శ్రీమద్భగవద్గీత శ్లోకాలు 

 6.17–18 — శాస్త్రీయ విశ్లేషణ

శ్లోకం 17

> యుక్తాహారవిహారస్య యుక్తచేష్టస్య కర్మసు ।

యుక్తస్వప్నావబోధస్య యోగో భవతి దుఃఖహా ॥

ఈ శ్లోకాన్ని శంకరాచార్యులు చాలా స్పష్టంగా చదువుతారు.

“యుక్త” అన్న పదం ఇక్కడ కీలకం. ఆహారం, విహారం, కర్మలు, నిద్ర, జాగరణ. ఇవన్నీ సమతుల్యంలో ఉన్నప్పుడు మాత్రమే యోగం “దుఃఖహా” అవుతుంది, అంటే దుఃఖనాశకంగా మారుతుంది.

శంకర భాష్యం ప్రకారం, యోగం అనేది కేవలం ధ్యాన సమయంలోనే కాదు; జీవనశైలిలోనే ఉండాలి. శరీరాన్ని అతిగా పోషించినా, నిర్లక్ష్యం చేసినా రెండూ చిత్తవిక్షేపానికే దారి తీస్తాయి. అందుకే యోగం అనేది త్యాగం కాదు, సమంజసమైన నియమం.

---

శ్లోకం 18

> యదా వినియతం చిత్తం ఆత్మన్యేవావతిష్ఠతే ।

నిస్స్పృహః సర్వకామేభ్యః యుక్త ఇత్యుచ్యతే తదా ॥

ఇక్కడ కృష్ణుడు యోగస్థితి యొక్క అంతర్గత లక్షణాన్ని చెబుతున్నాడు.

శంకరుల వ్యాఖ్యలో, “వినియతం చిత్తం” అంటే బలవంతపు అణచివేత కాదు; వివేకజన్యమైన స్థైర్యం. మనస్సు ఆత్మస్వరూపంలో నిలిచినప్పుడు, విషయాల పట్ల వైరాగ్యం సహజంగా వస్తుంది.

“నిస్స్పృహః” అంటే కోరికల లేమి కాదు; కోరికలపై ఆధారపడకపోవడం. అటువంటి స్థితినే శాస్త్రం నిజమైన “యుక్తుడు” అని పిలుస్తుంది.

---

తత్త్వసారము (శంకర దృష్టిలో)

ఈ రెండు శ్లోకాలు కలిపి చెప్పేది ఇది:

యోగం అనేది కఠోర నియమాల వల్ల కాదు, చిత్తప్రశాంతి వల్ల సిద్ధిస్తుంది.

బాహ్య నియమాలు అంతర్గత స్థితికి సహాయకాలు మాత్రమే; లక్ష్యం కాదు.

---

ఆధునిక జీవితంలో అన్వయం 

నేటి కాలంలో అతిపనితనం, అతినిద్ర, అసమతుల్య జీవనశైలి మనసును ఎప్పుడూ అశాంతిలో ఉంచుతున్నాయి. ఆహారం, పని, విశ్రాంతి అన్నింటిలో మితత్వం పాటిస్తే మనస్సు సహజంగా స్థిరపడుతుంది. అప్పుడు కోరికలు మనల్ని నడిపించవు; మనమే వాటిని నడిపిస్తాం. 🌱🧘‍♂️.                   ఆధ్యాత్మిక కుటుంబం 4*