****"బ్రహ్మజ్ఞాని యొక్క మానసిక స్థితి

 🕉 *శ్రీమద్భగవద్గీత – పంచమాధ్యాయం* (శ్లోకాలు 20 & 21)

న ప్రహృష్యేత్ప్రియం ప్రాప్య నోద్విజేత్ప్రాప్య చాప్రియమ్ ।

స్థిరబుద్ధిరసమ్మూఢః బ్రహ్మవిత్ బ్రహ్మణి స్థితః ॥20॥

బాహ్యస్పర్శేష్వసక్తాత్మా విందత్యాత్మని యత్సుఖమ్ ।

స బ్రహ్మయోగయుక్తాత్మా సుఖమక్షయమశ్నుతే ॥21॥

---

🔍 శ్లోకం 20 — బ్రహ్మజ్ఞాని యొక్క మానసిక స్థితి

సరళ అర్థం:

ఇష్టమైనది లభించినప్పుడు ఉల్లాసపడక,

ఇష్టంకాని విషయం వచ్చినప్పుడు కలత చెందక,

స్థిరమైన బుద్ధితో, మోహరహితుడై,

బ్రహ్మజ్ఞానం కలవాడు బ్రహ్మలోనే స్థితుడై ఉంటాడు.

🧠 శంకర భాష్య సారాంశం:

శంకరులు చెబుతారు:

జ్ఞాని అంటే భావాలు లేనివాడు కాదు.

కాని భావాల చేత కదిలిపోని వాడు.

ప్రియ–అప్రియ పరిస్థితులు శరీరం, మనస్సు స్థాయిలో వస్తాయి.

కానీ జ్ఞాని తనను వాటితో ఏకీకరించడు.

ఎందుకంటే అతడు తెలుసుకున్నాడు:

తాను దేహం కాదు, మనస్సు కాదు,

ఆత్మనే తన స్వరూపం అని.

అందువల్ల అతని బుద్ధి స్థిరంగా ఉంటుంది (స్థిరబుద్ధి),

అతడు మోహానికి లోనవడు (అసమ్మూఢః).

ఇదే బ్రహ్మస్థితి లక్షణం.

🔱 ఉపనిషత్తుల ఆధారం:

కఠోపనిషత్ చెబుతుంది:

> యదా సర్వే ప్రముచ్యంతే కామా యేऽస్య హృది శ్రితాః…

ఇంద్రియాసక్తులు తొలగినపుడు, మనస్సు స్థిరమవుతుంది.

అంటే సమత్వం జ్ఞానఫలితం, బలవంతపు నియంత్రణ కాదు.

---

🔍 శ్లోకం 21 — అంతఃసుఖ తత్త్వం

సరళ అర్థం:

బాహ్య విషయాల స్పర్శలపై ఆసక్తి లేకుండా,

ఆత్మలో లభించే ఆనందాన్ని అనుభవించే వాడు,

బ్రహ్మయోగంలో స్థితుడై,

నశించని సుఖాన్ని పొందుతాడు.

🧠 శంకర భాష్య సారాంశం:

శంకరులు స్పష్టంగా చెబుతారు:

బాహ్య విషయాల ద్వారా కలిగే సుఖం

అనిత్యం, శ్రమతో కూడినది, ఫలానుసంధానమైనది.

కానీ ఆత్మలో లభించే సుఖం

సహజమైనది, స్వతంత్రమైనది, నిత్యమైనది.

జ్ఞాని బాహ్య సుఖాల నుంచి విరక్తి చెందడు ద్వేషంతో,

కాని అంతర్గత పరిపూర్ణత వల్ల ఆసక్తి కోల్పోతాడు.

అందుకే అతడు “అక్షయ సుఖం” అనుభవిస్తాడు.

ఇది స్వర్గసుఖం కాదు,

స్వరూపానందం.

🕉 ఉపనిషత్తుల అనుసంధానం:

తైత్తిరీయోపనిషత్ చెబుతుంది:

> రసో వై సః, రసం హ్యేవాయం లబ్ధ్వానందీ భవతి

బ్రహ్మమే ఆనంద స్వరూపం;

దానిని పొందినవాడు నిజంగా ఆనందిస్తాడు.

ఇది గీత శ్లోకానికి నేరుగా అన్వయం.

---

🧩 తాత్త్విక విశ్లేషణ

ఈ రెండు శ్లోకాలు చెప్పే ప్రధాన సిద్ధాంతం:

🔹 జ్ఞానం భావరహితత్వం కాదు, భావాలపై ఆధిపత్యం

🔹 సమత్వం సహజ ఫలితం, కృత్రిమ నియంత్రణ కాదు

🔹 నిజమైన సుఖం బయట కాదు, ఆత్మలోనే

🔹 బాహ్య సుఖాలు అనిత్యం, అంతఃసుఖం నిత్యం

🔹 బ్రహ్మయోగం అంటే స్వరూపానందంలో స్థితి

అందుకే గీతలో మోక్షం అంటే

సన్యాసం మాత్రమే కాదు, అంతర్గత పరిపూర్ణత.