భారతీయ పురాణాలలో కావేరీ నది కథ చాలా ఆసక్తికరమైనది. ఇది భక్తి, అంకితభావాన్ని మాత్రమే కాకుండా, ఒక వ్యక్తి యొక్క సంకల్పం ప్రజా సంక్షేమానికి ఎలా దారితీస్తుందో కూడా తెలియజేస్తుంది.

కావేరి పుట్టుక కథ రెండు ప్రధాన భాగాలుగా విభజించబడింది: విష్ణువు కుమార్తెగా ఆమె జననం మరియు అగస్త్య మహర్షి కమండలం నుండి ఆమె నదిగా మారడం.

పురాణాల ప్రకారం, బ్రహ్మదేవునికి విష్మయ అనే ఒక మానస పుత్రిక ఉండేది. ఆమె విష్ణుమూర్తికి సేవ చేయడానికి కఠోర తపస్సు చేసింది. విష్ణుమూర్తి ఆమెకు ఒక వరం ఇచ్చాడు, అదేమిటంటే ఆమె తన మరుజన్మలో కావేరి అనే రాజుకు కుమార్తెగా జన్మిస్తుంది.

కావేరి రాజు సంతానం కోసం బ్రహ్మగిరి పర్వతంపై తపస్సు చేశాడు.

ఆ వరం ఫలితంగా, అతనికి కావేరి అనే పేరుగల అదే దైవిక కుమార్తె జన్మించింది.

కావేరి చిన్నప్పటి నుంచే చాలా ఆధ్యాత్మిక భావాలు కలది. తన జన్మ ప్రపంచ పాపాలను కడిగివేసి, భూమి దాహాన్ని తీర్చే విధంగా ఉండాలని ఆమె కోరుకుంది.

అనగనగా ఒకప్పుడు దక్షిణ భారతదేశంలో తీవ్రమైన కరువు వచ్చింది. ఋషులు, సాధువులు దానికి పరిష్కారం కోసం ప్రార్థించారు. ఆ సమయంలో, గొప్ప ఋషి అయిన అగస్త్యుడు, కావేరి సౌందర్యానికి, భక్తికి ముగ్ధుడై, ఆమెను వివాహం చేసుకోవాలని ప్రతిపాదించాడు.

కావేరి ఒక షరతు మీద అంగీకరించింది:

"ప్రభూ, మీరు ఎప్పుడైనా నన్ను ఒంటరిగా వదిలి దూరంగా వెళ్ళిపోతే, నేను స్వేచ్ఛగా ప్రవహిస్తాను

అగస్త్య మహర్షి ఈ షరతును అంగీకరించాడు. కానీ ఒక రోజు, అగస్త్య మహర్షి ఒక లోతైన చర్చలో ఎంతగా నిమగ్నమయ్యారంటే, ఆయన కావేరిని తన కమండలంలో సురక్షితంగా వదిలి, సమీపంలోని ఒక జలాశయంలో స్నానం చేయడానికి వెళ్ళాడు.

దక్షిణ భారతదేశంలోని కరువును అంతం చేయడానికి కావేరి ఒక నదిగా మారాలని ఇంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలు కోరుకున్నారు. అందుకని వారు గణేశుడి సహాయం కోరారు.

అగస్త్య ముని తపస్సు చేస్తుండగా, గణేశుడు ఒక చిన్న కాకి రూపం ధరించి అగస్త్య ముని కమండలంపై వాలాడు.

అగస్త్య ముని ఆ కాకిని తొలగించడానికి చేయి ఊపగా, ఆ కాకి చాకచక్యంగా కమండలాన్ని పడగొట్టింది.

కమండలంలోని పవిత్ర జలం నేలపై పడగానే, కావేరి నది ఒక మహానదిగా మారి కొండ కిందికి ప్రవహించడం ప్రారంభించింది.

తన కమండలం పడిపోయి, కావేరి నదిలా ప్రవహించడం చూసి అగస్త్య ముని ఆగ్రహానికి గురై ఆ కాకి వెంట పరుగెత్తాడు. అప్పుడు గణేశుడు తన నిజరూపంలో ప్రత్యక్షమై, ఇదంతా ప్రజల సంక్షేమం కోసమే జరిగిందని వివరించాడు.

కావేరి తన పరిస్థితిని గుర్తుచేసింది: తనను ఒంటరిగా వదిలేశారని, అందుకే ఇప్పుడు నది రూపంలో ప్రజల దాహాన్ని తీరుస్తానని చెప్పింది. అగస్త్య ముని అది దైవ సంకల్పమని నమ్మి అంగీకరించాడు.

కావేరి (తలకావేరి) ప్రాముఖ్యత

ఈ నది పుట్టిన కర్ణాటకలోని కొడగు జిల్లాలో, 'తలకావేరి' అనే ప్రదేశం నేటికీ ఉంది.

ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబరు నెలలో ఇక్కడ 'తుల సంక్రమణ' ఉత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు. ఈ రోజున ఒక నిర్దిష్ట సమయంలో, చెరువులోని నీరు అకస్మాత్తుగా పైకి ఉబికి వస్తుందని, ఇది కావేరీ దేవి యొక్క ప్రత్యక్ష రూపంగా భావిస్తారని నమ్ముతారు.

ఉత్తర భారతదేశంలో గంగానదికి ఎంతటి భక్తిశ్రద్ధలు ఉన్నాయో, దక్షిణ భారతదేశంలో కావేరికి కూడా అంతే భక్తిశ్రద్ధలు ఉన్నాయి.

ఒక ఆసక్తికరమైన విషయం: ప్రసిద్ధ శ్రీరంగం ఆలయం (విష్ణుమూర్తి నివాసం) కావేరి నది ఒడ్డున ఉంది. ఇది, ఎల్లప్పుడూ స్వామి పాదాల చెంత ఉండాలన్న ఆమె కోరికను కూడా నెరవేర్చింది.