శ్రీ గణపతి తాళం

(ఈ శ్లోకాలు వినాయకుని నాట్య వైభవాన్ని, వాద్య తాళ గతులకు అనుగుణంగా ఆయన చేసే నృత్యాన్ని, కేవలం భక్తిని మాత్రమే కాకుండా, సంగీత శాస్త్రంలోని ‘తాళం’ మరియు ‘లయ’ ప్రాధాన్యతను కూడా ప్రతిబింబిస్తాయి. ఈ శ్లోకాలను పఠించేటప్పుడు వచ్చే ఆ జతులు (తకతకిట, ధిత్తకిట) మన మనస్సులో ఏకాగ్రతను పెంచి, వినాయకుని నాట్య రూపాన్ని కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపుతాయి. సాధారణంగా నాట్యకారులు, భజన చేసేవారు ఈ స్తోత్రాన్ని ఎంతో ఉత్సాహంగా పాడుతుంటారు.)

వికటోత్కటసుందరదంతిముఖం

భుజగేంద్రసుసర్పగదాభరణమ్ |

గజనీలగజేంద్ర గణాధిపతిం

ప్రణతోఽస్మి వినాయక హస్తిముఖమ్ || ౧ ||

భయంకరమైన పరాక్రమముతో, అత్యంత సుందరమైన గజ ముఖముతో ప్రకాశించేవాడు, నాగేంద్రుడినే మొలతాడుగా (ఉదర బంధనంగా) మరియు గదను ఆభరణముగా ధరించినవాడు, గజరాజు వంటి నడక కలిగిన గణాలకు అధిపతి అయిన ఆ హస్తిముఖ వినాయకుడికి భక్తితో ప్రణామం చేస్తున్నాను.

సుర సుర గణపతి సుందరకేశం

ఋషి ఋషి గణపతి యజ్ఞసమానమ్ |

భవ భవ గణపతి పద్మశరీరం

జయ జయ గణపతి దివ్యనమస్తే || ౨ ||

దేవగణాలన్నింటికీ అధిపతియై సుందరమైన కేశములు కలవాడా, ఋషిగణాల చేత పూజింపబడుతూ యజ్ఞముతో సమానమైన పవిత్రత కలవాడా, సంసార బంధాలను తొలగించేవాడై పద్మము వంటి కోమలమైన శరీరం కలవాడా… ఓ గణపతీ! నీకు జయము జయము, నీ దివ్య రూపానికి నమస్కారము.

గజముఖవక్త్రం గిరిజాపుత్రం

గణగుణమిత్రం గణపతిమీశప్రియమ్ || ౩ ||

గజము యొక్క ముఖము వంటి వక్త్రము కలవాడు, పార్వతీదేవి (గిరిజ) కుమారుడు, సద్గుణాలకు మిత్రుడు మరియు పరమేశ్వరునికి అత్యంత ప్రీతిపాత్రుడైన గణపతిని నేను స్తుతిస్తున్నాను.

కరధృతపరశుం కంకణపాణిం

కబలితపద్మరుచిమ్ |

సురపతివంద్యం సుందరనృత్తం

సురచితమణిమకుటమ్ || ౪ ||

చేతిలో పరశువును (గండ్ర గొడ్డలిని) ధరించినవాడు, కంకణములతో శోభిల్లే హస్తములు కలవాడు, భక్షించిన పద్మము వంటి కాంతితో ప్రకాశించే ముఖము కలవాడు, దేవేంద్రుని (సురపతి) చేత వందించబడేవాడు, మనోహరమైన నృత్యము చేసేవాడు మరియు మణులచే నిర్మించబడిన కిరీటమును ధరించినవాడైన గణపతికి నమస్కారము.

 

ప్రణమత దేవం ప్రకటిత తాళం

షడ్గిరి తాళమిదమ్ |

తత్తత్ షడ్గిరి తాళమిదం

తత్తత్ షడ్గిరి తాళమిదమ్ || ౫ ||

ప్రకటించబడిన స్పష్టమైన తాళ గతులతో (లయతో) నృత్యం చేస్తున్న ఆ దేవునికి ప్రణామం చేయండి. ఇది ‘షడ్గిరి’ అనే విశేషమైన తాళముతో కూడినది. ఆ ‘తత్తత్’ అనే శబ్ద తరంగాలతో సాగే షడ్గిరి తాళముతో అలరారుతున్న వినాయకుడికి నమస్కారం.

లంబోదరవర కుంజాసురకృత కుంకుమవర్ణధరమ్ |

శ్వేతసశృంగం మోదకహస్తం ప్రీతిసపనసఫలమ్ || ౬ ||

పెద్దదైన ఉదరము కలవాడా (లంబోదర), శ్రేష్ఠుడా! గజాసురుని (లేదా కుంజాసురుని) సంహరించినప్పుడు చిిందిన రక్తం వల్ల కలిగిన కుంకుమ వర్ణాన్ని ధరించినవాడా! తెల్లని ఏకదంతమును, చేతిలో మోదకమును ధరించి, పనస పండు వంటి మధుర ఫలముల యందు ప్రీతి కలవాడా! నీకు వందనం.

నయనత్రయవర నాగవిభూషిత నానాగణపతిదం తత్తత్

నయనత్రయవర నాగవిభూషిత నానాగణపతిదం తత్తత్

నానాగణపతి తం తత్తత్ నానాగణపతిదమ్ || ౭ ||

మూడు కన్నులు (నయనత్రయ) కలిగిన శ్రేష్ఠుడైన పరమేశ్వరుని కుమారుడా, సర్పములను ఆభరణములుగా ధరించినవాడా! రకరకాల గణాలకు అధిపతియై, ఆ ‘తత్తత్’ అనే తాళ గతులకు అనుగుణంగా అనుగ్రహించే నానా గణపతి స్వరూపుడైన నీకు నమస్కారం.

ధవళిత జలధరధవళిత చంద్రం

ఫణిమణికిరణవిభూషిత ఖడ్గమ్ |

తనుతనువిషహర శూలకపాలం

హర హర శివ శివ గణపతిమభయమ్ || ౮ ||

తెల్లని మేఘం వలె, స్వచ్ఛమైన చంద్రబింబం వలె ధవళ కాంతితో ప్రకాశించేవాడా! సర్పము యొక్క మణి కిరణాల వలె మెరిసే ఖడ్గమును ధరించినవాడా! సూక్ష్మమైన విషాలను సైతం హరించువాడా, శూలమును మరియు కపాలమును ధరించిన శివ స్వరూపుడా! హర హర శివ శివ అంటూ నిన్ను స్మరిస్తున్నాను, మాకు అభయాన్ని ప్రసాదించు.

కటతట విగలితమదజల జలధిత-

గణపతివాద్యమిదం

కటతట విగలితమదజల జలధిత-

గణపతివాద్యమిదం

తత్తత్ గణపతివాద్యమిదం

తత్తత్ గణపతివాద్యమిదమ్ || ౯ ||

గండస్థలము నుండి స్రవిస్తున్న మదజలముతో తడిసినవాడా! సముద్ర ఘోష వలె గంభీరంగా మ్రోగుతున్న గణపతి వాద్యముతో (మేళ తాళములతో) ఒప్పారుతున్నవాడా! ఆ ‘తత్తత్’ అనే లయబద్ధమైన గణపతి వాద్యమునకు అనుగుణంగా అలరారుతున్న వినాయకుడికి నమస్కారము.

తత్తదిం నం తరికు తరిజణకు కుకు తద్ది

కుకు తకిట డిండింగు డిగుణ కుకు తద్ది

తత్త ఝం ఝం తరిత

త ఝం ఝం తరిత

తకత ఝం ఝం తరిత

త ఝం ఝం తరిత

తరిదణత దణజణుత జణుదిమిత

కిటతక తరికిటతోం

తకిట కిటతక తరికిటతోం

తకిట కిటతక తరికిటతోం తామ్ || ౧౦ ||

(ఈ పదాలు వినాయకుడు నాట్యం చేస్తున్నప్పుడు ఆయన కాళ్ళ గజ్జెల నుండి వచ్చే శబ్దాన్ని మరియు మృదంగం లేదా పక్కవాద్యాల నుండి వచ్చే ధ్వనిని అనుకరిస్తాయి. ఈ శ్లోకాన్ని అత్యంత వేగంగా (దృత కాలంలో) పఠించడం వల్ల వాక్శుద్ధి కలుగుతుందని, వినాయకుని అనుగ్రహం లభిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం.)

తకతకిట తకతకిట తకతకిట తత్తోం

శశికలిత శశికలిత మౌలినం శూలినమ్ |

తకతకిట తకతకిట తకతకిట తత్తోం

విమలశుభకమలజలపాదుకం పాణినమ్ |

చంద్రకళను శిరస్సుపై ధరించినవాడు (శశికలిత మౌలినం), శూలమును చేతబూనినవాడు, నిర్మలమైన పద్మము వంటి పాదములు కలవాడు మరియు తన హస్తములతో సృష్టిలోని శుభాలను నడిపించేవాడైన ఆ గణపతికి ‘తకతకిట’ అనే తాళ గతులతో నమస్కరిస్తున్నాను.

ధిత్తకిట ధిత్తకిట ధిత్తకిట తత్తోం

ప్రమథగణగుణకథితశోభనం శోభితమ్ |

ధిత్తకిట ధిత్తకిట ధిత్తకిట తత్తోం

పృథులభుజసరసిజ విషాణకం పోషణమ్ |

ప్రమథ గణముల చేత కీర్తించబడే సద్గుణములు కలవాడు, అత్యంత శోభాయమానంగా ప్రకాశించేవాడు, విశాలమైన భుజములు కలవాడు మరియు తన దంతమును (విషాణకం) ఆయుధముగా ధరించి లోకమును పోషించేవాడైన ఆ గణపతికి ‘ధిత్తకిట’ అనే లయతో వందనం.

తకతకిట తకతకిట తకతకిట తత్తోం

పనసఫలకదలిఫలమోదనం మోదకమ్ |

ధిత్తకిట ధిత్తకిట ధిత్తకిట తత్తోం

ప్రణతగురు శివతనయ గణపతి తాళనమ్ |

గణపతి తాళనం గణపతి తాళనమ్ || ౧౧ ||

పనస పండ్లు, అరటి పండ్లు (కదలిఫల) మరియు మోదకముల యందు అత్యంత ప్రీతి కలవాడు, ఎల్లప్పుడూ సంతోషముగా (మోదకమ్) ఉండేవానిని స్మరిస్తున్నాను. శరణు కోరిన వారికి గురువైనవాడు, శివుని కుమారుడు (శివతనయ) అయిన గణపతి, సంగీత తాళాలకు అనుగుణంగా నృత్యం చేస్తున్నాడు. అట్టి గణపతి యొక్క దివ్యమైన తాళ లయలకు (గణపతి తాళనమ్) నేను ప్రణమిల్లుతున్నాను.

                                                       🪷⚛️✡️🕉️