సంకల్ప బలమే ఒక సైన్యం.

ఒక కళాఖండం తెర మీద వెలుగులు విరజిమ్ముతున్నప్పుడు, ఆ వెలుగుల వెనుక ఎన్ని జీవితాలు కరిగిపోయాయో, ఎన్ని గుండెలు ఆశగా కొట్టుకున్నాయో ప్రేక్షక లోకానికి ఎప్పుడూ ఒక రహస్యమే.

‘కరుణామయుడు’ వంటి ఒక అద్భుత దృశ్యకావ్యం రూపొందడం వెనుక కేవలం ఒక దర్శకుడో, ఒక నటుడో లేరు. అక్కడ ఒక ఉమ్మడి కుటుంబం ఉంది, ఒక సామాజిక బాధ్యత ఉంది, అన్నిటికీ మించి మనుషుల మీద మనుషులకున్న అపారమైన నమ్మకం ఉంది.

ఈ జ్ఞాపకాలను చదువుతుంటే నాకు మొదట ఆశ్చర్యం కలిగించిన విషయం—చిట్టిబాబు గారి కార్యదక్షత. సినిమా రంగంలో పరిచయాలు ఉండటం వేరు, ఆ పరిచయాలను ఒక ఉన్నత ఆశయం కోసం నిస్వార్థంగా వాడటం వేరు. డబ్బు లేకపోయినా, కేవలం ‘మాట’ మీద నమ్మకంతో ఏ.వి.ఎం వంటి సంస్థల నుంచి ఫిలిమ్ రోల్స్ తెప్పించగలిగారంటే, ఆ వ్యక్తిత్వం ఎంతటి ఉన్నతమైనదో అర్థమవుతుంది.

అంతేకాదు, ఈ ప్రయాణంలో స్త్రీల భాగస్వామ్యం గురించి ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవాలి. సజ్జల శైలజ గారు మద్రాసు నుంచి విమానాల్లో, కార్లలో ఒంటరిగా ఫిలిమ్ బాక్సులు మోసుకురావడం ఆ రోజుల్లో ఒక సాహసమనే చెప్పాలి. తండ్రికి అండగా నిలబడటంలో ఆ అమ్మాయి చూపిన ధైర్యం, మదర్ ఇగ్నేషియస్ గారు ఒక పెద్దదిక్కుగా మారి చిత్ర యూనిట్ మొత్తానికి ఆశ్రయమివ్వడం—ఇవన్నీ చూస్తుంటే ‘కరుణామయుడు’ కేవలం ఒక మతపరమైన చిత్రం కాదు, అది మానవత్వపు ఉమ్మడి కృషి అనిపిస్తుంది.

చిన్నపిల్లాడైన సజ్జల శ్రీనివాస్ విజయవాడ వీధుల్లో తిరిగి చందాలు సేకరించడం వెనుక ఉన్నది కేవలం ఆర్థిక అవసరం కాదు, ఆ చిత్రంతో ఆ కుటుంబానికి ఉన్న భావోద్వేగ అనుబంధం. పదిమంది తిట్టినా, కొందరు హేళన చేసినా వెనకడుగు వేయని ఆ మొండితనం ఒక గొప్ప సృజనను సాకారం చేసింది. స్కూలు పిల్లల కోసం రాత్రికి రాత్రే పదిమంది దర్జీలు కుట్టిన ఆ వందల కొద్దీ దుస్తులు, ఆనాటి పాలస్తీనా వాతావరణాన్ని కళ్లముందు ఉంచడానికి పడిన శ్రమ అసాధారణమైనవి.

చివరగా, డ్రైవర్ రామచంద్రరావు గారి ప్రమాద ఘటన గురించి చదువుతుంటే, ఏదో ఒక అదృశ్య శక్తి ఈ చిత్రాన్ని నడిపించిందని అనిపించక మానదు. శ్రమను నమ్ముకున్న కార్మికుల దగ్గర నుండి, తమ వసతులను పంచుకున్న మత గురువుల దాకా అందరూ కలిసి ఒక కలని నిజం చేశారు.

ఈ జ్ఞాపకాలు కేవలం ఒక సినిమా నిర్మాణ విశేషాలు మాత్రమే కాదు, ఒక గొప్ప సంకల్పం ముందు కష్టాలు ఎలా తలవంచుతాయో చెప్పే పాఠాలు. ఈ రచన ద్వారా మనకు తెలిసేది ఒక్కటే—మనుషులు పరస్పరం ప్రేమించుకున్నప్పుడు, ఒకరికొకరు అండగా నిలబడినప్పుడు అసాధ్యమైనది ఏదీ లేదు. ఆ కరుణామయుడి అడుగుజాడల్లో నడిచిన ఈ నిర్మాణ యజ్ఞం ఆచంద్రార్కం నిలిచిపోతుంది.

Bureddy blooms.