*శివతాండవము*

శ్లోకము: 

జటాటవీగలజ్జలప్రవాహపావితస్థలే

గలేవలంబ్య లంబితాం భుజంగతుంగమాలికామ్ ।

డమడ్డమడ్డమడ్డమన్నినాదవడ్డమర్వయం

చకార చండతాండవం తనోతు నశ్శివశ్శివమ్ ॥ 1 ॥

పద విభజన:

జటా అటవీ గలత్ జల ప్రవాహ పావిత స్థలే

గలే అవలంబ్య లంబితాం భుజంగ తుంగ మాలికామ్ 

డమడ్ డమడ్ డమన్  నినాదవత్ ఢమర్ వయం 

చకార చండ తాండవం తనోతు నః శివః శివమ్ 

భావము:

శివుని జటాఝూటం నుండి ప్రవహిస్తున్న గంగాజలముచే అభిషేకించబడి పవిత్రత పొందుచున్నది తాండవ రంగము. 

ఆయన మెడలో సర్పహారము మాలలా వ్రేలాడుతున్నది. 

చేతిలోని ఢమరుకము ఢమ ఢమ ఢమ ఢమ యని మ్రోగుతున్నది 

అటువంటి తాండవ నర్తకుడు- శివుడు – 

మాకు సకల శుభములను ప్రసాదించుగాక.

వ్యాఖ్య: 

1: ప్రథమమున నాట్యమునకు రంగ స్థలమును శుద్ధి/సంప్రోక్షణ చేయాలి. 

శివుని తాండవమునకు గంగ రంగ స్థలమును శుద్ధి/సంప్రోక్షణ చేస్తున్నది. 

శుద్ధికై జలము చిలకరిస్తారు.

ఇక్కడ స్వయముగా గంగ పారి పవిత్రత ఆపాదించినది.

అటువంటి పవిత్ర రంగముపై శివుడు తాండవం చేస్తాడు.

2.  రంగ స్థలము సిద్ధమైన తరువాత నర్తకునకు అలంకరణ/ఆహార్యము అవసరము. ఉదాహరణగా మెడ దండ మాత్ర వర్ణన.  శివుని మెడలో వేలాడుతున్నఎత్తైన సర్పాలు దండల అలంకరణ వలె ఉన్నవి. 

 

3.  తరువాత అంశము నాట్య ప్రచారము/ఎఱుకపఱచు మేళము. 

అందుచే నాద ప్రస్తావన. 

అతని డమరుకము  డమడ్ , డమడ్ , డమడ్ ,

అను నిరంతర ధ్వని ఆకాశమును తాకి నింపుతున్నది. 

4.  తాండవము ప్రారంభము అయి చండముగా సాగుచున్నది. 

చండ మనగా ఆర్భాటము/ ఉగ్రమనే కాక 

మరెవ్వరు చేయలేని/ అనన్యమైన/అద్వితీయమని అర్థములు.

ఆకాంక్ష:

శివుని తాండవము వర్ణిస్తున్న  ప్రతి శ్లోకములలో 

ఒక్కొక్క ఆకాంక్ష వెల్లడింపబడును.  

ఇక్కడ: 

"తనోతు నః శివః శివమ్" 

శివుడు మాకు శివము-  సమృద్ధిగా విస్తరింపచేసి/అందించు కాక.

శివము అనగా శుభము/శాంతి సుఖము/క్షేమం /శుద్ధత/అటువంటి మంగళములు.