ఓం నమో భగవతే శ్రీ రమణాయ

                        భక్తుడు :

భగవాన్! ప్రాణాయామానికి మనోనిరోధానికి సంబంధమేమి?

                         మహర్షి : 

     తలపు(ఆలోచన), శ్వాస(రక్త ప్రసరణ మొదలు సకల శరీర ధర్మాలు) రెండూ వ్యక్తి బ్రతుకులో రెండు వేర్వేరు భావాలు. ఆ రెంటికి ప్రాణశక్తే ఆధారము లేక ఆశ్రయము. వ్యక్తిత్వము, ఇతర సకల వృత్తులు(వ్యవహారాలు) ఆ శక్తి నుండియే పుడతాయి.

   శ్వాస మొదలగు శరీర ధర్మాలను బలవంతంగా అణచివేస్తే, ఆలోచన అణగిపోతుంది. ఆలోచనల వేగాన్ని మందగింపజేసి, దాన్ని ఒకేచోట ఏకాగ్రం చేస్తే, శ్వాసాది ప్రాణవేగము కూడ మందగించి సమ వేగమై, జీవధారణానికి (ప్రాణము నిలబడటానికి) సరిపడే మాత్రంగా సరిపోతుంది. 

    ఆ రెండు పద్ధతులలోనూ అనేకరకాల ఆలోచనలు రావడం తాత్కాలికంగా నిలిచిపోతుంది. వాని పరస్పర సంబంధం ఇంకోరకంగా కూడా కనిపిస్తుంది. జీవశక్తి ఇక పోతుందన్నప్పుడు కూడ ప్రాణాన్ని కూడగట్టి మృత్యువు రాకుండా ఆలస్యం చేసేది సంకల్ప శక్తియే. ఆ శక్తి లేనప్పుడు మరణం త్వరపడుతుంది. ప్రతి శరీరిలోనూ బ్రతుకు భారం వహించేది ఆలోచనయే.