మనిషి జీవితం ఒక నిరంతర అన్వేషణ. 

ఈ అన్వేషణలో అతడు సుఖాన్ని, శాంతిని, సత్యాన్ని, దేవుణ్ణి, జ్ఞానాన్ని బయట ప్రపంచంలో వెతుకుతాడు. 

ఆలయాలు కడతాడు, తీర్థయాత్రలు చేస్తాడు, గ్రంథాలు చదువుతాడు, గురువులను ఆశ్రయిస్తాడు. కానీ ఆశ్చర్యకరమైన సత్యం ఏమిటంటే  అతడు వెతుకుతున్నది అంతా బయట కాదు, లోపలే ఉంది.

"శరీరానికి మించిన క్షేత్రం లేదు, మనసుకు మించిన తీర్థం లేదు, అనుభవాలకు మించిన గ్రంథం లేదు, అంతరాత్మకు మించిన గురువు లేడు, దేహంలో ఆత్మకు మించిన దేవుడు లేడు" 

● శరీరం  పరమ క్షేత్రం ●

సాధారణంగా క్షేత్రం అంటే మనకు పొలాలు, భూములు, ఆలయ ప్రాంగణాలు గుర్తుకు వస్తాయి. కానీ నిజమైన క్షేత్రం మన శరీరమే.

మన శరీరమే సాధన స్థలం. ధర్మం, అధర్మం, పాపం, పుణ్యం, సాధన, పతనం  అన్నీ ఈ శరీరంలోనే జరుగుతాయి. జపం చేయాలంటే శరీరమే కావాలి. ధ్యానం చేయాలంటే శరీరమే కావాలి. సేవ చేయాలంటే శరీరమే కావాలి.

శరీరాన్ని నిర్లక్ష్యం చేస్తే సాధన కూలిపోతుంది. శరీరాన్ని గౌరవిస్తే జీవితం గౌరవంగా మారుతుంది. అందుకే శాస్త్రాలు కూడా శరీరాన్ని "సాధనాయోగ్యమైన సాధనం"గా చూశాయి.

శరీరమే క్షేత్రం అంటే  మన జీవితం మొత్తం ఒక ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణం అనే అర్థం.

● మనసు  పరమ తీర్థం ●

మనిషి తీర్థయాత్రలకు వెళ్తాడు. నదుల్లో స్నానం చేస్తాడు. పవిత్ర స్థలాలను దర్శిస్తాడు. కానీ నిజమైన పవిత్ర స్థలం ఎక్కడంటే  మన మనసులోనే.

మనసు శుద్ధిగా ఉంటే  ఎక్కడున్నా అది తీర్థమే. మనసు అపవిత్రంగా ఉంటే  దేవాలయంలో ఉన్నా అది అశాంతే.

కోపం, ద్వేషం, అసూయ, లోభం, అహంకారం మనసును మలినం చేస్తాయి. క్షమ, కరుణ, ప్రేమ, దయ, సత్యం, వినయం మనసును పవిత్రం చేస్తాయి.

అందుకే నిజమైన స్నానం నీళ్లలో కాదు  మనసులోని మలినాల్ని తొలగించడంలో ఉంది.

● అనుభవం  పరమ గ్రంథం ●

మనిషి ఎన్నో గ్రంథాలు చదువుతాడు. శాస్త్రాలు, పురాణాలు, ఉపనిషత్తులు, తత్వగ్రంథాలు. కానీ చదివిన జ్ఞానం జీవితం మారుస్తుందా?

మార్చేది చదువు కాదు  అనుభవం.

బాధ అనుభవిస్తే కరుణ నేర్చుకుంటాడు.

పతనం అనుభవిస్తే వినయం నేర్చుకుంటాడు.

నష్టం అనుభవిస్తే విలువలు నేర్చుకుంటాడు.

మరణాన్ని చూస్తే జీవితం అర్థం అవుతుంది.

అనుభవం లేని జ్ఞానం ఖాళీ మాట. అనుభవంతో వచ్చిన జ్ఞానం జీవన మార్గదర్శకం.

అందుకే అనుభవమే నిజమైన గ్రంథం.

● అంతరాత్మ  పరమ గురువు ●

బయట గురువులు మార్గం చూపుతారు. కానీ దారి నడవాల్సింది మనమే.

మనలో ఒక స్వరం ఉంటుంది. అది చెబుతుంది  ఇది సరైందా? ఇది తప్పా? ఇది ధర్మమా? ఇది అధర్మమా?

అదే అంతరాత్మ.

ప్రపంచం మొత్తం తప్పు అన్నా, అంతరాత్మ సరి అంటే  అది సరి.

ప్రపంచం మొత్తం సరి అన్నా, అంతరాత్మ తప్పు అంటే  అది తప్పు.

అందుకే అంతరాత్మకంటే గొప్ప గురువు లేడు.

● ఆత్మ  పరమ దేవుడు ●

మనిషి దేవుణ్ణి బయట వెతుకుతాడు. రాళ్లలో, విగ్రహాల్లో, ఆలయాల్లో, పర్వతాల్లో.

కానీ ఆత్మ దర్శనం లేకుండా దేవదర్శనం అసంపూర్ణం.

శరీరంలో నివసించే ఆత్మే చైతన్యం. అదే జ్ఞానం. అదే సాక్షి. అదే సత్యం.

దేవుడు బయట ఉంటే దర్శనం. ఆత్మలో ఉంటే అనుభూతి.

దర్శనం భావం. అనుభూతి సత్యం.

అందుకే దేహంలో ఆత్మకంటే గొప్ప దేవుడు లేడు.

అన్నీ మనలోనే ఉన్నాయి

మనిషి సమస్య ఏమిటంటే  బయట ఎక్కువ చూస్తాడు.

లోపల చూడడు.

బయట దేవుడు. లోపల ఖాళీ.

బయట గురువు. లోపల అజ్ఞానం.

బయట గ్రంథం. లోపల శూన్యం.

కానీ నిజం ఇది: శాంతి లోపల ఉంది.

జ్ఞానం లోపల ఉంది.

సత్యం లోపల ఉంది.

దేవుడు లోపల ఉంది.

ఒక్కసారి నిశ్శబ్దంగా కూర్చుని, లోపలికి తొంగి చూడాలి.

అప్పుడే తెలుస్తుంది 

మనమే ఆలయం. 

మనమే తీర్థం. 

మనమే గ్రంథం. 

మనమే గురువు. 

మనమే దైవం.

మనిషి జీవితంలో నిజమైన విప్లవం బయట మార్పులతో కాదు  లోపలి మార్పుతో వస్తుంది.

ఆలోచన మారితే జీవితం మారుతుంది. మనసు మారితే ప్రపంచం మారుతుంది. అంతరాత్మ మేల్కొంటే దైవం ప్రత్యక్షమవుతుంది.

బయట వెతకడం ఆపి, లోపల చూడటం మొదలుపెట్టిన రోజే మనిషి నిజమైన జీవన ప్రయాణం ప్రారంభమవుతుంది.

అన్నీ మనలోనే ఉన్నాయి. ఒక్కసారి లోపలికి తొంగి చూడు. అదే సత్య దర్శనం. అదే జీవన సిద్ధాంతం.

.