చక్రవర్తిగా గుర్తింపు ఉంటుంది ఎవరు ఆయన అధికారాన్ని ప్రశ్నించరు
(28:10) ఆ నేపథ్యంలోనే మన భారతదేశంలో అత్యున్నతంగా వెలుగొందుతున్న రాజరాజ చోలుడు నిర్మించిన తంజావూర్ బృహదీశ్వరాలయం ఒకటి చూసారా ఎంత ఎత్తు మళ్ళీ అంత ఎత్తు ఆలయం ఎక్కడైనా ఉందా లేదు కదా మళ్ళీ లేదు మళ్ళీ 160 అడుగులు ఎత్తున్నటువంటి మధ్య భారతదేశంలోని ఉదయేశ్వరం కానివ్వండి ఇలా కొన్ని కొన్ని దేవాలయాలు మాత్రమే ఎందుకు అంటే ఆ చుట్టుపక్కల ఉన్న రాజులంతా కూడా తమ అధికారాన్ని వాళ్ళు అంగీకరించి ఎకనాలెడ్జ్ చేయాలి అని అత్యున్నతమైన అతి విశాలమైన ఆలయాలు నిర్మించే ఒక విధానం సామాన్య శకంవెయ నుంచి ప్రారంభమై మధ్య యుగాల వరకు కొనసాగింది. హంపీ విజయనగరం హంపి
(28:54) విజయనగరంలో మీకు తెలుసో లేదో కానీ 145 దేవాలయాలు ఉన్నాయి తెలుసా ఎన్ని 145 అక్కడిదాకా ఎందుకు నాయకరాజులు వెళ్ళినటువంటి మధుర మధురలో మీనాక్షి దేవాలయం ముందు అంత పొడుగ్గా అటు ఇటు ఎత్తైన అరుగులపై మరింత ఎత్తైన స్తంభాలు వాటిపైన కప్పులు వాటిని చూస్తుంటే అది ఒక కారిడార్ లాగా ఉంది ఆలయం అని ఎవరనా అనుకుంటామా వెయి స్తంభాలు వెయి ఏమిటి కొన్ని కొన్ని సందర్భాల్లో నాలుగు కాళ్ళ మండపం అంటాం నాలుగు నాలుగు పిల్లర్లు 4 8 12 16 24 32 48 64 అలా పోయి 1000 సహస్ర స్తంభ మండపం అంటామే 1000 కాళ్ళ
(29:40) మండపం అంటాం మన కొండ మీద ఉండేది అలా ఏమైందంటే నిజమే మీరు చెప్పింది అధికారాన్ని తెలియజేయడానికి ఆ దర్పాన్ని ప్రకటించడానికి కూడా ఆలయాల్ని సువిశాలంగా ఉంచారు అవన్నీ కూడా జనహితం ప్రజల అభిమతమైన సర్ ఇప్పుడుదాకా జరిగిన సంభాషణలో సార్ ఒక గొప్ప విషయం సార్ ఇంత తెలుగు ఇంత తేట తెలుగు ఇంత స్వచ్ఛమైన గ్రాంధిక తెలుగు ఎప్పుడూ వినలేదు సార్ నాకు తెలిసి మీరు మీరు వాడిన మీరు చెప్పిన ప్రతి పదం నేను క్షున్నగా వింటున్నాను సార్ ఒకే ఒక్క ఆంగ్ల పదం వాడారు మీరు అక్కడ నాలెడ్జ్ చేయాలి రాజలని తప్ప ఈ కాలంలో ఈ కాలంలో ఇంగ్లీష్ పదాలు లేకుండా తెలుగు మాట్లాడడం చాలా కష్టం సార్ మాకు
(30:21) చాలా గొప్ప ఫీలింగ్ వస్తది సర్ థాంక్యూ సర్ నేను నా టీం మీకు మంచి కాంటెంట్ ఇవ్వాలని చాలా ఎఫర్ట్స్ పెడుతున్నాం. మీరు మన ఛానల్ ని సబ్స్క్రైబ్ చేసుకోండి ఎంకరేజ్ చేయండి థాంక్యూ దేవాలయం అంటే సార్ ఒక రాతి కట్టడమే అందులోకి ప్రవేశించగానే మనుషులు చేతులు జోడించి నమస్కరిస్తారు. ఎందుకని ఒక రాతి కట్టడం ఒక పవిత్ర స్థలంగా ఎలా మారుతుంది? భావన నేను చెప్పానే అంటే ఎలా అంటే తల్లిదండ్రుల నుంచి ముందు మనం పుట్టగానే ఇప్పటికి కూడా మీకు గుర్తుందో లేదో ఒరేయ్ దేవుడికి దండం పెట్టుకో అనే మాట మన పెద్దవాళ్ళు మనకు చెవటాన మొట్టమొదటిసారి మనం విని
(30:54) చెవిలో వేసుకొని ఓ స్వామి కనిపించగానే నమస్కారం పెట్టాల ఎందుకు ఆయన మనకంటే పెద్దవాడు మనల్ని పుట్టించినవాడు ఈ జగత్తు ఇలా కొనసాగటానికి ఆయన కారకుడు ఆయన దయవల్లే మనం ఇలా ఉన్నాము అనేటువంటి ఒక భావన ఇప్పుడు కాదు తరతరాలు లుగా తాత నుంచి తండ్రికి తండ్రి నుంచి కొడుక్కి కొడుకు నుంచి మళ్ళీ మనవడికి మనవడి నుంచి ముని మనవడికి ఇలా ఏమైందంటే అనువంశికంగా మనం ఈ ఆధ్యాత్మిక భావన అనుకోండి లేక ధార్మిక చింతన అనుకోండి తరతరాలుగా భారతదేశంలో వీళ్ళు ఉనుకుంది అలా వీళ్ళు ఉనుకోనటమే ధర్మాన్ని కాపాడటానికి ధర్మబద్ధంగా జీవించడానికి జీవన విధానాన్ని అలా
(31:39) మలుచుకోవటానికి ఈ ఆలయాలు తోడ్పడ్డాయి. అన్నమాట మీరు ప్రాచీన ఆలయాల హిస్టరీ అంతా చదివారు సార్ చరిత్ర అంతా తెలుసు మీకు ఆలయాలు ఎందుకు కట్టించేవాళ్ళు అంటే మీరు భక్తి కోసం అని చెప్పారు. అప్పటికి ఇప్పటికీ ఆ భక్తి యాంగిల్ అనేది లేదంటే ఆలయాల్లో జరుగుతున్న పనులలో ఏమనా మార్పు జరిగిందా అంటే భక్తి అనేది అప్పుడు ఇప్పుడు మీరు చెప్పినట్టుగా మీరు ఇందాక చెప్పినట్టుగా అప్పట్లో గుళ్ళు కూడా ఒక ఎకనామిక్ హబ్ అన్నమాట అందరూ వచ్చేవాళ్ళు 10 మంది అక్కడ దాన ధర్మాలు కూడా జరిగేవి అంటున్నారు ఏమన్నా ప్రదర్శనలు జరిగేవి డబ్బులు ఇచ్చేవాళ్ళు అంటున్నారు అదంతా అర్థమయింది. అప్పటి
(32:14) గుళ్ళకి ఇప్పటి దేవాలయాలకి ఏమన్నా మార్పులు జరిగింది ఎందుకని అంటున్నా అంటే సార్ రీసెంట్ గా మనం చూస్తే ఒక దేవాలయంలో చాలా ఫేమస్ టెంపుల్ నో అక్కడ హుండీలో చోరీ జరిగిందని పెద్ద విషయం అది అలా అందుకని అడుగుతా అంటే అదంతా ఎలా ఉంటుందంటే వ్యక్తిగత క్రమశిక్షణను బట్టి ఆధారపడి ఉంటుందండి ఒకటి ఒక ఎగ్జాంపుల్ తీసుకొని అలా అని చెప్పి మాట్లాడకూడదండి ఆ లేదన్నమాట ఎందుకంటే దాంట్లో ధర్మకర్త ఆలయం ఉందా ముందు ఆలయం ఆలయంలో దేవుడే అధిదేవత ఆ దేవుని అర్చించేవాళ్ళు అంటే అనునిత్యం నిత్యార్చనలు నిత్య అర్చనలు నిత్యం మూడు అర్చనలు జరుగుతాయి మామూలుగా ఉదయం మధ్యాహ్నం
(32:54) రాత్రి మూడు ఉత్సవాలు సారీ అర్చనలు జరుగుతాయి కానీ ఇంకా అనేక వీటిలోని మధ్యలో అనేక అర్చనలు మళ్ళీ వచ్చి చేరాయి సుప్రభాత అర్చన చూసారా ఉదయం కంటే ముందే సుప్రభాతం వచ్చిందా అదిగో అలా అనేక రకాలైనటువంటి అర్చనలు రాను రాను వచ్చేసాయి ఆచరణలోకి అది అది ఒక ఎత్తు ఎవరు చేస్తారు అర్చనల్ని అర్చక స్వాములు చేస్తారు వాళ్ళు ఎవరు వేద వేదాంగాలని బాగా చదువుకొని వైష్ణవు అయితే వైష్ణవు సేవ అయితే సేవం ఆగమ శాస్త్ర అనుసారం ఆ విధి విధానాలు ఏమైతే చెప్పారో అలా ఆయన్ని అర్చిస్తారు స్వామివారిని వాళ్ళు వాళ్ళ కోసంగా అర్చించరు వాళ్ళు నిజంగానే అర్చకులు స్వామివారికి వాళ్ళు నిత్యంగా
(33:34) ఆయన్ని బింబశుద్ధి అంటే విగ్రహాన్ని కడగటం కడిగిన తర్వాత అలంకరింపచేయటం షోడశోపచారాలు అంటామే 16 రకాల ఉపచారాలు ఆయనకఅన్నీ అలంకరించడం నైవేద్యం పెట్టడం ధూపదీపం దర్శయామిని అనుకుంటామే శోడసోపచారాలు చేయటం అది ఆయన చేస్తారు. కానీ ఆయన చేయాలంటే కూడా ఆయన కూడా జీవనం గడవాలి కదా అందుకని ఏం చేస్తారు ఈ మడులు మాణ్యాలు అనే వ్యవస్థ వచ్చి ఎవరో ఒకళ్ళు అయ్యో గుడి కట్టారు కదా అర్చకుడిని ఎవరు పట్టించుకోవట్లేదని అర్చకుడికి సంబంధిస్తారు వాళ్ళని అర్చకులు అంటాం మనం అర్చించేవారు అర్చనలు చేసేవారు అర్చించడం కాదు అర్చనలు చేసేవారు కానీ ఈ ఆలయ యాజమాన్యాన్ని ఎవరు చూస్తారు ఈ
(34:12) అర్చనల పరంగా దైవికంగా వైదికంగా అనిఅంటే స్థానాధిపతి అంటారు స్థాన అధిపతి ఏ స్థాన దేవస్థాన అధిపతి అత్యద్భుతమైనటువంటి వ్యక్తి ఆయన కూడా వేద వేదాంగాలని షడంగ విద్ అంటారు ఆరు అంగాలను కూడా చదివినటువంటి వాడు న్యాయ తర్క మీమాంస అన్ని తెలిసినటువంటి ఆయనే స్థానాధిపతిగా ఉంటాడు. అది ఆలయం యొక్క అర్చనలు ఉత్సవాలకు సంబంధించి ఒక పెద్ద అన్నమాట ఆయన అర్చకులు స్థానాధిపతి ఇది ఒక ఎత్తు కానీ అసలు ఆలయ యాజమాన్యం జరగాలి కదా శుభ్రంగా ఓడ్చాలి కాగడాకి నూనె కావాలి కాగడా పట్టుకునేవాడు కావాలి బూజు దులిపేవాడు కావాలి ఆ సత్రంలో ఉంటే వంటలు చేసేవాడు కావాలి ఇస్తరాకులు
(34:57) తీసేవాడు కావాలి అందులోని వేద పాఠశాల ఉందా ఆ వేద పాఠశాలలో ఘనాపాటలు ఉంటారు లేక వాళ్లే అధ్యయ ఉపాధ్యాయులు వాళ్ళ మంచి చెడులు చూడాలి విద్యార్థులకు భోజనాలు పెట్టాలి వసతి సౌకర్యం చూడాలి ఇవన్నీ కూడా మరి స్వామి వారికి కూడా విశేష ఉత్సవాలు అప్పుడు రథం కావాలి రథం తిరగాలంటే లాగటానికి తాళ్ళు కావాలి ఆయన నిచ్యత్తరం పెట్టి బయటకి చక్రవర్తిగా బయటకి తీసుకొస్తారు కదా మరి దానికి గొడుగు కావాలి చూసారా ఒక ఆలయం అంటే గుడికి వెళ్లి రావటం అది ఒక చిన్న విషయం ఆ గుడికి వెళ్లి రావటానికి ఉన్న నేపథ్యం నేను చెప్పిందంతా మనకు తెలియకుండా జరుగుతుంది ఉందే
(35:35) మరి వీటిని ఎవరు నిర్వహిస్తారు స్థానాధిపతికి సంబంధం లేదు ఇది ఆయన కేవలం స్వామివారు ఎలా ఉన్నారు ప్రతి 12 సంవత్సరాలకి మనం తిరుమంజనం ప్రతి సంవత్సరం కడుగుతారు 12 ఏళ్లక ఒకసారి ఆ జీర్ణోద్ధరణ మహాకుంభాభిషేకం చేస్తారు అది జరుగుతుందా లేదా అని ఆయన చూస్తాడు లేదా సంవత్సరంలో మీకు నిత్య నైమిత్తిక అర్చనలు ఉత్సవాలు అదో ఇప్పుడు జరగాలి అని ఒక షెడ్యూల్ని తయారు చేసేస్తారు ఆయన అది అంతవరకే ఇక ఆదాయవ్య వ్యయ్య యాజమాన్య పద్ధతులు ఇంతమంది ఉత్తి మాలకారులు పూలు తెచ్చేవాళ్ళకళ్ళు పూలు మాలగ వచ్చేవాళ్ళక మాలని అందించేవాళ్ళక ఒకళ్ళు ముగ్గురు ఈ పూలు పండించేవాళ్ళు ఒకడు రైతు అవునా కాదా
(36:19) ఇన్ని రకాలు మళ్ళీ పంచరాయులు అంటాం ఐదు రకాల ఈ విశ్వకర్మలు వాళ్ళు ఏం చేస్తారు ఉత్సవ విగరం కావాలంటే కంచాయని తయారు చేస్తాడు బండికి చక్రం వేయాలి రథానికి చక్రం వేయాలంటే కమరాయన వేస్తాడు అసలు రథాన్ని తయారు చేసే ఆయన వడ్రంగి ఆ తర్వాత మళ్ళ స్వామి వారికి స్వర్ణ కవశం ఇచ్చి ఆయన సువర్ణకారుడు ఇంకా ఆయనకి గంగాళం కావాలి కదా పాలు పోయడానికి నీళ్లు పోయడానికి పాయసం చేయడానికి గంగాళం కావాలి కదా అది చేస ఆయన ఎవరు ఆయన కాంస్యకారుడు అంటే ఐదు రకాల వృత్తి పనివారులు వీరికి వస్తున్నారు.
(36:53) మరి స్వామి వారికి మేల్ చాటు వస్త్రంతో స్వామివారిని అలంకరించాం అదే శేష వస్త్రంగా మనం మొన్న ఆ ముఖ్యమంత్రి గారు వస్తే ఆయనకి శేష వస్త్రం ఇచ్చి సత్కరించాం అని మనం అప్పుడప్పుడు తిరుమల తిరుపతి దేవస్థాన వార్తలను మనం చదువుతామే ఆ మేల్చాట్ వస్త్రాన్ని ఎవరు నేస్తున్నారు పద్మశాలీలు నేస్తారు ఆ లేక దేవాంగులు అంటారు జాండర్ వాళ్ళు ఉన్నారు రకరకాల వాళ్ళలో వాళ్ళంతా ఎత్తుకొచ్చి మీకు ఆ పట్టు బట్టల్ని ఒక విధి విధానంగా నేసి అందిస్తారన్నమాట మరి వాళ్ళు అవసరం అవుతున్నారా లేదా చూసారా ఇలా ఒకళ్ళ పాక వాద్యాలు ఇప్పుడు రంగమండపం ఉంటుంది రంగమండపంలో స్వామి వారికి కూడా స్వామివారు మాత్రం ఎంత కాలం ఉంటాడు మనకు
(37:32) విందు వినోదం కావాలి కదా వారికి కావద్దా వారు మనందరికంటే పెద్దవారు కదా మరి ఆయనకు కూడా ఆ ఒక చిన్న పాటి వినోదం కావాలి కదా ఆ వినోదం కావాలి అని రంగ మండపాన్ని నిర్మించారు ఏమిటి రంగమండపం అంటే స్వామి వారికి మధ్యలో ఆ నాలుగు స్తంభాల మధ్య రంగ వేదిక ఉంటుంది రంగభూమి ఉంటుంది దాని మీద హాయిగా భరతుని నాట్యశాస్త్రమే కాదు జానపద నృత్యరూపకాలు గిరిజన నృత్యరూపకాలు అనేక నృత్యరూపకాలులో శిక్షణ పొందిన ఆ ఈ నర్తకిమలు తమ నాట్యాన్ని స్వామి వారికి అర్పిస్తారన్నమాట దాన్ని రంగమండపం అంటాం మరి ఆ నాట్యగతిలు ఎక్కడి నుంచి వచ్చారు
(38:17) వాళ్ళకి ఒక వ్యవస్థ ఉంది కదా వాళ్ళు ఎలా బతుకుతారు సో ఇన్ని రకాల కాలం వాద్యగాళ్ళు అక్కడ నాదస్వరం డోలు తాళం శృతి ఇవి మనకు తెలిసినవే అనేక రకాలు ఉన్నాయి పంచముఖ వాద్యం అని ఒకటి ఉంది వీణలు పాల్కూరికి సోమనాథన్ తన బసవ పురాణంలో 32 రకాల వేణల గురించే చెప్పాడు రుద్రవీణ చిత్ర వీణ విచిత్ర వీణ ఎన్ని ఉన్నాయి అనుకున్నారు సో ఇదంతా ఎంత వ్యవస్థ ఒక గుడి వల్ల ఒక గుడి వల్ల ఎంత వ్యవస్థ ఈ వ్యవస్థ చిట్టచివరికి మన సంస్కృతిని విద్యని వివేకాన్ని పెంచి పోషించే ఒక ఆకరంగా తయారయింది కదా ఆలయం అది మన భారతదేశంలో ఆలయానికి ఉన్నటువంటి ఒక గొప్ప ఇది ఇది ఇక
(39:05) రెండు ధర్మకర్త ఎవరు చూడాలి ఇవి ఇన్ని తతంగాలు అర్చకుడు చూడడు స్థానాధిపతి చూడడు కానీ పరివేక్షిస్తాడు ఆయన మరి ఇది ఎవరు నిర్వహిస్తారు వ నీడ్ సంబడీ ఆ సంబడి ఎవరు అంటే ధర్మకర్త ఏమిటి ధర్మకర్త దానికి చక్కటి నిర్వచనం ఏమిటంటే ఆలయ ధర్మాన్ని యధాతదంగా ఏమాత్రం లోటు లేకుండా నిర్వర్తించడానికి నిస్వార్ధంగా సేవ చేయటానికి ముందుకువచ్చే స్వచ్ఛంద సేవకుడు ధర్మకర్త మరి ట్రస్ట్ బోర్డ్స్ అంటాం మనం పోటీలు పడుతున్నారు రాజకీయం చేస్తున్నారు రాజకీయాలకు అతీతంగా ఒక అంకిత భావంతో నేను సేవ చేస్తాను స్వామి
(39:52) వారికి ఎందుకు అంటే స్వామివారు ఉంటాను ఇదిగో ఇన్ని రకాలుగా కలలు సాహిత్యం విద్య వైద్యం హలయం వైద్యం కూడా ఉంటుంది ఎందుకో తెలుసా మీకు రుద్రమదేవి గణపతి దేవుడు 1261 మార్చిలో వాళ్ళు ఏం చేశారు ఇప్పుడు అమరావతి ఉంది కదా మన అమరావతి రాజధాని దాని పక్కన మీకు మందడం అని ఉంటుంది వెలగపూడి ఉంటుంది మందడం వెలగపుడి ఈ రెండు కలిపితే ఆ రోజుల్లో రుద్ర రుద్రమదేవిపురం అని పెట్టారు విశ్వేశ్వరపురం అని కూడా దానికి పేరు పెట్టారు రెండిటిని కలిపి అక్కడ విశ్వేశ్వర శంభు అని ఆయన గణపతి దేవుని రాజగురువు అలాగే రుద్రమదేవికి కూడా రాజగురువు అతనే ఆనాడు రుద్రమదేవి తన
(40:35) జన్మదిన మహోత్సవాన్ని 1261 మార్చి 25న ఎక్కడ ఈ మందడం ఉందో ఇప్పుడు ప్రస్తుతం అదివరకు గుంటూరు జిల్లా ఇప్పుడు పల్నాడు జిల్లా కృష్ణ కృష్ణ నది ఉత్తర ముఖంగా తిరుగుతుంది అన్నమాట కృష్ణ నది ఉత్తరంగా ఎప్పుడు తిరిగిందో అది పరమ పవిత్ర పుణ్య క్షేత్రంగా భావిస్తారు అదిగో అక్కడ విశ్వేశ్వరునికి ఆలయం కట్టారు శివుడికి విశ్వేశ్వర శివాచార్యుడు ఆ ఆలయ ప్రతిష్టకు వచ్చాడు అదేరోజు రుద్రమదేవి జన్మదినోత్సవం కూడా జరిగింది.
(41:06) ఎందుకు చెప్పాను అంటే ఇదంతా అలా ఒక ఆలయానికి అంతటి ప్రశస్త ఉంటుందన్నమాట దాంట్లో ఏమున్నాడో తెలుసా మీకు మెటర్నిటీ హాస్పిటల్ దాంట్లో ప్రసూతి ఆరోగ్యశాల అటాచ్ అయిందంట దానికి ప్రసూతి ఆరోగ్యశాల మెటర్నిటీ హాస్పిటల్ వాస్ అటాచ్డ్ టు ద టెంపుల్ అసలు చరిత్రలో 1216లో 1261లో 61 అంటే ఆలయంలో ఇలా విద్య వైద్యం అన్నీ ఉన్నాయా లేవా వృత్తి పని వాళ్ళంతా కూడా మరి ఈ ఆలయం వల్ల మీరే వస్తారు అయ్యా ఎల్లుండి స్వామి వారికి బ్రహ్మోత్సవాలట కదా ఓ ఈసారి కళ్యాణానికి నేను బట్టలు పెట్టాలి ఈసారి కళ్యాణానికి తలంబరాలు నేను ఇవ్వాలి ఈసారి కళ్యాణానికి నేను ఆ హాయిగా
(41:51) అన్న సంతర్పణ చేయాలి ఈసారి కళ్యాణానికి పూలమాలలతో వీధులన్నీ నేను అలంకరించాలి ఈసారి కళ్యాణానికి నేను స్వామివారి రథాన్ని చక్కగా అలంకరించి మునుపటి తాళ్ళు కొంచెం సడల్ని కదా కొత్త దాళ్లను అందించాలి అని ఇన్ని రకాల అవసరాల్ని ఎవరు అడగకుండానే ముందుకు వచ్చే ఒక చక్కటి వ్యవస్థ ఈ ఆలయ సాంస్కృతిక నేపథ్యం అన్నమాట మీరు ఇందాక ఒక మాట అన్నారు సార్ ఆలయాలు రాజకీయాలకు దూరంగా ఉండాలి రాజకీయాలు ఆలయాలకు దూరంగా ఉండాలి అన్నారు కానీ దురదృష్టవశాత్తు ఇప్పుడు మన దేశంలో ఆలయాలు ఆలయాలే నో రాజకీయాల కేంద్ర బిందువ అయిపోయింది ఆ లడ్డు
(42:34) కల కాకుండా అంటే ఏం చేయాలంటే ఒకటే ఒక మార్గం అండి ఏదైనా సరే అయ్యో నాకు తెలియదే అని మనం అంటాం తెలియకపోయినా నువ్వు ఫైన్ కట్టాల్సిందని ట్రాఫిక్ అయన వేస్తాడు మనకి వేస్తున్నాడా లేదా అలా తెలియకపోయినా కూడా తెలియ చెప్పే ఒక విధానం గనక అమల్లో ఉంటే ఇలాంటి వాటికి ఆస్కారం ఉండదు అయితే ఏమిటి ధర్మకర్త ఆ ధర్మకర్తలకు మనం మన హిందూ ధర్మం వేదాలు వేదాంగాలు ఉపనిషత్తులు పురాణాలు ధర్మశాస్త్రాలు ఇన్ని రకాలుగా ఉన్నా ఉన్నాయి వాటిలో ఈ విషయాలన్నీ ఉన్నాయి వాటిని మనం ఆచరించవలసిన నేపథ్యం ఉంది వాటిని కాపాడాలి ముందు తరాలకు అందించాలి దాంట్లో మనం కేవలం సేవక పాత్ర మాత్రమే
(43:14) పోషిస్తున్నాం కానీ ఈ ఆలయానికి వచ్చే ధర్మదేయం ఏమంటాం ధర్మ ఆదాయం కాదు ఇది ధర్మాదాయ శాఖ దేవాదాయ శాఖ అన్నాం దేవదేయ ధర్మదేయం దేయం అంటే ఇవ్వటం దేవదేయం స్వామి వారికి తన నిత్యాభిషేకాలు ఉత్సవాలు జరగటానికి నాకు కొద్ది కొద్దో గొప్పో మొన్న కొంత ఆదాయం లభించిందే దీంట్లో కొంత భాగాన్ని వారికి దీనికి దేవదయంగా ఇస్తున్నాను మీ ఇష్టం వచ్చిన పనులు గుడిలో వినియోగించుకోండి ధర్మదేయంగా ఇస్తున్నాను వైదిక ధార్మిక ఈ నేపథ్యాన్ని మీరు ముందుకు కొనసాగించడానికి నేను ఇచ్చేదే ధర్మదేయం అలా డబ్బు ఇవ్వచ్చు, మడులు ఇవ్వచ్చు,
(43:59) మాణ్యాలు ఇవ్వచ్చు, వాహనాలు ఇవ్వచ్చు వస్తువులు ఇవ్వచ్చు కదా దాన్ని మనం మనం ఏమన్నాం దేవదేయం ధర్మదేయం అన్నామ అన్నమాట రెండు రకాలు ఒకటేమో స్వామివారి అర్చనలకు ఇచ్చేది మరొకటి స్వామివారి ఉత్సవాలకు ఇతర కార్యక్రమాలకు అవసరమైన ఖర్చుల్ని భరించడానికి ఒక భాగంగా మనం ఇచ్చే మన వంతు అట్లా అన్నమాట ఈ విషయాలన్నీ ఎవరికి తెలియజెప్పాలి మనం ఒకటి ఈఓ కి చెప్పాలి ఆ తర్వాత మీకు ధర్మకర్తల మండలికి చెప్పాలి ధర్మకర్తల మండలి అధ్యక్షుడికి చెప్పాలి అలాంటప్పుడు చాలా చోట్ల మీకు శివుని సొమ్ము తిన్నదురు నాశనం అయపోతావు అని అంటారు.
(44:36) ఈఓ అంటారు ఎండోమెంట్ ఆఫీసర్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్ కార్య నిర్వహణ అధికారి అంటాం కదా పాపం కొన్ని కొన్ని సందర్భాల్లో ఆశ్చర్యం వేస్తుంది గొప్ప పండితుడై ఉండి తల పండినటువంటి ఒక అత్యకుడు ఈఓ వస్తున్నా అంటే భయపడి గబక్కని లెగవాల్సి వస్తుంది. అసలు ఈఓ మామూలు ఉద్యోగి ఆయన ఎంతో పాండిత్యం ఉన్నటువంటి గొప్ప వ్యక్తి అలాంటి వ్యవస్థ వచ్చింది రాకూడదు ముందు ఈఓలకి ఏం చేయాలి అని ట్రైనింగ్ ఇచ్చి సెక్షన్లో అయ్యా నువ్వు ఒక ఉద్యోగివి మాత్రమే నీవు ఇది నువ్వు నిర్వర్తించు అర్చకులు అర్చక స్వామి అని అంటున్నాం మనం మూలవిరాట్ మూల విరాట్ తర్వాత అర్చక స్వామి
(45:15) కదా అర్చక స్వామిని మనం గౌరవించాలే కానీ మన కింద ఉద్యోగ అయి మన చూడంగానే పైకి లేసి నిలబడి సాల్యూట్ చేసే ఆప సందర్భాన్ని మనం తీసుకురాకూడదు అది తల వంపు హిందూ సమాజానికి అని చెప్పగలగాలి కదా ఇప్పుడు అలాగే ఉందా సార్ మనం నేను దాని మీద నేనుేం మాట్లాడలేను ఎందుకంటే అది ఒక్కొక్కరి సంస్కారాన్ని బట్టి ఉంటుంది క్రమశిక్షణను బట్టి ఉంటుంది వాళ్ళకు పెద్దలు వాళ్ళ ఇంట్లో బ్రాటప్ అంటామే తల్లిదండ్రులు చిన్నప్పటి నుంచి పెంచి పోషించే విధానంలో వ్యక్తి తనను తానుగా తీర్చి దిద్దుకుంటాడు అన్ని గురువుల మీదే పెట్టకూడదు ఇంట్లో మన బాధ్య ఏమిటి చెప్పండి పెద్దలని
(45:54) గౌరవించాలని మనం చెప్పాలి కదా తర్వాత అన్యాయంగా ఎవరి సోతో తీసుకోవద్దు అని చెప్పాలి కదా అలాగే ఎవరిని అనవసరంగా దూషించొద్దు అని కూడా చెప్పాలి కదా ఎవరిని మాటల ద్వారా గాని చేతల ద్వారా గాని హింసకు గురి చేయకూడదు అని చెప్పాలి కదా ఒకవేళ శిక్షించాల్సి వస్తే దానికి సంబంధించినటువంటి ప్రభుత్వ విధానం ఒక వ్యవస్థ ఉందని తెలుసు కదా మనం ఎప్పుడైతే ఇవన్నీ కూడా చిన్న బిడ్డలు అప్పటినుంచి అప్పుడు అప్పుడు అప్పుడప్పుడు సందర్భోచితంగా చెప్పుకుంటూ వస్తే సమాజంలో ఇలా ఆ ఏమంటామఅంటే పెడదోరం రావడానికి అవకాశమే లేదు అందరూ సుశిక్షితులైన ఆ సైనికుల్లాగానే ఉంటారు జపాన్ని
(46:33) తీసుకోండి మీరు కెన్ యు బిలీవ్ దట్ ఎవ్వరు కూడా అతిక్రమించరండి క్వశ్చన్ లేదు అసలు హారలు కొట్టరు మనం హారణ కొట్టడమే కాదు మన నోట్లో నుంచి రకరకాల ప్రస్తుతం మాట్లాడుకోవటానికి వీలు లేని పదజాలం ఒకదాని వెంట ఒకటి ఒకదా వెంట ఒకటి శర పరంపరంగా ఎదుటివాడిని దూషిస్తూ బాణాల్లా గుచ్చుకుంటాయే ఎందుకు సార్ మరి జాపనీస్ ఎందుకు అలా ఉన్నారు మరి కేవలం గుళ్ళు ఎక్కువ ఉన్నాయా గుళ్ళు తక్కువ ఉన్నాయా వాళ్ళకి చాలా ఉన్నాయి ఎక్కువగా బౌద్ధ గుళ్ళు లేదండి బౌద్ధం అక్కడ బౌద్ధంలో ఒక రకమైనటువంటి ఒక డిసిప్లిన్ ఉంటది ఇక్కడ లేదని కాదు ఏ వైదిక మతంలో లేదా వైష్ణవులో లేదా శైవంలో లేదా ఎక్కడ
(47:14) లేదు ప్రతి మతంలోన ఉంటుంది కాకపోతే ఏమిటి వాళ్ళేమో ఆచరిస్తున్నారు విని ఆచరిస్తున్నారు మనం విని పూరుకుంటున్నాం ఇదే రెండిటికీ తేడా ఎందుకు సార్ నేను జపాన్ ని నితిని పెట్టుకోవట్లేదు మన దేశాన్ని తగ్గించట్లేదు నేను ఏమంటానుంటే ఎవరైనా అంతే ఒకటి పోలిక అంటాం అది బాగుంటే ఓ చూసామంటరా వాళ్ళ అబ్బాయి ఎంత బాగా చదువుతున్నాడు అని అన్నప్పుడు దాని అర్థం మన అబ్బాయి అంత బాగా చదవట్లేదు అనేటువంటి ఒక అర్థం గోచరిస్తుంది కదా మనం కూడా ఇతరులని చూసి నేర్చుకోవడంలో ఏమాత్రం తప్పు లేదు మనకి తెలియంది కదండీ మనకు గురువుగారి స్కూల్లో నేర్పుతున్నాడు
(47:48) తెలియంది కదా ఈ సంవత్సరం కొంత నేర్చుకుంటున్నాం వచ్చే సంవత్సరం కొంత నేర్చుకుంటున్నాం స్కూల్ ఫైనల్ కి వచ్చేతలికి మనం కొంత నేర్చుకొని సమాజంలో మనకు మనం మనగలిగేట్లుగా గురువులు మనని తిట్టిదిద్దుతున్నారే తల్లిదండ్రులే తొట్ట తొలి గురువులు వాళ్ళు ఈ రకంగా పెంచితే ఈ ఆలయాల్లో మీరు అన్నట్టుగా అవి ఆధ్యాత్మిక సాంస్కృతిక కళా కేంద్రాలుగా వెలసిల్లుతాయే తప్ప రాజకీయ నే పద్యానికి ఏమాత్రం తావివ్వవు అని నాతో పాటు మీరు కూడా నమ్ముతారు అనుకోండి నమ్ముతున్నారు నేను నమ్ముతాను ఆశనకంగా ఉన్నాను అవుతదేమో అని చెప్పి చూద్దాం సర్ మీరు ఆర్కిటెక్ట్ కదా ఆ
(48:27) అంటే నేను అంటాం స్థపతి అంటే ఆర్కిటెక్ట్ అన్నట్టే కదా ట్రెడిషనల్ ఆర్ ట్రెడిషనల్ ఆర్కిటెక్ట్ అందుకే ఇప్పుడు ఇప్పుడున్న ఆర్కిటెక్ట్ అంటే మాకు ఉన్న ఐడియా ఏంటంటే బిల్డింగ్స్ కడతారు లేదంటేనో డిజైన్ చేస్తారు ఇప్పుడు పెద్ద పెద్ద విల్లాలు వాటికి ఆర్కటేట్ కావాలి పెద్ద స్ట్రక్చర్స్ అందుకే ఆర్కటేట్ కావాలి బబిహెచ్కే 3 బిహెచ్కే బాత్్రూమ్ ఎక్కడ ఉండాలి ఆ ప్లింత్ ఏరియా కార్పెట్ ఏరియా ఎంత ఉండాలి ఎలా ఎలా ఉండాలి ఆర్కిటెక్ట్ అన్ని డిజైన్ చేస్తారు.
(48:53) సో ఈ ఆర్కిటెక్చుల్ కి మీరు ఒక ఆర్కేట్ గా ఏంటి వ్యత్యాసం అంటే ఏమి లేదు మనక అసలు వెనకటి నుంచి ఉన్నది ఏమిటంటే ఈ వాస్తు అనమే వస్తు రేవ వాస్తు అంటారు అంటే ఏమిటో తెలుసా వస్తు అంటే భూమి వాస్తు అంటే ఆ భూమి మీద కట్టిన కట్టడం అందుకని వాస్తు దోషం ఉంది అంటారు కట్టడంలో దోషం ఉందని వస్తు రేవ వాస్తు సింపుల్ వస్తువే వాస్తు అవుతుంది అసలు భూమి ఆ భూమి ఖాళీగా ఉంది ఖాళీగా ఉన్న భూమికి నాలుగు గోడలు కడితే ఒక కట్టడం అవుతుంది అది ఇల్లు అవుతుంది దుకాణం అవుతుంది ఆయుధాకారం అవుతుంది విద్యాలయం అవుతుంది అనేక రకాలుగా ఆలయం అవుతుంది అనేక రకాలుగా ఆ ఆకారం అంటే ఒక
(49:33) స్పేస్ ని మీరు ఎంక్లోజ్ చేసినప్పుడు అది ఆ పేరుతో పిలవబడుతుంది. ఆలయం అన్నారు కదా సార్ మీరు ఆలయాలు కట్టించేస్తా కట్టించారు సార్ కట్టించేదే ఆలయాలు కట్టించేదే ఆలయాలు మేము ఊడది తీస్తాం మళ్ళీ కడతాం తరలిస్తాం రకరకాల సందర్భాన్ని బట్టి సరే సార్ ఒక ఆలయం గురించి మాట్లాడదాం సార్ ఒక ఆలయ నిర్మాణం జరగాలంటే ఆ ప్లానింగ్ ఎలా ఉంటది ఏంటి ఒకసారి డీటెయిల్ నేను చెప్పే ముందు నేను ఇంతకుముందు మీరు అడిగారు కదా వాళ్ళకి మనకి ఇంజనీర్లకి మన ఒకటి ఇలా ఏమైంది వస్తు రేవ వస్తువు అన్నాను కదా అలా రకరకాల కట్టడాలు అవసరమైనయి ఎలా అవసరమైనాయి ఒకటి రాజు రాజప్రసాదం ఆలయం
(50:09) దాన్ని దేవ ప్రసాదం అంటాం రెండు కోట రాజుకు మరి కోట కావాలి కదా తన యంతరంగం అందరికీ అదైనాక ఇంకా మిగతా ఏమిటి పబ్లిక్ ప్రజా వినియోగ కట్టడాలు ఏమిటి స్కూలు ఆసుపత్రి బ్రిడ్జ్ రోడ్డు ఇవన్నీ ప్రజోపయోగ కట్టడాలు ఇలా మూడు రకాలుగా కట్టడాలు మనం అనుకుంటామే వీటన్నిటిని మొట్టమొదటి నుంచి నిర్మించేవాళ్ళు ఈ కట్టడ ఈ కట్టడ నిపు శిల్పులను మనం శిల్పులు అన్నాం విగ్రహం చెక్కడమే కాదు కట్టేవాళ్ళని కూడా శిల్పి అంటారు అన్ని కట్టేవాళ్ళని కూడా అయితే ఈ అన్ని రకాలు ఫర్నిచర్ చేసేవాళ్ళు అంతా శిల్పులే వీళ్ళలో రాను రాను రానురా అలా నైపుణ్యం పెంచుకుంటూ పెంచుకుంటూ పెంచుకుంటూ వచ్చి
(50:51) 17వ శతాబ్దం 18వ శతాబ్దం వచ్చేతలికి వీళ్ళు వీళ్ళ వృత్తులు అంతకుముందు రాజులు చక్రవర్తులు ఆ తర్వాత సంస్థానాలు సంస్థానాధిపతులు అలా దాన్ని ఆదరించారు పోషణ ఇచ్చారు కానీ బ్రిటిష్ ఎప్పుడైతే మన భారతదేశంలో కొద్ది భాగాన్ని ఆ తర్వాత ఎక్కువ భాగాన్ని తన హస్తగతం చేసుకుందో వాళ్ళు అక్కడ ఉన్నటువంటి అక్కడ స్థపతి లేడు ఎందుకు ఉంటాడు బ్రిటన్ లో ఉండడు అక్కడ ఎవరు ఉంటారు మరి ఇంజనీర్ ఉంటాడు అక్కడ ఒక ఆర్కిటెక్ట్ ఉంటాడు ఇంజనీ ఆర్కిటెక్ట్ ఏమిటి ఆర్కిటెక్ట్ ఏమో కేవలం ప్లాన్ మాత్రమే వేస్తాడు ఇంజనీర్ దాన్ని నిర్ణయిస్తాడు. ఇక్కడ అట్ట కాదు స్తపతినాం
(51:30) స్థాపనాహస్య సర్వశాస్త్ర విశారదః నా హీనాంగో అతిరిక్తాంగో ధార్మికస్తు దయాబరః గణితజ్ఞః పురాణజ్ఞః వాస్తు విద్యాబ్దపారగాన్ చూసారా గణితజ్ఞః విజ్ఞాన అన్ని ఒకటి కాదు స్థపతినాం స్థాపనాథాత్ సర్వశాస్త్ర విశారదః సర్వశాస్త్రాలు తెలుసు అన్ని అక్కడ అక్కర్లేదు నాకు అక్కర్లేదు అది కావాలంటే వాడిని పిలుచుకుంటా ఇది కావాలంటే వీడిని పిలుచుకుంటా అన్నిటిని అసంబులు చేస్తా నీకు ఇల్లు కట్టిచ్చేస్తా మనక అట్లా కాదు అన్నీ ఒకడై కాన్సెప్టోరియాలిటీ ఒక ఆలయం కట్టాలి అంటే మళ్ళీ తంజావూరు వసలమే కట్టాలంటే రాజరాజ చోలుడు మదిలో ఒక కోరిక మెదిలింది అయ్యా నేను ఒక ఆలయం కట్టాలనుకుంటున్నాను
(52:15) చిత్తం మహాప్రభువు ఎప్పుడు రేపు ప్రారంభిద్దామా అన్నాడు శిల్పి కాదు ఎస్ కట్టాలి అని అనుకుంటున్నాను అనువైన చోటు ఎక్కడో మీరే వెతకండి నాకు అనిపిస్తుంది మా తండ్రి మరణించాడు ఆయనకి కి ఒక సమాధి కట్టాం అక్కడే ఒక ఆలయాన్ని నిర్మిస్తే మ్ అని అన్నాడు హేస్ మహాప్రభు మీ ఆలోచనే మా ఆచరణ అన్నాడు రంగంలో దిగాడు మరి పునాదులు అంటే అసలు దాని ప్రమాణం అంటే ప్రమాణం అంటే పరిమాణం సైజ్ వాల్యూమ్ ఎత్తు ఎంత ఉండాలి పొడవు ఎంత ఉండాలి మీ దగ్గర అర్ధిక వర్ణనలు ఎంతవరకు పెట్టగలుగుతారు అంతా మేము పిండి కొద్దే రొట్టెలాగా మేము విశాలంగాను కట్టగలం కొద్దిగాను కట్టగలం మీ ఆలోచన ఏమిటో
(52:57) చెప్పండి అని అన్నప్పుడు విశాలమే కాదు అత్యంత ఎత్తైన ఎక్కడా లేని మరో పోటి లేని సాటి రాని ఆలయాన్ని నిర్మించాలి అదే రకంగా అందులో ప్రతిష్టించే మూలమూర్తి కూడా మామూలు శివుడు కాదు బృహదీశ్వరుడు అప్పటివరకు ఉన్న విగ్రహాలన్నిటికంటే కూడా పెద్ద శివలింగం ఉండాలి అందుకని దాన్ని బృహదీశ్వరుడు అలా చెప్పిన తర్వాత ప్లాన్ తయారయింది ప్లాన్ తయారయిన తర్వాత పథకం తయార జరిగిందంటే ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్ దాని తర్వాత రాయి ఎక్కడి నుంచి తేవలో వచ్చింది శిల్పులు ఎంపిక జరిగింది వరసగా ఒక్కొక్క వరుస ఒక్కొక్క వరుస మధ్యలో పిల్లర్లు డోర్ ఫ్రేమ్లు కప్పులు ఒకటఏమిటి విమానం విమానం
(53:39) అంటే పైన కట్టేది అలా ప్లాన్ వేసుకొని ఆలయం నిర్మాణం అనేది క్రమంగా సాగుతూ సాగుతూ ఉంది ఆర్థిక వనరులన్నీ అలాగే అలాగే ఇప్పటిలాగా కోతలు వాతలు లేకుండా కోతలు అంటేనేమో కటింగ్ అంత కాదు ఇంత వాతలు అంటేనేమో బ్యాంట్ జీఎస్టి ఇవన్నీ లేవు ఆ రోజుల్లో అవన్నీ అన్ని మినహాయింపులు మినహాయింపులతో నిధులన్నీ కూడా వరదలా పారటాన ఆలోచనా స్వేచ్ఛ కూడా ఇచ్చారు నాకు కేవలం శివాలయం నిర్మించాలి శివుడికి సంబంధించిన అనేక కథలు గాధలు గోడల మీద కనిపించాలి అలా ఆలయం చుట్టూ ప్రదక్షణ చేసిన వాడికి శివలీలలు కూడా తెలియకుండానే తెలుసుకునే ఏర్పాటు కావాలి అది ఒక అర్థంలా భాసిల్లాలి
(54:18) అని రాజరాజు చెప్పినప్పుడు రాజరాజ పెరుందచ్చన్ అనే శిల్పి అదే విధంగా తీర్చిదిద్దాడు మళ్ళీ మళ్ళీ మల్లి మళ్ళీ చూడాలనిపించే రూప లావణ్య ఉట్టిపడే శిల్పాలను కల్పించి వాస్తుకల విన్యాసంగా తీర్చిద్దాడు అద్భుత కళాఖండం అయింది ప్రపంచ వారసత్వ కట్టడాల జాబితాలో చోటు చేసుకుంది చూశరా అది రాజు మదిలో మెదలిన ఒక చిన్న ఆలోచన అంతే ఆలోచనని ఆ చిత్త శుద్ధితో నెరవేర్చిన స్థపతి ఆచరణ ఈ రెండిటి కలగలిపే అంతటి బృహోత్తర ప్రాజెక్ట్ అది సో ఇలా దానికి ఈ శిల్పి అన్ని రాయి ఎంపిక నుంచి శిలా
(55:03) సంగ్రహణం రాయిని ఎంచుకుంటాం మేము పుం శ్రీ నపుంసకా చేతిశల త్రివిదం భవేత్ అంటాడు మూడు రకాల శిలలు ఉంటాయి ఎలా నిర్ణయిస్తారు అంటే ఒక ఉలితోనో లేక ఒక సుత్తితోనో ఆ రాయి మీద కొట్టగా సౌండ్ ఎలా వస్తుంది ఓం అని సౌండ్ వస్తే అది పుంశిల కొంచెం టోన్ డౌన్ అయితే స్త్రీశిల సత్తు శబ్దం వస్తే నపుంసక శిల పుంశలన కేవలం మూలమూర్తులకు స్త్రీ శిలలను ఈ ద్వార బంధాలు స్తంభాలు కప్పులు దూలాలకు అలా మూడు సత్తు శబ్దం వచ్చేటువంటి మామూలు రాయిని నేలకు గోడ రాళ్లకు వాడమని మాకు శిలా సంగ్రహణంలో శిల్ప శాస్త్రాలు
(55:48) పేర్కొన్నాయి అన్నమాట ఎందుకో ఇలా మరి ఈ విషయాలు ఇక్కడ ఇంపార్టెంట్ పాయింట్ ఎందుకంటే మీరు అన్నట్టుగా స్త్రీ శిల్పం రాయి గాని ఎందుకని అక్కడ అక్కడ టోన్ డౌన్ అయింది కదా అంటే మీరు అలా కొట్టగానే ఓం అనే శబ్దం అంత రాకుండా అని వచ్చింది అనుకోండి అక్కడికి ఇక్కడికి స్వరంలో తేడా రాలా అది తేడా వచ్చిందంటే దాంట్లో గుణం వస్తు గుణ దీపిక అంటాం మనం అంటే దాంట్లో ఉండే మెటీరియల్ ద స్ట్రెంగ్త్ ఆఫ్ మెటీరియల్ అంటాం అది బాగా క్లోజ్ గా ఉంటే చానాళ్ళు మన్నుతుంది ఆ రాయి గ్రైన్స్ క్లోజ్ గా లేకుండా లూజ్ లూజు గా ఉంటే అది చానాళ్ళు ఉండదు నాన్య డ్ూరబిలిటీ మన్నిక అని అంటాం
(56:27) కదా అది కొంచెం తగ్గిద్ది అన్నమాట అది అందుకని దాన్ని మరో రకంగా వాడతారు మూలమూర్తికి పనికి రాదు అని శిల్ప ఆగమ రెండు శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి కదా అప్పట్లో వెయ్యేళ్ల క్రితమే ఎంతో గొప్ప ఆలయాలు నిర్మించారు. చారిత్ర కట్టడాలు ఆ ఇంజనీరింగ్ మార్వెల్స్ అంటాం కదా అదేనా ఒక రామపాలయమైనా లేదంటే అన్ని అన్నీ కూడా అదేంటి మరి అప్పట్లో వాళ్ళకి టెక్నాలజీ లేదు కంప్యూటర్స్ లేవు క్యాడ్ డిజైనింగ్ లేదు ఏమీ లేవు అలా కట్టారు అదే ఇప్పుడు ఎందుకని అంత గొప్ప ఆలయాలు కట్టలేకపోతా దీనికి కూడా నేను మీకుొక అంతకుముందు వెళ్లి మేను ఈ ఇంజనీర్స్ అన్నాం కదా
(57:02) ఇలా శిల్పులు అత్యంత నైపుణ్యంతో తరతరాలుగా తండ్రి నుంచి కొడుక్కి కొడుకు నుంచి మరో కొడుక్కి గురువు నుంచి శిష్యుడికి ఇలా మన విద్య అంతా కూడా నేర్పరితనంతో కూడిన విద్య అందిస్తూ వచ్చారు కాబట్టి స్తపతులు అలా కొనసాగారు ఒక్కసారిగా ఆ పరాయి పాలన వచ్చేసింది కదా మనకి పరాయిపాలంలో వాళ్ళకి ఆలయాలు ప్రాముఖ్యం కాదు వాళ్ళకి ప్రజోపాక కట్టడాలు కావాల్సి వచ్చింది.
(57:31) అవి కట్టాలంటే విస్తృతంగా కట్టాల్సి వచ్చింది. దానికి వాళ్ళు ఇంజనీరింగ్ అయ్యా మీది ఇక పనికి రాదు మీరు ఆలయాలకే పరిమితం అవుతున్నారు మిగతా వాటిల్లో మా దగ్గర చాలా మార్పులు వచ్చినయి ఇంజనీరింగ్ అనే ఒక విద్యని వాళ్ళు చొప్పించారు. చొప్పించడంతో ఈ పక్క మీకు కేవలం అలోపతిక్ డాక్టర్ ఆయుర్వేదం డాక్టర్ అన్నట్టయింది. ఆయుర్వేదం డాక్టర్ కి రాను రాను సమాజంలో గౌరవం లేకుండా పోయింది మరి నిన్న మొన్నటి వరకు వాళ్లే కదా డాక్టర్లు మనకి అట్లాగే నిన్న మొన్నటి వరకు ఇంజనీర్లు ఎవరూ స్థితులే కదా శిల్పులే కదా రాను రాను ఇప్పుడు శిల్పులు ఒక వర్గంగా తయారైపోయారు
(58:03) ఇవాళ్ళ ఆర్కిటెక్ట్స్ ఇంటీరియర్ డిజైనర్స్ ల్యాండ్స్కేప్ ఆర్కిటెక్ట్ ఓ వెరైటీస్ దీంట్లోనే స్పెషలైజేషన్స్ వచ్చేసినయి ఇది అనే పద్యం పక్కన పెడితే ఇప్పుడు మీరు ఏమన్నారు వీళ్ళకి శాస్త్ర సాంకేతికంగా ఆ ఇంజనీర్లు అంతా కూడా తెలిసిన వాళ్ళని అన్నారు నో మీకు నేను ఒక మాట చెబుతాను 1111వ సామాన్య సెకప్ సంవత్సరం 1111 అంటే మొన్న 1000 ఇయర్స్ బ్యాక్ కాకతీయ మాచర్లలో కాకతీయలు ఇంకా రాల అప్పటికి ఆ వచ్చారు కానీ ఇంకా బలంగా కాల వాళ్ళు సామాంతులుగా ఉన్నారు 1200లో వెలనాటి చోళులు అని ఇవాళ బాపట్ల పక్కనఉన్న సందుల నుంచి పరిపాలించేవాళ్ళు వాళ్ళు ఏమనేవాళ్ళు వెలనాటి చోళలు ఏమిటి వెలనాడు
(58:45) వెల్లంనాడు అంటే వరద వచ్చేటువంటి ప్రాంతం వెలనాడు ఓకే అది వెల్లనాడు అయింది వెల్లంనాడు వెల్లనాడు అయింది అంటే వరద వస్తది కృష్ణ అనేది నీళ్ళన్న పోసేస్తది కదా మీకు వెదవాడి నుంచి ఇటు పక్క దక్షిణం వైపు అది మొత్తం నిండిపోయి నీళ్ళు వరద వరద వస్తుంటే తమిళయన్స్ అయ్యో ఈ వెల్లంనాడు అన్నారు వెలనాడు అయిపోయింది అది వెలనాటి బ్రాహ్మలుని వచ్చేసారు అక్కడ ఉండేవాళ్ళు కాబట్టి అదిగో అక్కడ నేను ఇప్పుడు చెప్పింది వెలనాటి చోళులు అన్నారు వాళ్ళని అక్కడ చోళలు కాకుండా ఇక్కడికి చోళలు ఉన్నారు తెలుగు చోళులు వీళ్ళ కాలంలో ఈ మాచర్లో చెన్నకేశవ స్వామి ఆలయం ఇంకా
(59:19) రాలేదు అది 1180 తర్వాత వచ్చింది. కానీ ఇది మాత్రం 111వ సంవత్సరపు ఆదిత్య నాగ శాసనం అని ఒకటి ఉంది అక్కడ ఆ స్తంభం ఏంటి ఆదిత్య స్తంభం అంటారు. దాని మీద నాగం బొమ్మ ఉంటుంది. అందులో పెద్ద శాసనం ఉంది ఆ శాసనంలో ఏముందో తెలుసా మీకు చతుర్వేద ప్రాసాద లింగేషు ప్రయోగోపజీవంతి నాలుగు రకాల ప్రసాదాలు కొత్త కొత్త లింగాలు వాటన్నిటిలోనూ ప్రయోగాలు చేస్తూ చేస్తూ జీవిస్తున్న శిలుపుల కుటుంబం ఇక్కడ ఉంది నా ఓజుల తిప్పోజు వాళ్ళ తండ్రి ఆయనకి నలుగురు కొడుకులు నా ఓజు నావ అంటే షిప్ వెరీ హ్యూజ్ బిగ్ షిప్ అన్నమాట షిప్ ని బిల్డ్ చేసేవాడు వాడు శిల్పి
(1:00:03) ఆయనకు నలుగురు కొడుకులు వాళ్ళు అద్భుతమైన శిల్పులు ఎలాంటి శిల్పులు కొంతమంది కొత్త కొత్త లింగాలను తయారు చేయడం ఎన్ని రకాలు అనేక రకాల లింగాలు ఉన్నాయి. అనేక రకాల లింగాలు ఉన్నాయి లింగాల్లో రకాలు ఆలయాల్లో రకాల మీద ప్రయోగశాలలే ఉందంట వాళ్ళకి లాబరేటరీ రసెర్చ్ ల్యాబ్ ఉందంట వాడికి ప్రయోగోపజీవంతి మరి ఉందా లేదా అంటే అనునిత్యం రసెర్చ్ అండ్ డెవలప్మెంట్ మీద దృష్టి పెట్టారు కాబట్టే ఎక్కడా లేనంత ఎత్తు ఎక్కడా లేనంత పొడవుగా ఆలయాల్ని అత్యంత రమణీయంగా అసలు మీరు చూస్తే ఆశ్చర్యం వేస్తుంది కంచిలో వరదరాజస్వామి దేవాలయ బయట మండపం మీద ఒక స్తంభం స్తంభానికి ముందు ఒక గుర్రం గుర్రం
(1:00:46) మీద పైన రవుతూ రవుతు కింద మళ్ళీ ఒక సేవకుడు అసలు మామూలు మాటలా గుర్రం వికిలిస్తున్నట్టుగా సకిలిస్తున్నట్టుగా దాన్ని ఒక కళ్ళెం చేత్తో పట్టుకున్నట్టుగా ఒకటా రెండా మామూలు మాటలా వేలూరులో జలకంటేశ్వరాలయం అరెరేరేరే మాటలా చెప్పండి అదంతా చిటికేస్తే వచ్చిందా రాలేదు కదా అదంతా క్యాడ్ క్యాం ప్రోగ్రాం్లో ఇప్పుడు మనం మెకనైజ్ ఆ కాదు కదా కేవలం శిల్పినాం యుక్తి భుక్తి మాచయత అంటారు శిల్పి తనకున్న యుక్తిని భుక్తి కూడా ఇచ్చే విధంగా మలుచుకొని సమాజానికి అందిస్తాడు కదా అదిగో అది మన యొక్క ప్రత్యేకత అంటే ఇంకా రాను రాను ఈ కల అంతరించిపోతుంది
(1:01:27) అన్నట్టే అంతరించిపోతుంది ఆదర లేకపోతే ఏదైనా అంతేనండి ఉదాహరణకి టైప్ ఇన్స్టిట్యూట్ లో ఉన్నాయి అప్పుడు ఎందుకు అవసరం లేదు అదే హాయిగా తోకానికి అమ్మేసారు జూనియర్ ఆద్వజార్ అంటే దాని అర్థం ఇంకా రాను రాను గుళ్ళు గొప్ప గుళ్ళు రాను ఆ కళ్ళు విపరీతంగా వస్తాయి వదిలిటే వస్తాయి ఎందుకు వస్తాయి చెప్పమంటారా చెప్పండి కొత్త కాలనీ వచ్చిందంటే బడి కావాలి గుడి కావాలి కదా అవును కానీ అది అవసరం గొప్ప కట్టడాలు ఆ అది మీరు అన్నట్టు గాన నైపుణ్యం సన్నగ వెళ్లుతుంది ఎందుకంటే బేరసారాలు వస్తున్నాయి మాకు ఎందుకు దండగా ఎందుకు దండగా వీళ్లే ఎవరు గుడి కట్టాలనుకుంటున్నారో వాళ్ళు ఆలయాన్ని
(1:02:05) నిర్మించాలి అని ముందుకు పిలిపిస్తారు పిలిపించిన తర్వాత రాయి అయితే ఎంత అవుతుంది కప్పు దాకా రాయి అయితే ఎంత అవుతుంది తర్వాత కప్పు పైన సిమెంట్ అయితే ఎంత అవుతుంది అసలు మొత్తం సిమెంట్ అయితే ఎంత అవుతుంది ఇది కూడా వద్దు మనకి హాయిగా మోడ్యులర్ గా ఈ మధ్య ఫెర్రో సిమెంట్ తో వస్తుంది కదా అదైతే ఎంత వస్తుంది మీరు మాకు చెప్పండి అని అన్నప్పుడు మాకు ఒక్కొక్కసారి అనిపిస్తుంది అయ్యో అంటే మేము కనుక అలా గేర్ వేసినప్పుడు బండి ఎలాగైతే అలా ఉరుకుద్దో మేము కూడా సమాజంలో క్లైంట్లు ఎలా కావాలంటే అలా మలుసుకోకపోతే ఐ యమ నోవేర్ ఇన్ ద ఫీల్డ్ ఓహో లేదంటే ఆయన రెడీగా ఉన్నాడు ఆయన
(1:02:45) వస్తాడు సార్ ఆయన కట్టలేడు నేను కడతాను ఇది రెడీ మీకు ఎంత కావాలో చెప్పండి ఎలా కావాలో చెప్పండి అంటాడు అలా మేము కూడా ఆధునిీకరణలో భాగం కావాల్సిన అవసరం ఏర్పడుతుంది కానీ అయినా సరే శిల్ప శాస్త్రాల్ని ఎక్కడా కూడా అపహాస్యం చేయడం కానీ వీళ్ళ కోసం ఆ ప్రమాణాల్ని పాటించకపోవడం కానీ దాదాపుగా ఏ శిల్పి చేయడండి కాకపోతే ఏమిటి బాగా నైపుణ్యంగా అత్యంత శిల్ప ఆ సోహితంగా తయారు చేయాలంటే ఖర్చుయేపోతుంది కదా కొంత తగ్గిస్తున్నారు.
(1:03:20) తగ్గిస్తున్నారు అంతే అంత శిల్పం ఉండలేదు కానీ శిల్పం ఉన్నటువంటి భావన కలిగేట్లుగా కొద్దిపాటి ఆకారాలని తీర్చిదిద్దుతున్నారు ఆ మునుపటి వైభవం మీ యొక్క వృత్తిలోనే అనుకుంటాను సార్ టైం తో పాటు కాలంతో పాటు అప్గ్రేడ్ అవ్వాలి అప్ కిస్ అవ్వాలి కాకపోతే కాదు మీది మీరఏంటంటే టైం తో పాటు డౌన్ స్కిల్ అవుతారు ఎక్కువ అంటే అద్భుతంగా శిల్పాలు చెక్కన అవసరం లేదు అంటున్నారు కదా అంతే కదా అయితే నేను అంటలేదు ప్రజలు ప్రజలు రావాలి అది ఎందుకు అంటున్నారు అందర అనరు అందరూ అనరు ఎందుకో చెప్పమంటారా ఇప్పటి టికి కూడా టివిఎస్ వాళ్ళు ఉన్నారు తమిళనాడులో వాళ్ళు ఏదైనా ఆలయం కట్టించిన
(1:03:53) ఎక్కడైనా జీర్ణోద్ధరణ అయినా అత్యద్భుతంగా ముందుకువచ్చి తమ సిఎస్ఆర్ డబ్బులన్నీ కూడా ఇదిగో ఈ ఆలయ జీర్ణోద్ధరణకు మహా కుంభాభిషేకానికి నూతన ఆలయానికి ఏ మాత్రమ వన్నీ తగ్గకుండా వాసి తగ్గకుండా నిర్మించండి అని వాళ్ళు ముందుకు వస్తున్నారు చెట్టినాడు ఎప్పుడనా వెళ్లారా చెట్టినాడు చెట్టినాడులో చెట్లంతా కూడా విదేశీ వర్తక వ్యాపారాలు చేసి లెక్కకు మిక్కిలి ధనాన్ని సముపార్జించి ఏం చేసుకుంటాం మనం బతకడానికి కొద్దిగా సరిపోతుంది కదా మిగతా ఐదఆరు తరాలకు ఇచ్చినా కూడా ఇంకా మిగులుతుంది కదా ఈ మిగులు ఏం చేద్దాం సమాజ హితానికి అందిద్దాం ఏమిటది ఒక ఆసుపత్రికి డొనేట్
(1:04:31) చేద్దాం ఒక స్కూల్కి డొనేట్ చేద్దాం చక్కటి ఆలయాన్ని నిర్మిద్దాం చూసారా ఇదిగో ఈ ధనం ఇలా మంచిగా ఉపయోగపడుతుంది కదా అన్నప్పుడు వాళ్ళు కూడా ఏం చేశారో తెలుసా శిల్పులను పిలిచి ఎక్కడా తగ్గొద్దు ఎంత నైపుణ్యంతో తీర్చే దిద్దగలరో అంత దిద్దండి మీకు కావలసినంత ధనం ఇదిగో ఇక్కడ సిద్ధంగా ఉంది. అని చేయటం వల్ల భారతదేశం మొత్తం మీద కూడా ఎక్కడ ఈ సాంప్రదాయ శిల్ప కళ అనగారిపోతూ అసలు వన్నె తగ్గి వాసి లేనట్టుగా రాణిస్తున్న నేపథ్యంలో తమిళనాడులో ఉన్నటువంటి చెట్టినాడు చెట్టినాడు భోజనం చే వన్నె తగ్గటానికి చెట్టినాడు రెస్టారెంట్లో వేరు
(1:05:14) అట్లా నేను ఏమంటానంటే ఇప్పటికే ఉన్నారు అది ఎందుకని సార్ మీరు తమిళనాడు ప్రస్తావన తీసుకొచ్చారు కాబట్టి తమిళనాడులో అంత గొప్ప గుళ్ళు అంత వాళ్ళకి ఒక్క మాట చెబుతాను సార్ అక్కడ ఏమైందంటే ఆలయం ఆలయ సందర్శన ఆలయ సందర్శనతో పాటు అక్కడికి వెళ్ళిన తర్వాత కొంచెం సేపు ఆలయంలో కూర్చుందాం అదిగో ఈ ప్రవచనం విందాం ఈ కచేరి నడుస్తుంది సంగీతం విందాం అదిగో అక్కడ ఒక నృత్య ప్రదర్శన అవుతుంది దాన్ని తిలకిద్దాం త్యాగరాయ ఘనసభకి వెళ్దాం సాయంత్రం నారద గానసభకి వెళ్లి అబ్బో ఓ డికే పెట్టమ్మాళ గారి ఆత్రమా అబ్బబ్బా అద్భుతం చంబాయి వైద్యనాధ భాగవతార్ గారి
(1:05:48) సంగీతమా విందాం నేదునూరి కృష్ణమూర్తి గారి సంగీతమా విందాం అన్నటువంటి తాపత్రయం పెద్ద పెద్ద వాళ్ళలోనూ వాళ్ళు ఆధునికులై పరిశ్రమలు పెట్టినా కూడా దాన్ని విడనాడలేదు ఇక్కడికి వచ్చేసిన తర్వాత మనకు నడమంత్రపు స్థితి లాగా అందరూ కాదు కొద్దిమంది అలా అనుకొని ధనం రావటాన మిగతా విషయాలు ఏమి ప్రాధాన్యత కాదు కేవలం ధనం ధనం ఇచ్చినటువంటి ఒక రకమైన ైన ఏమంటాం హోద అవి రెండే ముఖ్యంగా భావించటాన అదిగో ఆ నైపుణ్యం వృత్తి దాన్ని అలాగే కాపాడాలి మనం దాంట్లో ఇంటర్ఫేర్ కాకూడదు అన్నటువంటి ఆ ఇంగితాన్ని మర్చిపోతున్నారు ఆధునిక ధనికులు
(1:06:32) ఎక్కడ నేను చెప్పలేను అన్ని చోట్ల తమిళనాడులో కొంచెం ఉన్నాయి కొంచం ఇంకా ఇంట్లో పెంచుతారు కదా అట్లా తల్లిదండ్రులు పెంచుతారు అట్లా మనకు కూడా అలాంటి పెంపకమే రావాలి నిజంగా అలా రావట్లే మనకి గుడికి వెళ్ళటం వల్ల టైం దండగ అవుతుంది నువ్వు హాయిగా చదువుకొని నీకు రేపు మార్కులు తగ్గుతున్నాయి అని చెప్పటం నేను చాలా మందిని విన్నాను.
(1:06:54) ఆ గుడి కూడా స్కూల్లోకి డ్రాప్ చేసి వచ్చేటప్పుడు గబక్కని అట్ట తలుపు తీసి ఒక దండం పెట్టుకోరా పోయి వస్తే ఎట్లా నీకు మళ్ళీ ట్యూషన్ పోతుంది అని చెప్పి ఇలా మరి మనం మనమే చెబుతున్నాం కదా వాళ్ళకి ఇంకా వాళ్ళకి ఆధ్యాత్మిక చింతన ఎప్పుడు వస్తుంది ధార్మిక ఆ మార్మికతలు ఎప్పుడు తెలుస్తాయి తెలియవు కదా తెలియనప్పుడు అంతే మిమ్మల్ని లెక్క చేయడు పంతులు వాడు పట్టుకొని ఒరేయ్ ముసలాడా ఇటరా అని పిలుస్తున్నారు విద్యార్థులు ఈనాడు అయ్యవారిలని కూడా కొంచెం తల నరిస్తే దానికి తల్లిదండ్రులుగా గర్వించాలా మ్ సమాజం ఆహా ఎంత వృద్ధి చెందాను అని ఆనందించాలా
(1:07:31) రామాయణం గురించి మాట్లాడితే అక్కడక్కడ వింటూ ఉంటాం రాములవారు సీతమ్మ ఆ ఇక్కడికి వచ్చారు ఇక్కడ పాదం మోపారు అన్నట్టుగా వినుంటారు మీరు కూడా అలాంటప్పుడు మీ పురావస్తు శాఖ వాళ్ళు అక్కడికి వెళ్లి ఆధారాలు సేకరిస్తారా లేదంటే అంటే ఎలా ఉంటుంది మనకి అనువంశంగా వస్తున్నది ఏమిటి మన భారతదేశంలో ఇంట్లో పెద్దలం కానీ మన హిందూ పుట్టి పెరిగి మనగలుగుతున్నాం కాబట్టి ఇళ్లల్లో భారతం రామాయణం భాగవతం ఇవన్నీ పురాణాలు ఆ చెప్పుకుంటాం కదా అప్పుడప్పుడు కథలుగానో గాధలుగానో లేక చదువుకోవడమో లేక టీవీ సీరియల్లోనో అప్పుడప్పుడో సినిమాల్లోనో చూడటం వల్ల ఆ విషయం అవగాహన
(1:08:10) కలుగుతుంది మనకి అట్లా రామాయణం అంటే కూడా రామాయణం రామానంద సాగర రోజు తీసి అడుగుతుందో మీకు అద్భుతమైనటువంటి టీవీ సిరీస్ మనకు ఎప్పుడో తెలియంది కూడా మనం దృశ్యం మనం చదువుతున్నాం రాముడు అలా సీతమ్మటే వెళ్ళాడు వెళ్లేటప్పుడు అక్కడ మధ్యలో వాళ్ళక ఒక సెలయర్ కనిపించింది అంటే మనం ఓహో నిజంగా ఆలోచన తప్పితేనేమో దృశ్యం వస్తుంది కానీ మీకు దృశ్యం కనిపిస్తుంది అక్కడ అలా కనిపించినప్పుడు మనసులో ముద్ర పడుతుంది రామాయణం అంటే ఇదా అని తెలుస్తుందా లేదా అవును భారతం భారత మహాభారతం వచ్చింది చూసారా టీవీ సీరియల్ అలా మీకు ముద్ర ఇస్తుంది సినిమాలు కూడా ముద్ర వేస్తాయి సాహిత్యం ఒక పక్క
(1:08:48) సైలెంట్ గా మీకు విజ్ఞానాన్ని అందిస్తే అది కొట్ట మొట్ట వచ్చినట్టుగా ప్రస్పుటంగానే మీకు అది ఆ విషయాన్ని మీకు తెలిసేట్టు చేస్తుంది దృశ్యమానం మాధ్యమే దృశ్య మాధ్యమం అలా వచ్చిన నేపథ్యంలో మీరు అన్నట్టుగా రామాయణం కేవలం రామాయణమే అనుకుందాం మనం రామాయణంలో వాల్మీకి రాశడు రాముడు గురించి రాశడు ఇక్ష్వాగు వంశం ఉంది దశరధుడు ఉన్నాడు ఆయనకి పిల్లలు కలగలేదు ముగ్గురు భార్యలు తర్వాత పుత్రకామేష్ యాగం చేశారు చేసిన తర్వాత పిల్లలు పుట్టారు ఆ పుట్టిన తర్వాత పిల్లలు అక్కడే పెరుగుతూ పెరుగుతూ ఉండంగా ఒక తల్లి రాముణని అడవికి పంపేటట్లుగా దశరధుడిని అడుగుతుందని అది ఇదంతా కథ మనకు
(1:09:30) తెలిసిందే ఆయన ఏం చేశడు తండ్రి ఆజ్ఞ పరమావధిగా భావించి అడవులక వెళ్ళాడు అయ్యో భర్త అడవులకి వెళ్తున్నాడు కదా అప్పటికే పాణ గ్రహణం చేసిన సీత కూడా నేను అడవికి వెళ్తాను అంది అదిగో అలా అయోధ్యలో పుట్టి పెరిగిన రాముడు ఏం చేశడు అడవుల బాట పట్టాడు అలా అడవి అనేది పక్కనే ఉండేది కాదా కదా భారతదేశమంతా విస్తరించినటువంటి అడవుల్లో తిరిగాడు ఆయన ఏ ఏ ప్రాంతాల్లో తిరిగాడో ఆ ప్రదేశాల పేర్లన్నీ కూడా రామాయణంలో చోటు దక్కించుకున్నాయి చిట్ట చివరకు ఒక మాయ పన్నాగంలో భాగంగా రావణుడు సీతను అపహరించి భారతదేశ భూభాగానికి బయట ఉన్నటువంటి లంకకు తీసుకువెళ్ళాడు. ఆ తీసుకెళ్ళిన లంకకు ఈయన
(1:10:16) నిజమే విష్ణుమూర్తి అవతారమే అయిన ప్రజాస్వామిక బద్ధంగా భూమి మీద నివసించాడు కదా మనుషులు ఎలా చేశాడో అలా చేశాడు ఎలా చేసాడు ఆమె ఎక్కడ ఉందో తెలుసుకోవడానికి ఒక ప్రయత్నం చేశాడు ఉందని తెలుసుకున్నాడు తెలుసుకున్న తర్వాత అతన్ని జయించాలి మళ్ళీ భార్యని తీసుకురావాలి అంటే అది యుద్ధానికి దారి తీసింది యుద్ధం జరిగింది యుద్ధం చేయాలంటే అతను అక్కడ ఉన్నాడు మనం అక్కడికి వెళ్ళాలి కదా అని వెళ్ళాలి అంటే రామేశ్వరం దగ్గర నుంచి అలా శ్రీలంక కనిపిస్తూనే ఉంటుంది అదిగో కానీ మధ్యలో సముద్రం ఉంది ఆ సముద్రాన్ని దాటాలి అంటే ఒకటి పడవల ద్వారా అలా పడవల ద్వారా ఎంతమంది ఇంత పెద్ద సైన్యం
(1:10:56) పోవాలంటే కుదరదురు కదా అని వారధన నిర్మించాలనుకుంటారు వారధ నిర్మించాలంటే మీకు రాళ్లుు కావాలి అదిగో ఆ రామేశ్వర పరిసరాల్లో ఉన్న కొండరాళ్లను ముక్కలు ముక్కలుగా చేసి ఆయనకు స్వచ్ఛందంగా ముందుకు వచ్చిన వానరదలం మేము మేము నేను సైతం నేను సైతం అని ఒక్కరాయిని అలా వేసి వారదని ఏర్పాటు చేసి లంకకు వెళ్లి రావణాసురుడిని వధించి యుద్ధం చేసిన తర్వాత సీతను మళ్ళీ తీసుకొచ్చాడు అని అంటాం కదా చూసారా ఎక్కడి అయోధ్య అయోధ్య ఉత్తరప్రదేశ్లో ఉంది కదా ఉత్తరప్రదేశ్ ఎక్కడ మళ్ళీ మన పర్ణశాల ఎక్కడ కార్నటకలో పర్ణశాల పర్ణశాల తర్వాత మళ్ళీ వినుకొండలో ఆమె
(1:11:36) చెప్పుద్ది ఎవరు జటాయువు చూసింది రామ భార్యని సీతమ్మ వారిని తీసుక వెళ్తున్నాడు వాడు దుర్మార్గుడు అని ఆమె చెప్పినప్పుడు విన్నది ఎక్కడ వినుకొండలో ఓకే వినుకొండ తర్వాత ఆ రమణాసురుడు మళ్ళీ ఇంకొక రెక్కను కొట్టేసి తలికి కింద పడింది ఎక్కడ లేపాక్షి దగ్గర అప్పుడు లే పక్షి అని రాముడు ఇలా అన్నాడు చూసారా మనకు ఇప్పుడు ఏమైంది రాముడు అయోధ్య నుంచి అడవికి ఎగిన ఒక్కొక్క ప్రాంతం ఒక్కొక్క ఏరియా మనకు గ్రంథస్తమై గ్రంథస్థంలో భారతీయ భూభాగం మీద ఆయన అడుగులు పడ్డాయి అన్న సంగతి జనానికి తెలిసింది కదా తెలిసింది అయ్యో ఆ మహనీయుడు కాలు మోపిన ప్రదేశం ఓ రామపాద్ సాగర్
(1:12:19) నిజామాబాద్లో పెట్టాం మనం చేసి విశాఖపట్నంలో సీతమ్మ ధార అని ఉంది ఇప్పుడు ఈనాడు ఆఫీస్ ఉన్నాయి దాన్ని సీతమ్మ ధార అంటారు చాలా అప్ క్లాస్ ఏరియా కదా సార్ ఆ ఇప్పుడు ఆ సీతమ్మ ధార అనేది ఎప్పటి నుంచో పేరు ఉంది ఓకే ఎందుకుఉందో చెబుతాను నేను సీతమ్మ ధార ఆవిడ అక్కడ ఒక నిరంతరంగా పారే ఒక చెలయేటి దగ్గర ఆవిడ తన బట్టల్ని ఆర వేసుకోవడానికి అనునిత్యం అక్కడ ఉన్నంత కాలం అక్కడికి వెళ్ళింది కదా ఆ ధార ఏ ధార సీతమ్మ అక్కడ ఉంది కదా అదే ధార సీతమ్మ ధార పర్ణశాల వాళ్ళు ఎక్కడైతే వచ్చి చిన్న కుటీరంలో ఉండి కాలం వెళ్లదిస్తున్నారో దాన్ని పర్ణశాల అన్నాం కుటీరం
(1:12:59) అవునా కాదా భద్రాచలం దగ్గర అది సో ఇలా కిష్ కింద ఎక్కడైతే వాలి సుగ్రీవుని కలిచాడో అది కిష్ కింద హంపి విజయనగరం పక్కనే ఉన్నది కిష్ కింద ఇటు పక్కనే అని ఉంది అర్థమైంది అట్లా అంజనాద్రి ఆంజనేయుడు పుట్టినటువంటిది కొండ మీద పుట్టాడు తిరుమల మీద అని అంజనాద్రి అని పేరు వచ్చింది చూసారా రామాయణంలో ఉన్న వివిధ పాత్రలు వాళ్ళు పుట్టిన ప్రదేశాలు రాముణని కలిసిన ప్రదేశాలు రాముడు తిడుగాడిన ప్రదేశాలు ఇలా భారతదేశం మొత్తం కూడా ఒక ఐతిహ్యం నేలంతా పాకింది ఆ గాధ ప్రతి ఇంటా మోగింది అలా మన భారతీయుల్లో రాముడు అంటే ఏకపనివృతుడని రాముడు అంటే పితృవాక్య పాలకుడని రాముడు
(1:13:43) అంటే రామో విగ్రహవాన్ ధర్మః అంటాం కదా ధర్మమే రాముడిలా ఒక మూర్తి భవించింది అని అనుకుంటాం కదా దాని అర్థం ఏమిటి మంచే చేయాలి పట్టుదల ఉండాలి చేసింది అనుకున్నది సాధించాలి అన్నటువంటి ఈ సాధారణ సూత్రాలకు ఆయన ఒక చక్కటి ఉదాహరణ కదా మళ్ళీ భర్తను అనుసరించిన భార్యగా సీతమ్మ ఒక మహా అసాధ్య కదా చూసారా ఈ గుణగణాన్ని మనం అలవర్చుకోవడానికి రామాయణం కారణంఅయింది అలా రామాయణాంతో ముడిపడిన ప్రదేశాలన్నీ కూడా గొప్పతనాన్ని ఆపాదించుకున్నాయి అక్కడ ఆలయాలు ఉన్నాయి రూపుదిద్దుకున్నాయి ఆ ప్రదేశాలన్నీ కూడా ఇలా ముడి దేనికి ముడి రామాయణానికి
(1:14:28) ముడివడిని అది ఎలా తెలుస్తుంది అంటే సాహిత్యం ద్వారా కూడా మీకు తెలుస్తుంది. అక్కడ రాను రాను రాను రాను ఆ ప్రదేశాల్లో ఆలయాలు కట్టించారు చాలా ఆలయాల్లో రామలింగేశ్వర అని ఉంటుంది. రాముడు ప్రతిష్టించిన అని ఉంటుంది రామేశ్వరం కూడా అంతే అలా మనకి భారతీయ జీవన విధానంలో రామాయణం కూడా భాగం అయిపోయింది. దీన్ని మనం పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు వాళ్లకు ఉండే కాల గమనిక ఇక్కడ ఆధారం ఉంది కాబట్టి మేం చెబుతున్నాం లేకపోతే అది మాకు అందుబాటులో లేని విషయం అని పక్కకి తప్పుకుంటారు ఎవరైనా అంతే ఆ నేపద్యాన్ని మాత్రమే మనం ఇక్కడ చర్చించుకోవాలి అర్థమైంది సార్
(1:15:11) ఓకే సార్ మన సంభాషణ మొదట్లో బౌద్ధం గురించి కూడా మీరు చెప్పారు అప్పట్లో బౌద్ధం హిందూయిజం అలాగే జైనిజం దాంతో పాటు ఇంకేమైనా ఉంది సర్ అప్పట్లో అంటే బౌద్ధ జైన వైదిక అప్పుడు వైదిక మతం హిందూ మతం అనేది లేదు కాబౌద్ధం కూడా ఉదృతంగా ఉవ్వెత్తిన మామూలు కాదు అసలు అది డామినెంట్ రిలజన్ అది డామినెంట్ డామినెంట్ మోస్ట్ డామినెంట్ హిందుత్వం కూడా ఉంది కానీ ఇది బయటకి రాలా ఒకప్పుడు హిందుత్వం ముందే హిందుత్వం కదా హిందుత్వం తర్వాత బౌద్ధం హిందుత్వం కాదు వైదిక బ్రాహ్మణ మతం అంటాం మనం వైదిక బ్రాహ్మణ మతం ఆ ముందు వైదిక బ్రాహ్మణ మతంలో సృష్టికర్త అయిన
(1:15:52) దేవుడు ఉన్నాడు ఉన్నాడు అనేదేమో ఫాలో అవుతూ వచ్చాం చాలా వరకు దాదాపుగా 800 సంవత్సరాలు క్రీస్తుకు పూర్వం ఆరవ శతాబ్దంలో అలా ఉన్నాడు అని నిర్ధారణ లేదు కాబట్టి దాన్ని మనం అలా అవసరం లేకుండా ముందు ఏమిటి ఎందుకు ఎలా అనేటువంటి ఆ దాన్ని ఏమంటారు అంటే హేతుబద్ధంగా అది అది ఉంటే ఇది ఉంది ఇది లేకపోతే అది లేదు అన్నటువంటి హేతుబద్ద ధోరణి రేషమిస్ట్ అంటారు అట్లా రాడికల్ హ్యూమనిస్ట్ అంటారు రకరకాలు వచ్చిన పదాలు వాటితో పాటు ఆ సృష్టికర్త అయిన దేవుడు ఉన్నాడో లేదో మనకు అనవసరం నేను మాత్రం చక్కగా బతకాలి నాతో పాటు అందరూ చక్కగా బతకాలి నేను హాయిగా
(1:16:40) ఉండాలి నాతో పాటు అందరూ హాయిగా ఉండాలి అన్నటువంటి ఈ ధోరని ప్రబలింది దేవుడితో సంబంధం లేని ఇదిగో ఇలా ఏర్పడినటువంటివే వీటిని ఏమన్నారు వైదిక మతంలో సృష్టికర్త ఉన్నాడు అంటారు కదా వీళ్ళు దాంతో మాకు పని లేదు అన్నారు కదా వైదికేతరులు అన్నారు వీళ్ళని నాన్ వేదిక్ ఆ పీపుల్ వీళ్ళలో బౌద్ధం, జైనం, చార్వాకం, లోకాయతం ఆజీవకం వీళ్ళంతా అంతే సంబంధమే లేదు అన్నారు ఆరు రకాల స్ట్రీమ్స్ వచ్చినయి అన్నమాట అదిగో అలా వచ్చిన వాటిలో బౌద్ధం ఒకటి, జైనం ఒకటి ఆ బౌద్ధం అందరికీ బుద్ధుడు భగవానుడు రాజ్యాన్ని తేజించి నిజం ఏమిటో తెలుసుకొని ఆ శితురారి సత్యాలను బోధించి ఇదిరా నిజంగా
(1:17:23) జీవితంలో మనం అంతా తెలుసుకుంటే హాయిగా బతుకుతాం అన్నటువంటి ఒక మాటను నిజమే కదా ఇది అని చాలా మందికి అనిపించి అలా బౌద్ధాన్ని మొత్తం భారతదేశం అంతా కూడా బౌద్ధమే అయిపోయింది వీళ్ళు లేకుండా పోలేదు వైదిక బ్రాహ్మణ మతం కొనసాగుతూనే ఉంది కానీ మెజారిటీ బౌద్ధం అయింది కొద్దిపాటి మార్జినల్ గా జైన ఉంది క్రీస్తు పూర్వంలో అదిగో ఆనే అనే పద్యంలో ఏమైంది అయ్యో నిజమే కదా బౌద్ధం అని అనుకున్నప్పుడు రాజులు రాణులు వాళ్ళతో పాటు ఈ వర్తకులు వీళ్ళంతా వాళ్ళకున్న అధిక లాభాన్నంతా కూడా బౌద్ధ ఆరామాలకే వెచ్చించారు గుహారాయలకు వెచ్చించారు బుద్ధుడు బొమ్మను చెప్పించారు
(1:18:05) వీటన్నిటికీ ఏమైంది తద్వారా బుద్ధ భగవానుని ఆరామాలు ఎన్నిఉంటే అంత సమాజానికి మేలు కలుగుతుంది అని అనుకున్నారు ఈ పక్క తగ్గలేదు వీళ్ళు కూడా వైదిక ప్రచారం ఇది నడుస్తూనే ఉంది ఎంత నడిచినా కూడా ఇప్పుడు ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా మనం చూస్తే ఇప్పుడు ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో భారతదేశంలో ఉన్న రెండు రాజకీయ పార్టీలు ప్రధాన రాజకీయ పార్టీలో ఒక పార్టీ విస్తృత మెజారిటీతోను మరో పార్టీ దాంతో ఎప్పుడు పోటీ పడదామా అని తక్కువ మెజారిటీతోను ఎలా కొనసాగుతూ అనునిత్యం పోటీ పడుతూ ఉన్నాయో అప్పుడు కూడా అదే ధోరణి ఉంది రాజకీయంగా పోల్చడం తప్పేం కాదు విశ్వాసాలన్నీ కూడా
(1:18:45) రాజాధారణతోనే మనగలిగాయి రాజాధారణ లేకపోతే గొప్పకూలాయి ఆ నేపథ్యంలో బౌద్ధం విస్తృతం అయిపోయింది. ఎప్పటి వరకు సామాన్య శకం మూడు నాలుగో శతాబ్దం వరకు అక్కడి నుంచి ఏమైందో తెలుసా ఒక్కసారి చరిత్ర తనంతట తానే తిరగరాసుకుంటుంది తిరుగుతుంది మళ్ళీ మళ్ళీ అంటాం కదా మనం ఆ రకంగా నాలుగవ శతాబ్దం వచ్చేతలికి వైదిక బ్రాహ్మణ మతం పట్ల ప్రజలు ముగ్గు చూపడం ప్రారంభించి అప్పుడు ఇదిగో పునర్జీవనం అంటాం అనే పునర్జీవనం అనే అనేకంటే కూడా కొంచెం ఊపు పొందుకుంది వైదిక మతం ఊపొందుకొని ఆలయాలు నిర్వహించడం ప్రారంభమైంది అలాగే అసలు ఒక భారతీయ విజ్ఞానానికి కారకమైంది ఈ పురాణాలన్నీ
(1:19:32) కూడా బహుళ ప్రచారానికి నోచుకున్నాయి అంతేకాకుండా మళ్ళీ ఆలయ నిర్మాణం బాగా ఊపందుకుంది చూసారా అప్పటివరకు కొనసాగి ఉదృతంగా ఉత్తుంగ తరంగంలా లేసిన బౌద్ధం ఒక్కసారి చప్పబడిపోయింది. ఎందుకలా ఇన్సిడెంట్ ఆ ఇన్సిడెంట్ అంటే మీకు అప్పటివరకు ఉన్న రాజులుఏమో అంతవరకు సామ్రాట్ు అశోకుడే బౌద్ధాన్ని ఆచరించాడు మనం ఎంత అని ఆయనతో పాటు అనుసరించిన వాళ్ళు అనేకమంది నాచురల్గా రాజదే యధా రాజ తధా ప్రజ అది అలా కొనసాగిన నేపథ్యం క్రీస్తు శకం వరకు సాగింది క్రీస్తు శకంలో కొద్దిగా మార్పు గోచరించింది శాతవాహనులు బ్రాహ్మణ మతం వైపు మొగ్గు చూపారు అప్పుడు బౌద్ధానికి నిన్నటి
(1:20:16) వరకు వెళ్ళినటువంటి ప్రోత్సాహం సన్నగిల్లింది ఇది ఇటు మళ్ళింది అందువల్ల ఆలయాలన్నీ పైకివచ్చాయి వైదిక సాహిత్యం ఆదరణ పోయింది వేద పండితులకు ఆ ఈ అగ్రహారాలు వచ్చాయి ఎంతకుముందు నువ్వు అగ్రహారం సో ఇది ఇది అనే పద్యం మీరు ఇందాక అన్నట్టుగా చరిత్ర ప్రణ తిరగ రాసుకుంటుంది అన్నారు కదా సార్ అయితే ఈ హిందుత్వం కూడా ఒకవంద ఏళ్లో వెయ్యేల్లో ఇప్పటి నుంచి మళ్ళీ హిందుత్వం కూడా బౌద్ధం లాగా అంతరించిపోయే అవకాశం అంటే అది ఎప్పుడంటే ఏదైనా సరే విశక్షణ అంటాం డిజర్నింగ్ అంటారు ఏమిటో తెలుసా డిజర్నింగ్ అంటే నేను నేను ఏదైనా అనుకుంటాను అలా అనుకోవడం వల్ల
(1:20:56) ఎందుకు అనుకుంటున్నాను అంటే నేను కన్విన్స్ అయ్యా దాని పట్ల ఏదైనా ఒక విషయం పట్ల నేను కన్విన్స్ అయ్యానండి నేను బురు కాఫీ నాకు బాగా ఇష్టం నాకు భలే అసలు నచ్చదుద్దు బ్రహ్మాండంగా ఉండదు బుల్ కాఫీ అంటా ఆ మావిడికి అయితే నాకు ఫిల్టర్ కాఫీ కావాలండి అంటది ఎందుకంటే ఆవిడకి అది నచ్చింది కానీ నేను బలవంతంగా రుద్దలేను ఎప్పుడో ఒకసారి నన్ను మెచ్చుకోవడం కోసం ఒక్కసారి ఏమనా తాగుద్దేమో కానీ రోజు తాగించలేను కదా అలా మనం ఏమంటామ అంటే ఈ మత విశ్వాసాలు కూడా ఏమైందంటే ఆ రోజు ఇక్కడ అప్పటివరకు బౌద్ధం కొంచెం ఆదరణ లేక సన్నగెళ్ళింది ఆ బౌద్ధంలో మతం కొనసాగాలి
(1:21:31) అంటే ఏమైంది బౌద్ధ భిక్షువులు తయారు కావాలి భిక్షువులు ఆచార్యులు అవుతారు ఆచార్యులు భిక్షువులు భిక్షక వెళ్లి గృహస్తులక అందరూ కూడా కౌన్సిలింగ్ చేస్తారు మందులు ఇస్తారు ఆ వ్యవస్థ సన్నగిల్లింది చేరేవాళ్ళు లేరు ఆదరణ లేదు ఆదరణ లేనప్పుడు భోజనం లేదు అసలు ఉండటానికి ఆరామాలు లేవు ఆ సిధిలమైన పదిల పరచడానికి ఏమాత్రం అతలు ముందుకు రావట్లేదు ఇక నాచురల్ అండి ఇందాక నేను చెప్పానే ఇందాక నేను చెప్పాను కదా కంప్యూటర్లు ప్రవేశించిన తర్వాత రెండు కంప్యూటర్లు అటు వస్తున్నాయో లేదో దూరంగా చూసిన 10 టైప్ మిషన్లు పరిగెత్తడం ప్రారంభించినయే అదే రకంగా నాలుగవ శతాబ్దం నుంచి ఆదరణ లేక
(1:22:16) బౌద్ధారామాలు సిధిలమయ్యాయి బౌద్ధ తాత్విక చింతన ప్రజల్లోకి వెళ్ళలేకపోయింది. ఈలోపు దాన్ని ఇటుపక్క వైదిక సాహిత్యం విస్తృతమైంది వైదిక మత ప్రసారం కూడా బాగా పుంజుకుంది తద్వారా ఆలయాలు నిర్మించబడి శాశ్వత కేంద్రాలు అయ్యాయి. ఇక నో క్వశ్చన్ పోవడానికి లేదు కానీ ఇప్పుడు మీరు అన్నట్టుగా ఈ హిందుత్వ దిస్ ఈస్ ఏ న్యూ కాన్సెప్ట్ ఇప్పుడు ఆ హిందూ ఆ టర్మ్ వేరు దాని గురించి కాదు మనం మాట్లాడుకు హిందుత్వ అనేది ఏందంటే కేవలం హిందువులు అన్నట్టుగా ఒక భావన వస్తుంది అని ఇప్పటి ప్రజల అవగాహన కదా ఇది కొంతకాలం కొనసాగుతుంది ఇందాక నేను డిజర్నింగ్ అనే ఒక మాట మాట్లాడాను నేను
(1:22:58) ఇలా మా ఆవిడనే నేను కన్విన్స్ చేయలేను అనుకోండి ఇక ఆవిడ నా మాట ఒక రోజు ఉంటది కానీ రెండో రోజు వినదు. మా అమ్మాయిలు లేక నా కొడుకులు వాళ్ళు ఏం చేస్తారు డిజర్వ్ చేస్తారు ఓ విచ్ ఇస్ గుడ్ విచ్ ఇస్ నాట్ ఓ ఇట్ ఇస్ గుడ్ ఇట్ ఇస్ టైం టెస్టెడ్ నో ఐ యమ నాట్ కన్విన్స్డ్ ఐ రియలీ డోంట్ ఓ ఎస్ దిస్ ఇస్ ఐ వాంట్ టు టెం టు దిస్ రూట్ అని అది డిజర్నింగ్ అంటాం అంటే ఆచి తూసి అడుగేయటం అలా ఆచి తూచి అడుగేసింది టైం టెస్టెడ్ అంటాం అది మనగలుగుతుంది.
(1:23:31) ఎంత కాలం మన కలుగుతుంది అంటే ప్రతిదానికి లైఫ్ సైకిల్ ఉంది మీకు తెలుసుగా లైఫ్ సైకిల్ ఎక్స్ప్లోరేషన్ క్లైమాక్స్ దెన్ రిజర్వనేషన్ అంటాం రిజవనేషన్ నేనున్న 73 నేను ఇప్పుడు ఎంత బూస్ట్ తాగినా హార్లిక్స్ తాగినా ఒక 18 23 ఏళ్ల వయసు మధ్యలో ఉన్న యువకుడిలో నేను పరిగెత్తగలుగుతానా డిక్లైన్ ఫేజ్ అంటాం అది కూడా అన్నిటికీ అన్వయిస్తుంది కాబట్టి మీరు అడిగిన ప్రశ్నకు రాగల కాలంలో ఎంత కాలం అని మనం చెప్పలేము అది పోవాలని నేను అనుకోని నేను ఎలా అనుకుంటాను నేను ఎవరిని అది సర్ బాహుబలి మన తెలుగు వాళ్ళందరికీ సుపరిచితం ఇక్కడ కర్ణాటకలో శ్రావణ బెలిగలో ఉన్న బాహుబలి అన
(1:24:13) మోనోలితిక్ స్టాచూ కదా సార్ కదా దానికి మన బాహుబలి రాజమౌలి గారు తీసిన సినిమా దానికి ఏమైనా పొంతన ఉందా పోలికలు అంటే డైరెక్ట్ గా సంబంధం లేదు కానీ మీరు ఇలాంటి ప్రశ్నలు వేస్తున్నారు అసలు మీది ఏ ఊరు సర్ మా ఊరా మ్ నాకు తెలిసి మీకు అత్యంత ప్రియమైన ఊళలో ఒక ఊరు సర్ మాది మా ఊళలో ఒక్క రాయి ఒక రాజు కథ చెబుతుంది సార్హ ఆ రాజులు ఒక 800 ఏళ్ల క్రితం తవ్విన చెరువులు నేటికి కొంద లక్షల మంది దాహాన్ని తీరుస్తున్నాయి సార్ ఆ రాజుల కోట తోరణం చూస్తే భారత భూభాగం గర్విస్తుంది సర్ మ్ ఆ రాజుల సింహాసనాన్ని ఒక స్త్రీ కూడా అధిష్టించింది సర్
(1:24:56) ఆ స్త్రీ అధిష్టించినప్పుడు ఒక ఆడది ఏం పాలిస్త ది ఒక ఆడిది ఒక రాజ్యాన్ని ఎలా పాలిస్తుంది అని అన్నారు. అలాంటి వాళ్ళకి ఆ వీరవనిత యుద్ధభూమిలో దిగి కత్తి పట్టితే శత్రురాజుల వెన్నులో వనుకు పుట్టేసారు. ఏమైనా చెప్పగలరా అంటే అలా చెప్పాలంటే వరంగల్లో ఒకటి ఉంది కదా వరంగల్ పోరు సార్ ఉదయం పౌరుషానికి పుట్టేలు పోరాటంలో పురిటి గడ్డ మన తెలుగు వాళ్ళ చరిత్రకి గొప్ప విశిష్ట ఇది ఉంది ఒకప్పుడు ఓరుగలు నేటి వరంగల్ మా పోరుగళ్ళు అదే మీరు మీరు చెప్తారు వెరీ గుడ్ అయితే అసలు విషయానికి వస్తే బాహుబలి ఆయన మన అనుకున్నట్టుగా ముందు అసలు
(1:25:42) బాహుబలి గురించి వద్దాం ఆ బాహుబలికి మరో పేరు గోమటేశ్వరుడు ఆయన ఏం చేశడు అంటే ఆయన ఇప్పుడు మన భారతదేశంలో అంటే వేదాల్లో కూడా ఆ ఋషభనాధుడు ప్రస్తావన ఉంది. ఋషభనాధుడు లేక ఆదినాధుడు అంటారు ఆయన భారత భూభాగంలోని ఈశాన్య అంటే వాయువ్య ప్రాంతాన్ని పరిపాలిస్తూ ఉండేవాడు. ఆయన కొడుకు పేరు భరతుడు ఇంకో కొడుకు పేరు బాహుబలి వీళ్ళద్దరితో పాటు వాళ్ళక ఒక చెల్లెలు కూడా ఉంది.
(1:26:12) అయితే ఈ బాహుబలి తండ్రి ఆదినాధుడు ఏం చేశడంటే ఆ నాచురల్ గా ఆయన కూడా కొంచెం వయసు పెరగటాని రాజ్యాన్ని ఎవరికో ఒకళ్ళకి ఇద్దాం అని అనుకుంటున్న నేపథ్యంలో ఆయన ఇచ్చేంతవరకు ఆగటం ఎందుకని అన్నదమ్ములు ఇద్దరి మధ్య పోటీ పోటీ పడినప్పుడు ఇద్దరు యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు కత్తులు దూసుకున్నారు ఇక కలబడటమే తరువాయి అదిగో ఆ నేపథ్యంలో ఇక భరతుడు ఒక్కొమ్మటిగా చండ ప్రతాపంతో తన కత్తిని కదన రంగంలో అటు ఇటు దూస్తున్నాడు ఆ దూసి అనే పద్యంలో తాను కూడా సిద్ధమై భరతుడు కంటే నేను ఏం తక్కువ అని బాహుబలి అనుకుంటూ అనుకుంటూ అనుకుంటూ ఉండగా యుద్ధం చేస్తాం కత్తులు కరాళాలై పైన ఆ పోటీ పడుతున్నాయి యుద్ధంలో ఎవరో ఒకరు
(1:27:00) మరణించటం తద్యం ఆయన రాజ్యం కావాలనుకుంటున్నాడు. ఒకవేళ ఇద్దరిలో ఎవరు మరణించినా ఒకరు మరణించడం కాయం కానీ ఒకరికే అధికారం హస్తగతం అవుతుంది. ఆ అధికారం ఆయన కావాలనుకుంటున్నాడు కదా ఇస్తే నేను ఈ యుద్ధాన్ని నివారించగలుగుతాను. ఆయన కోరిక నెరవేరుతుంది. నాకు వద్దు అని తన కోరికను త్యాగం చేసి తాను బయటికి వెళ్ళిపోయాడు.
(1:27:30) వెళ్ళిపోయి ఊరుకోలేదు అసలు ఇలాంటి కోరికలు ఎందుకు వస్తాయి ఎందుకు ఆ కోరిక ఇంత బలీయమైన మరో మనిషి ప్రాణాన్ని తీయాలి అని అనుకుంటాయి ఇది కాదు కదా నాన్న శాంతి సామరస్యాలతో చక్కటి కర్మశిక్షణతో జీవించమని చిన్నప్పుడు చెప్పాడు కదా ధ్యానం మానసిక ప్రశాంతతకు నిలయం అని చెప్పాడు కదా ఆ నువ్వే తీసుకో అని చెప్పి ఈయన వెళ్లి హాయిగా ధ్యానం చేస్తూ ఉంటాడు ఆ ధ్యానం చేస్తూ చేస్తూ చేస్తూ అలాగే సమాధి స్థితిలోకి వెళ్లి తాను ఏమిటో కూడా మరిచిపోయి అప్పుడు ఒంటి నిండ అలా లతలు తీగలు పాతుకుపోతాయి పాములు కూడా తిరుగుతూ ఉంటాయి తన వంటి నిండ అలాగే పెరిగి పుట్టలైనా కూడా తను పట్టుదల ఏమాత్రం
(1:28:18) జారకుండా తన అనుకున్నటువంటి ధ్యాన మగ్నత సమాధి స్థితికి ఆ దోహదం చేసి కైవల్యం అంటే ఏమిటో కూడా తెలుసుకున్నాడు దాని అర్థం ఈ ఇహపరమైన ఈ సంసారంలో ఈ రకాలైనటువంటి ఆలోచనలు కోరికలు ద్వేషం ఈర్ష అసూయ మదం మాత్సర్యం అన్ని పటాపంచలుగా చేసే స్థాయి కైవల్యం తాను ఈ సంసార భవ చక్రంలో నుంచి బయటపడే పరమపద సోపానం అదిగో ఆ స్థితిలో పరమానంద భరితుడు య ఉన్నాడు చూశరా ఒక పక్క అధికార లాలసం
(1:29:05) కత్తి పడదాంరా నువ్వో నేను తెలుసుకుందాం ఎవరు బతికి బట్ట కడితే అతడిదే సింహాసనం అని కవ్వింపు మరో పక్క ఓ బలమైన కోరిక నీ చేత ఆ మాటలు మాట్లాడించి మనఇద్దరం ఒకే కడుపు నుంచి పుట్టిన సహోదరులం అన్న భావనకు దూరం చేసిందే నీ మనసులో పుట్టిన ఒక ఆలోచన నేను అలా కాదు నువ్వు నా సహోదరుడివి నాతో పుట్టావు నువ్వు మనకి ఇద్దరికీ జన్మని ఇచ్చింది అమ్మ నీ కోరికే తీర్చుకో నేను అలా కావాలి అనుకున్న కోరిక నాలో ఉన్నా దాన్ని నేను త్యజిస్తున్నాను అని చెప్పాడే అందుకని అతను ఏమన్నారు బాహుబలి తన బాహువులు చాలా బలంగా ఉన్నాయి కానీ ఆ ఆ
(1:29:52) బాహువులతో ముష్టి ఘాతంతో తన నన్నని ఒక్క దెబ్బ కూడా కొట్టలేదు అతడు బాహు బాహుబలి బాహువులు బలీయంగా బల బాహువులు ఉన్నటువంటి వ్యక్తి కదా అతను అదిగో అలా అక్కడి నుంచి బయలుదేరి మన బోధన ఉంది చూసారా నిజామాబాద్ నిజాంబాద్ జిల్లాలో బోధన వచ్చి ఆ బోధనలో తాను చాలనాళ్ళు నిలవఉండి అంటే అక్కడ చాలనాళ్ళు ఉన్నాడు అని అందుకనే మీరు శ్రావణ వెలగల గురించి మీరు చెప్పారే చాముండరాయ అని ఒక కాలాచుర్యరాజు సర్వసైన్య అధ్యక్షుడు 989వ సంవత్సరంలో సామాన్య శకంలో అక్కడ ఆయన కూడా జైన మతానికి ఆ అనుయాయి అయి సల్లేఖన వృతాన్ని స్వీకరించి సల్లేఖనం అంటే ఏమిటో
(1:30:39) తెలుసా మీకు ఆ సావుని ఆహ్వానించటం ఆహారం పానీయం ఏమీ లేకుండా అలాగే ఈ చైన తీర్థంకరులను తలుచుకుంటూ తలుచుకుంటూ తలుచుకుంటూ తలుచుకుంటూ సాబుని ఆహ్వానిస్తారు అలా ఆకలితో అలమటించి అలమటించి మరణిస్తారు మరణాన్ని ఆహ్వానిస్తారు అదిగో దాన్ని సల్లేఖన వ్రతం అంటారు. ఆ సల్లేఖన వ్రతాన్ని స్వీకరించిన చాముండరాయ అనేటువంటి సర్వ సైన్య అధ్యక్షుడు ఓ అసలు ఆ మహనీయుడు ఎంత త్యాగం చేశాడు ఎప్పుడో చానా అన్నాడు అదిగో ఆ త్యాగానికి గుర్తుగా ఇప్పటితరం స్ఫూర్తి పొందాలి అంటే ఆ మహనీయుడు విగ్రహాన్ని ఇదిగో ఈ కొండ మీద పెట్టాలి ఏ కొండ మీద పెట్టాలి చంద్రగిరి ఏ
(1:31:25) చంద్రగిరి తిరుపతి పక్కన ఉన్న చంద్రగిరిరా కాదు ఆ అలనాడు సముద్రపు అలానాడు చంద్రగుప్తుడు మౌర్య చంద్రగుప్తుడు ఉన్నాడే కరువు కటకాలు సంభవించి ప్రజలకు పట్టెడు అన్నం పెట్టలేని మీనా చక్రవర్తిని వద్దు నాకు ఈ పద వద్దు అని త్యజించి తాను కూడా జైన మతాన్ని స్వీకరించి గురువు ద్వారా అక్కడి నుంచి బయలుదేరి కాలి నడకన కర్ణాటకలో ప్రస్తుతం ఉన్న మనం పిలుస్తున్న శ్రావణ బెలగులకు చేరుకొని ఆయన కూడా అలాగే సల్లేఖన వ్రతాన్ని స్వీకరి రించి చనిపోవటాన దాన్ని చంద్రగిరి అని చంద్రగుప్త మౌర్యుని పేర వెలసిన ఒక జైన బసది
(1:32:10) ఆ శ్రవణ బెలగలలో కులువై ఉన్న 85 అడుగులు ఎత్తున్న అఖండ ఏకశిల అత్యద్భుత రూప లావణ్యం తొనికిసలాడే తీర్థంకరుని రూపంలో కాయోత్సగాసనలో నిలబడి ఉన్న ప్రతి 12 ఏళ్లకు ఒకసారి మహా మస్తకాభిషేకాన్ని జరిపించుకుంటున్న ఒక అద్వితీయ ఘట్టానికి కారకుడు ప్రేరకుడు అయిన ఆ బాహుబలికిను సినిమాల్లో మాహిష్మతి పురవరాధీశ్వర ఈ బాహుబలికి ప్రత్యక్షంగా ఏమాత్రం సంబంధం లేదు.
(1:32:48) కానీ మీరు చెప్పిన అన్నదమ్ముల కథ కాస్త పోలికే సినిమా వాళ్ళు ఏం చేస్తారంటే సినిమాటిక్ అంటాం కదా మనం అందులో ఒక చిన్న అంశాన్ని తీసుకుంటారు వ్యాపార ధోరణతో చాలా పెట్టుబడి పెడతారు కదా మళ్ళీ వెనక్కి రాకపోతే కష్టం అని చెప్పి కొంచెం డ్రమటైజేషన్ ఒక లేని దాన్ని మానవ ఆసక్తికరంగా తీర్చి దిద్దటానికి ఒక అత్యద్వితీయమైనటువంటి ఒక సన్నివేశాన్ని ప్రవేశపెట్టటం లో సినిమా రంగం అందివేసిన సేయ కదా అదిగో అలా ఆ చిన్న ఇతివృత్తాన్ని మరో రకంగా మలిపి ఇవాళ భారతదేశంలోనే అత్యంత ధనాన్ని సేకరించిన సినిమాగా పేరు
(1:33:34) రావడానికి కారణం అయింది అన్నమాట సర్ చివరిగా క్లోజ్ చేద్దాం సార్ క్లోజ్ చేసే ముందు ఎవరైనా యూత్ యువకులు చరిత్ర గురించి నాకుఎందుకు అనుకుంటారు వాళ్ళకి మీ సమాధానం ఏంటి సార్ అంటే ఒకటి చరిత్ర అనేది ఏం చూస్తుంది ఉదాహరణకి ఏదైనా సరే మనం ఒక పోలిక చేస్తాం ఒరేయ్ వాడు చూడరా అలా చదివాడు కాబట్టి వాడు ఫస్ట్ క్లాస్ వచ్చింది అంటాం అది కూడా చరిత్రే అలా చరిత్రలో అయ్యో ఆ రాజు ఎంత మహానుభావుడు పిల్లల్ని కన్న అదే ప్రజల్ని కన్న బిడ్డలాగా చూసుకున్నాడు మంచి పనులు చేశడు కుళ్ళు కట్టాడు గోపురాలు కట్టాడు సత్రాలు కట్టాడు స్కూళ్లు పెట్టాడు ప్రజలకు కష్టం వచ్చినప్పుడు
(1:34:11) ఆదుకున్నాడు అని అంటాం మరొక సందర్భంలో పనులు లేసి నడ్డి విరగగొట్టాడురా రాజు వాడా రాజు అని కూడా మనం అంటాం. ఇంకొకటి ఆహా అది కాదు తండ్రిని చంపి సింహాసనం అధిష్టించాడు వీడా రాజు అని కూడా అంటాం ఇంకొక రాజు అదిగో పరాయి రాజు భార్యను ఏకాంతంగా బలాత్కారంగా తీసుకొచ్చి తాను పెళ్లాడాడు వాడా రాజు అని మనం మంచి చెడులను ఉదాహరణ సహితంగా ఎలా అనుకుంటామో దాని అర్థం ఏమిటి చరిత్ర లో ఏమి చేయొచ్చు ఏమి చేయకూడదు అని చెప్పే విశక్షణ జ్ఞానాన్ని యువతకు అందించేది కేవలం చరిత్ర మాత్రమే అది నిరంతరం ఒక ఉపాధ్యాయునిలా పనిచేస్తుంది నిరంతరం ఒక
(1:35:02) చక్కటి ఏమంటాం మనం ఒక మందులాగా పనిచేస్తుంది అన్నమాట చరిత్ర ఇది చెయి అది చేయకూడదు గతంలో అలా చేస్తే ఇలా అయింది ఇలా చేస్తే అలా అయింది చూసావా ఒక్కసారి వినుదిరిగి చూడు లేదా చరిత్ర అనే అర్థంలో చూసుకో నీకే తెలియజేస్తుంది ఏది ఆచరించాలి ఏది ఆచరించకూడదో అలా నీకు నువ్వే గురువుగా నీ గమనాన్ని నువ్వు నిర్దేశించుకోవడానికి చరిత్ర ఒక దర్పణంలా ఉపయోగపడుతుంది అన్న సూచన నేను యువతకి ఇవ్వాలనుకుంటున్నా చదవాలి చదువుకు దూరం అవుతున్నారు అక్షరానికి ఇంకా దూరం అవుతున్నారు ఏదో పిక్సెల్స్ కి దగ్గర అవుతున్నారు అక్షరాలకు దూరం అవుతున్నారు పిక్సెల్స్
(1:35:42) అంటే డిజిటల్ ఎవ్రీథింగ్ డిజిటల్ ఎవరీథింగ్ డిజిటల్ చదువుకుందాం అంటే పుస్తకాన్ని ఇసిరి గోడ కొడుతున్నారు. ఆ పుస్తకమే మన తండ్రి ఆ పుస్తకమే మన తల్లి ఆ పుస్తకమే మన గురువు చాలా బాగా చెప్పారు సార్ సార్ చాలా సంతోషం సార్ ఇంత మంచి కాన్వర్సేషన్ ఇన్ని ఎపిసోడ్స్ చేసాను నాకు కూడా మంచి అవకాశం ఇచ్చారు. అదే సార్ అదృష్టం అంతా మారి మీలాంటి వాకింగ్ ఎంక్లోపీడియా ఇంత గొప్ప మనిషి మా స్టూడియో కి రావడం నా షోలో కూర్చోవడం మనం మళ్ళీ ఒకసారి కలుద్దాం సార్ ఎందుకంటే నేను మీ దగ్గర మీ నాలెడ్జ్ లో ఒక 1% మాత్రం ఎక్స్ట్రాక్ట్ చేయగలని నమ్ముతున్నాను
(1:36:17) ఇంకొక ఎపిసోడ్ కి మళ్ళీ మనం కలుద్దాం చాలా సంతోషం సార్ థాంక్యూ సార్ ధన్యవాదాలు