The World-Renowned Wisdom Treasure: Sarvepalli Radhakrishnan | ప్రపంచం మెచ్చిన భారతీయుడి జ్ఞాన నిధి

The World-Renowned Wisdom Treasure: Sarvepalli Radhakrishnan | ప్రపంచం మెచ్చిన భారతీయుడి జ్ఞాన నిధి

Author Name:The Wisdom Compass

Youtube Channel Url:https://www.youtube.com/@TheWisdomCompass

Youtube Video URL:https://www.youtube.com/watch?v=XWbZ1qsJDMA



Transcript:
(00:05) మనం చూస్తున్న ఈ ప్రపంచం అంటే మనల్ని మనం అర్థం చేసుకునే విధానం కేవలం ఒక భ్రమం మాత్రమే అయితే ఎలా ఉంటుందో ఒకసారి ఆలోచించండి. నిజంగానే ఇది మన ఆలోచనలను కుదిపేసే ప్రశ్న అండి. అవును కదా అంటే ప్రతిరోజు నిద్రలేచి మన పనుల్లో పడిపోయి మనమే ఈ విశ్వానికి కేంద్రం అనుకుంటూ బతుకుతుంటాం కదా కానీ ఇదంతా ఒక పెద్ద చిత్రంలో కేవలం ఒక చిన్న భాగం మాత్రమే అయితే కచ్చితంగా మనం సాధారణంగా వాస్తవం అనుకునేది కేవలం ఉపరితలం మాత్రమే అని అర్థం చేసుకున్నప్పుడు మన దృక్పదం పూర్తిగా మారిపోతుంది.
(00:42) నిజమే దాని లోపల ఎంతో అనంతమైన సత్యం దాగి ఉందని మన ప్రాచీన తత్వవేత్తలు వేల సంవత్సరాలుగా చెబుతూనే ఉన్నారు. అవునండి సరిగ్గా ఈనాటి మన లోతైన విశ్లేషణలో మనం ఇలాంటి ఒక ఆలోచనాత్మకమైన ప్రయాణం చేయబోతున్నాం. ఆ ఈ చర్చకు మూలం భారతదేశ రెండవ రాష్ట్రపతి మరియు భారతరత్న పురస్కార గ్రహీత అయిన డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ గారి ఆలోచనలు.
(01:09) అవును ఆయన రాసిన పుస్తకాలు మరియు ఉపన్యాసాల ఆధారంగా మనం ఈరోజు మాట్లాడుకుందాం. అంటే మనం ఆయన పుట్టిన రోజునే ఉపాధ్యాయ దినోత్సవంగా జరుపుకుంటాం కదా కానీ ఆయన కేవలం ఒక రాజకీయ నాయకుడు లేదా ఉపాధ్యాయుడు మాత్రమే కాదు కదా అస్సలు కాదు ఆయన తూర్పు మరియు పశ్చిమ దేశాల తత్వశాస్త్రాల మధ్య ఒక అద్భుతమైన వారదిగా నిలిచారు. ఓహో అంటే రెండు వేరు వేరు ఆలోచనా విధానాలను కలిపారన్నమాట.
(01:34) అవునండి తూర్పు దేశాల ప్రాచీన ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని పశ్చిమ దేశాల ఆధునిక తార్కిక ఆలోచనా విధానంతో అనుసంధానించారు. అది ఆయన చేసిన అతిపెద్ద కృషి ఆధునిక జీవితంలో మనం నిరంతరం ఎదుర్కొనే గందరగోళం మధ్య ఈ సార్వజనీన ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం మనకు ఎంతగానో అవసరం అనిపిస్తుంది. ఖచ్చితంగా ఆ మానసిక ఒత్తిడి నుండి బయటపడి అంతర్గత శాంతిని ఎలా పొందాలో ఆయన సిద్ధాంతాలు మనకు దారి చూపుతాయి.
(02:00) అయితే ఇక్కడ ఒక విషయంఅండి మనకు అద్వైత వేదాంతం అంటే స్థూలంగా తెలుసు కదా అవును అంటే అంతా ఒకటే మరియు ఈ విశ్వంలో ఉన్నదంతా ఒకే పరమాత్మ స్వరూపం అనే ప్రాథమిక భావన మనకు పరిచయం ఉన్నదే నిజమే కానీ రాధాకృష్ణన్ గారు ఈ సిద్ధాంతాన్ని కేవలం ఆశ్రమాలకు లేదా పండితుల చర్చలకు మాత్రమే పరిమితం చేయలేదు. అదే నా సందేహం కూడా ఆయన ఈ ప్రాచీన జ్ఞానాన్ని ఆధునిక జీవితానికి ఎలా అన్వయించారు అదే ఆయన ఆలోచనా విధానంలోని విశిష్టత అండి.
(02:33) అద్వైతం ప్రకారం మనం చూస్తున్న ఈ భిన్నత్వం అంటే విడివిడిగా ఉండటం అనేది కేవలం ఒక భ్రమ మాత్రమే ఆహా అంటే అంతా ఒకటే అనే భావన అవును ఆయన దీన్ని రోజువారి నైతికతకు ముడిపెట్టారు. నీ పొరుగువాడిని ప్రేమించు ఎందుకంటే నీ పొరుగువాడివి నువ్వే అని ఆయన స్పష్టంగా చెప్పారు. అబ్బా ఎంత గొప్ప మాట నీ పొరుగువాడివి నువ్వే అంటారా అవునండి ఇది కేవలం ఒక నీతి వాక్యం కాదు ఆయన దృష్టిలో ఇదొక దార్శనిక సత్యం ఉమ్ ఒక్క నిమిషం ఇక్కడే నాకు ఒక చిన్న సందేహం వస్తుంది వినడానికి ఈ సిద్ధాంతం చాలా బాగుంది ఆ చెప్పండి సముద్రం ఒకటే అయినా దానిపై ఎన్నో వేల అలలు
(03:14) వస్తుంటాయి కదా ఆ అలలన్నీ విడివిడిగా ఒకదానితో ఒకటి పోతీ పడుతున్నట్లు కనిపిస్తాయి. అవును భౌతికంగా అలానే కనిపిస్తాయి. కానీ లోతుగా చూస్తే అవన్నీ సముద్రంలో భాగమే ఈ పోలిక వరకు బాగుంది కానీ నేటి తీవ్రమైన పోటీ ప్రపంచంలోకి వద్దాం. మ్ ప్రాక్టికల్ గా ఎలా అని మీ ఉద్దేశం కదా అదేనండి ఆఫీస్ లోనో వ్యాపారంలోనో లేదా ఒక రాజనీతి చర్చలోనో మనకు హాని చేయాలనుకునే వారిని వాడు నా ప్రతిరూపమే కదా అని చూస్తే మనం నష్టపోతాం కదా లేదా మోసపోతాం ఇది ఆచరణలో ఎలా సాధ్యం అంటారు ఇది చాలా సహేతుకమైన ప్రశ్న అండి ఎందుకంటే తత్వశాస్త్రం అనేది వాస్తవానికి ఎప్పుడూ
(03:54) దూరం కాకూడదు అవును గాలిలో మేడలు కట్టినట్లు ఉండకూడదు కదా కచ్చితంగా ఒకరిని ని మనలో భాగంగా చూడటం అంటే వాళ్ళ తప్పులను గుడ్డిగా సమర్ధించడం అని కాదు లేదా మరి దౌర్జన్యానికి తలొగ్గడం అని అస్సలు కాదు మరి దీని అర్థం ఏంటి ఇక్కడ మారుతున్నది మన చర్య కాదు ఆ చర్య వెనుక ఉన్న మూలం అంటే సోర్స్ అన్నమాట ఆహో ఆ సోర్స్ మారాలి అంటారు అవును ఎవరైనా మనకు హాని చేయాలని చూసినప్పుడు సహజంగానే మనకు కోపం ద్వేషం వస్తాయి కదా వాళ్ళు మనకు బద్ధ శత్రువులు అని బలంగా నమ్ముదాం అవును వెంటనే రియాక్ట్ అయిపోతాం కదా అదే కానీ అద్వైత కోణంలో చూసినప్పుడు దేవుడు ఎక్కడో ఆకాశంలో లేడు ఆ పొరపాట్లు
(04:36) చేస్తున్న మనిషిలో కూడా ఆయనే ఉన్నాడు అని తెలుస్తుంది. అంటే అజ్ఞానంతో లేదా వేరే పరిస్థితుల ప్రభావంతో వాళ్ళు అలా ప్రవర్తిస్తున్నారని అర్థం చేసుకోవాలంటారా సరిగ్గా చెప్పారు అంటే వాళ్ళు వేరే పరిస్థితుల్లో ఉన్న మన ప్రతిరూపాలు అన్నమాట అంటే ఎదుటివారిపై గుడ్డిగా ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలనే ఆవేశం పోయి అక్కడ మనకు ఒక స్పష్టత వస్తుందన్నమాట అవునండి కోపంతో ఊగిపోకుండా వాళ్ళ పరిస్థితిని అర్థం చేసుకొని మరెంత వివేకంతో మనం స్పందించగలం ఇది వినడానికి చాలా రిలీఫింగ్ గా ఉంది ఉద్దేశపూర్వకంగా బాధపెట్ట పెట్టడం అంటే మనల్ని మనం బాధ పెట్టుకోవడమే అని తెలిస్తే
(05:12) మన ప్రవర్తన మారిపోతుంది. కచ్చితంగా కోపం స్థానంలో కరుణ చేరుతుంది. ఇది బలహీనత ఏమాత్రం కాదు ఇది అత్యున్నతమైన మానసిక బలం అని ఆయన చెప్పారు. అద్భుతం ఇతరులను మనలాగే చూసే ఈ ఏకత్వ భావన చాలా బాగుంది. కానీ ఆ మనం ప్రపంచాన్ని చూసే విధానం ఎప్పుడూ మన సొంత అభిప్రాయాలతో పక్షపాతాలతో నిండి ఉంటుంది కదా అవును మన మైండ్ కండిషన్ అయిపోయి ఉంటుంది.
(05:37) బహుశా అందుకే రాధాకృష్ణన్ గారు విద్యకు అంత ప్రాధాన్యత ఇచ్చారేమో మనకు సహజంగా వచ్చే ఈ స్వార్ధపూరిత ఆలోచనలను బద్దలు కొట్టడానికి ఆయన విద్యా విధానాన్ని ఒక సాధనంగా చూశారా అవునండి ఆయన దృష్టిలో విద్య అంటే కేవలం సమాచారాన్ని మెదడులోకి ఎక్కించడం పరీక్షలు పాస్ కావడం కాదు మ్ మరి విద్య అంటే ఏంటి ఆయన మాటల్లో ఆయన మాటల్లోనే చెప్పాలంటే నిజమైన ఉపాధ్యాయు మనల్ని సొం సొంతంగా ఆలోచించేలా చేస్తారు.
(06:11) విద్య అనేది ఒక మేల్కొలుపు అని ఆయన నమ్మారు. అంటే అది మనలోని భయాన్ని పోగొట్టి మనసును స్వేచ్ఛగా ఆలోచించేలా చేయాలి అంటారా? అవును అందుకే ఆయన ఒక అద్భుతమైన మాట అన్నారు. మనకు అంతా తెలుసు అనుకున్నప్పుడు మనం నేర్చుకోవడం మానేస్తామని నిజమే కదా కానీ ఈ రోజుల్లో మనం మెదడును ఒక కంప్యూటర్ హార్డ్ డ్రైవ్ లా వాడుతున్నాం కదా కచ్చితంగా అవసరమైన అనవసరమైన డేటాను అందులో కుక్కేస్తున్నాం.
(06:37) మరి రాధాకృష్ణన్ గారు చెప్పినట్లు ఒక వ్యక్తి తనను తాను ఎలా విముక్తుడిని చేసుకోగలడు ముఖ్యంగా ఈ సమాచార యుగంలో ఇది చాలా కష్టం అనిపిస్తుంది కదా అవునండి క్షణక్షణం సోషల్ మీడియా ద్వారా వందల కొద్ది అభిప్రాయాలు మన మీద పడుతున్నప్పుడు గుడ్డిగా నమ్మేయకుండా సొంతంగా ఆలోచించే స్వేచ్ఛ ఎక్కడుంది మనం మెదడును కేవలం డేటా నిల్వ చేసే యంత్రంగా మార్చేసామ అన్నది పచ్చి నిజం అండి ఇక్కడే మనం బిగినర్స్ మైండ్ గురించి మాట్లాడుకోవాలి బిగినర్స్ మైండ్ అంటే అంటే ప్రతి ప్రతి విషయాన్ని కొత్తగా ఇటువంటి ముందస్తు అభిప్రాయాలు లేకుండా చూసే తత్వం ఎప్పుడైతే నాకు అన్ని తెలుసు
(07:12) అనే అహంకారం వస్తుందో అప్పుడే మనం నేర్చుకునే ప్రక్రియ ఆగిపోతుంది. ఉమ్ అంటే సోషల్ మీడియాలో ఏదైనా చూడగానే మన హార్డ్ డ్రైవ్ లో ఉన్న పాత డేటా ఆధారంగా వెంటనే రియాక్ట్ అయిపోతాం కదా అలా చేయకూడదు. సరిగ్గా అదే రాధాకృష్ణన్ గారి తాత్వికత మనకు నేర్పేది ఏంటంటే ఒక చిన్న విరామం అంటే ఒక పాజ్ తీసుకోవడం. పాజ్ తీసుకోవడమా అంటే ఒక సంఘటనకు మన స్పందనకు మధ్య విరామమా అవునండి ఎవరైనా ఏదైనా చెప్పగానే లేదా ఏదైనా సంఘటన జరగగానే వెంటనే దాన్ని అంగీకరించకుండా లేదా గుడ్డిగా ఖండించకుండా ఆ క్షణంలో కాస్త ఆగిపోవడం ఓహో అంటే వెంటనే తీర్పు ఇవ్వకుండా ఉండటం
(07:49) అవును ఇది నిజమేనా దీని వెనుక ఉన్న సత్యం ఏమిటి నా అంతరాత్మ దీనికి ఏమంటోంది అని ప్రశ్నించుకోవడమే ఆ విరామం. చాలా లోతైన విషయంఅండి ఇది ఆ చిన్న పాజ్ లోనే మన నిజమైన స్వేచ్ఛ దాగి ఉంది అంటారు. కచ్చితంగా అదే మనిషిని యంత్రం నుండి వేరు చేసే వివేకం అంటే ప్రతిరోజు ఎదురయ్యే విషయాల పట్ల ఒక పసిపిల్లాడిలా ఆసక్తిగా ఉండాలి అదే సమయంలో వివేకంతో ఆ విరామాన్ని వాడుకోవాలి.
(08:18) అవును సత్యశోధన అంటే అదే సరే విద్యా విధానం ద్వారా ఈ బిగినర్స్ మైండ్ ద్వారా మనం ఆ విరామాన్ని సాధించాము అనుకుందాం. ఈ జ్ఞానం ఆచరణలోకి ఎలా మారుతుంది? ప్రాక్టికల్ గా ఎలా అని అవును ఎందుకంటే తాత్వికత అనేది గ్రంధాలయాల్లో నిద్రపోకూడదు కదా అది సమాజంలో ప్రతిబింబించాలి ఇక్కడ రాధాకృష్ణన్ గారి ఒక ఆసక్తికరమైన కోట్ ఉంది. ఆ చెప్పండి మతం అంటే ప్రవర్తన కేవలం నమ్మకం కాదు అని అన్నారు ఆయన అలాగే నిజమైన మతం ఒక విప్లవాత్మక శక్తి అని కూడా చెప్పారు కదా ఈ వాక్యాలలో ఆయన ఎంతో లోతైన సత్యాన్ని దాచారండి సమాజంలో చాలామంది ఏమనుకుంటారంటే తాము ఎన్నో గ్రంథాలు చదివేసామనో గుళ్ళు
(09:01) గోపురాలు తిరిగామనో తమను తాము గొప్ప ఆధ్యాత్మిక వాదులుగా భావిస్తుంటారు. అవును క్రమం తప్పకుండా పూజలు చేస్తే చాలు అనుకుంటారు. కానీ రాధాకృష్ణు గారు ఈ యాంత్రికమైన ఆచారాలను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. జ్ఞానం మనకు శక్తినిస్తుంది. కానీ దానికి ప్రేమ తోడైతేనే అది పరిపూర్ణత అవుతుంది అని ఆయన నమ్మారు.
(09:26) ఆ ఇక్కడే నాకు మరొక సందేహం వస్తుంది. సాధారణంగా మతం అనగానే మనకు గుర్తొచ్చేది విధేయత కదా అవును పెద్దలు చెప్పింది వినడం కొన్ని కఠినమైన నియమాలను పాటించడం దేవుడికి భయపడటం ఇవే కదా కానీ ఆయన దీన్ని ఏకంగా ఒక విప్లవం అని ఎందుకు అన్నారు వినడానికి చాలా ఆశ్చర్యంగా అనిపిస్తుంది కదా అవునండి విప్లవం అంటేనే ఉన్న వ్యవస్థని ఎదిరించడం కదా మతానికి విప్లవానికి అసలు పొంతర ఏముంది పైకి అలా విరుద్ధంగా అనిపిస్తుంది కానీ ఆయన ఉద్దేశం వేరు గృడ్డిగా అధి అధికారాలను పూజించడం మతం పేరుతో జరుగుతున్న అన్యాయాలను సహించడం ఆధ్యాత్మికత కానే కాదు అని ఆయన బలంగా నమ్మారు.
(10:05) ఓహో అంటే మతం అనేది మనల్ని భయపెట్టేది కాకూడదు. అస్సలు కాదు నిజమైన మతం మనలో ఒక మేలుకోల్పును తీసుకొస్తుంది. అది మనలో కరుణను నిజాయితిని రగులుస్తుంది. ఆ కరుణ మనలో ఉన్నప్పుడు సాటి మనిషికి అన్యాయం జరుగుతుంటే మనం మౌనంగా ఎలా ఉండగలం ఆ అర్థమైంది అంటే ఆ ఏకత్వ భావన ఉన్నప్పుడు ఎదుటివారికి జరుగుతున్న న్యాయం మనకు జరుగుతున్నట్లుగానే అనిపిస్తుంది.
(10:30) కచ్చితంగా కాబట్టి దాని మీద తిరగబడతాం అన్యాయాన్ని ఎదురిస్తాం. సరిగ్గా చెప్పారు అందుకే అది ఒక విప్లవం అన్నారు ఇది కత్తుల తుపాపులతో వచ్చే విప్లవం కాదు సుమా మరి ఎలాంటి విప్లవం ఇది మొదట మన లోపలఉన్న స్వార్థం అహంకారంపై జరిగే అంతర్గత విప్లవం ఆ తర్వాత సమాజంలో మూఢ నమ్మకాలపై అణచిబేతపై పోరాడే బాహ్య విప్లవం అబ్బా చాలా అద్భుతంగా చెప్పారు ఆధ్యాత్మికత అంటే కళ్ళు మూసుకుని పారిపోవటం కాదు కళ్ళు తెరిచి వాస్తవాలను ధైర్యంగా ఎదుర్కోవడం అన్నమాట అవునండి అది ఒక సామాజిక మార్పుకు సాధనం కాదు కావాలి అని ఆయన ఆశించారు.
(11:06) మన అంతర్గత ప్రశాంతతను సమాజ శ్రేయస్సు కోసం వాడాలనే ఆలోచన చాలా శక్తివంతమైనది. కానీ ఈ విప్లవాత్మకమైన ఆలోచన ఒక ప్రాక్టికల్ సమస్యను తెస్తుంది కదా ఎలాంటి సమస్య అంటారు మనం సమాజంలో మార్పు తీసుకురావాలి అనుకున్నప్పుడు మనకు తప్పు చేసే వ్యక్తులు నేరస్తులు ఎదురవుతారు కదా మరి వాళ్ళతో మనం ఎలా వ్యవహరించాలి మ్ చాలా ముఖ్యమైన పాయింట్ ఇది రాధాకృష్ణన్ [గురకలు] గారి సిద్ధాంతం ప్రకారం మనిషి స్వభావం అనేది ఒక స్థిరమైన రాయి లాంటిది కాదు అది నిరంతరం మారుతూ ఉండే ఒక ప్రవాహం లాంటిది.
(11:40) ఓహో అంటే కంటిన్యూస్ ఫార్మేషన్ అన్నమాట అవును ఆయన అన్న ఒక వాక్యం ఇక్కడ మనం కచ్చితంగా ప్రస్తావించాలి. అతి పెద్ద పాపికి కూడా ఒక భవిష్యత్తు ఉంటుంది గొప్ప సాధువుకు కూడా ఒక గతం ఉంటుంది అని అన్నారు. ఎంత గొప్ప మాట అండి పాపికి భవిష్యత్తు సాధువుకు గతం ఉంటాయి అని చెప్పడం ఆయన ఆశావాదానికి నిదర్శనం. అవునండి మనిషి నైజంపై ఆయన కొన్ని అపారమైన నమ్మకానికి ఈ వాక్యం దర్పణం పడుతుంది.
(12:08) మనిషి లోపలు ఉన్న మూలమైన ఆత్మకు ఎటువంటి మకలలు అంటవు అని ఆయన నమ్మారు. అంటే తప్పులు చేసేది భ్రమపడేది కేవలం మనసు మాత్రమే అంటారా అవును కాబట్టి ఎవ్వరిని శాశ్వతంగా తప్పు పట్టలేము అంటారు ఆయన ప్రతి మనిషికి మారే అవకాశం ఇవ్వాలి. ఆ ఈ క్షమాగుణం గురించి మాట్లాడుతుంటే నాకు ఆధునిక కాలపు క్యాన్సిల్ కల్చర్ గుర్తొస్తుందండి. అవును ఇప్పుడు సోషల్ మీడియాలో బాగా నడుస్తుంది.
(12:33) అవునండి మనం నిత్యం చూస్తున్నాం. ఎవరైనా దశాబ్దాల క్రితం ఒక చిన్న తప్పు చేసినా లేదా నేటి ట్రెండ్ కి భిన్నమైన అభిప్రాయం చెప్పినా చాలు వాళ్ళ మీద మూకుమ్మడి దాడి చేస్తున్నారు కదా అవును విపరీతమైన ట్రోలింగ్ జరుగుతోంది. వాళ్ళను శాశ్వతంగా సమాజం నుండి బహిష్కరించాలని వాళ్ళ ఉనికినే లేకుండా చేయాలని చూస్తున్నారు.
(12:52) ఇలాంటి ఒక బ్లాక్ అండ్ వైట్ ప్రపంచంలో రాధాకృష్ణన్ గారు చెప్పిన ఈ సహనం అంటే పాపికి కూడా భవిష్యత్తు ఉంటుంది అనే లాజిక్ వర్కవుట్ అవుతుందా అసలు కచ్చితంగా అవుతుందండి నిజానికి ఇప్పుడు దాని అవసరం మునుపటి కంటే చాలా ఎక్కువ ఉంది. ఎలా అంటారు ఈ క్యాన్సిల్ కల్చర్ అనేది సత్యం మొత్తాన్ని తామే గుత్తకు తీసుకున్నామనే ఒక అహంకారం నుండి పుడుతుంది.
(13:14) కానీ రాధాకృష్ణ గారు ఏమన్నారంటే అనంతమైన సత్యం ముందు మన పరిమితమైన మనసు చూపే గౌరవమే నిజమైన సహనం ఆహా అనంతమైన సత్యం ముందు మన మనసు చూపే గౌరవం అంటారు. అవును మనకు తెలిసింది ఆ సత్యంలో ఒక చిన్న భాగం మాత్రమే అని మనం ఒప్పుకోవాలి. అంటే ఎదుటి వ్యక్తి అభిప్రాయం మనకు నచ్చకపోయినా అందులో కూడా సత్యం యొక్క మరో కోణం ఉండొచ్చని అంగీకరించాలా కచ్చితంగా మనకు అభిప్రాయ భేదాలు వచ్చినప్పుడు వాళ్ళని వెంటనే తొలగించాల్సిన శత్రువులుగా చూడకూడదు.
(13:46) సహనం అనగానే ఆధునిక ప్రపంచం దాన్ని చేతకానితనంగా భావిస్తుంది ఇప్పుడు అవునండి సహనం అంటే ఒక వీక్నెస్ లాగా చూస్తున్నారు. కానీ విభిన్నమైన ఆలోచనలను మనుషుల తప్పులను కూడా ఒక పరిణామ క్రమంలో భాగంగా అర్థం చేసుకోవడం అనేది అత్యున్నతమైన జ్ఞానం ఒక వ్యక్తి చేసిన తప్పును విమర్శించవచ్చు కానీ ఆ వ్యక్తిగతమైన వికాసానికి మార్పుకు మనం ఎప్పుడూ ఒక దారి తెరిచే ఉంచాలి.
(14:13) అబ్బా ఎంత స్పష్టంగా చెప్పారండి ఈ క్షమాగుణమే సమాజం ముక్కలు కాకుండా కాపాడే ఏకేక శక్తి అనిపిస్తోంది. అవునండి ప్రతి మనిషి ఎదిగే అవకాశం ఉన్న ఒక మొలక లాంటివాడు అని ఆయన బలంగా భావించారు. నిజమే మనం ఈ చర్చిలో ఎన్నో సంక్లిష్టమైన విషయాలను చాలా సులభంగా విశ్లేషించుకున్నాం కదా అవునండి చాలా లోతైన అంశాలు. ఆ అద్వైత వేదాంతంలోని ఏకత్వం అంటే ఏమిటి అది మన కోపాన్ని కరుణగా ఎలా మారుస్తుంది అనేది చూసాం అలాగే బిగినర్స్ మైండ్ తో నిజమైన విద్యను ఎలా ఆకలింపు చేసుకోవాలి అని మాట్లాడుకున్నాం.
(14:48) అవును మతం ఒక సామాజిక విప్లవంగా ఎలా మారాలి అని కూడా చర్చించాం. అవును చివరిగా మనుషుల పట్ల మనం చూపాల్సిన అసలైన సహనం ఏమిటి? ఇలా ఎన్నో అద్భుతమైన అంశాలను స్పృశించాం. వీటన్నిటి వెనుక ఉన్న మూల సిద్ధాంతం ఒక్కటేనండి. ప్రతి మనిషిలోనూ ఉన్న దైవత్వాన్ని ఆ అనంతమైన ఆత్మను గుర్తించడం మ్ అంటే మనుషులను వాళ్ళ కులాలు మతాలు దేశాలు లేదా వాళ్ళు చేసిన పొరపాట్ల ద్వారా చూడకూడదు కదా అవును వాళ్ళను ఆ లేబుల్స్ తో కాకుండా వాళ్ళ స్వచ్ఛమైన ఉనికి ద్వారా చూడాలి.
(15:24) మనం ఈ లోతైన విశ్లేషణను ముగించే ముందు ఒక్కసారి ఈ సారాంశాన్ని చూద్దాం. డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ గారు మనల్ని ఎన్నో గ్రంథాలు చదివిన పండితులుగాను దేశాలను ఏలే నాయకులుగాను మారమని చెప్పలేదు. నిజమే ఆయన కోరుకున్నది అది కాదు ఆయన కోరుకున్నది ఒక్కటే మనం పూర్తిగా మేల్కొన్న మనుషులుగా మారాలి. మన పేరు హోదా మన గతంలో చేసిన తప్పులు వీటన్నింటి వెనుక ఏ పాపము అంటని ఒక స్వచ్ఛమైన స్వేచ్ఛాయుతమైన ఆత్మ ఉందనేదే ఆయన బోధనల సారాంశం.
(16:00) ఖచ్చితంగా మనలో ప్రతి ఒక్కరు ఈ విశ్వం తనను తాను తెలుసుకునే ఒక సుదీర్ఘమైన ప్రయత్నంలో భాగమేనండి మనం ఒంటరి వాళ్ళం కాదు ఈ విశాల విశ్వంలో మనం కేవలం ఒక అణువు మాత్రమే కాదు ఆ విశ్వమే మనం ఆహా అహం బ్రహ్మాస్మి అన్నట్లు ఆ విశ్వమే మనం అవునండి ఈ సత్యం మన అనుభవంలోకి వచ్చినప్పుడు జీవితం పట్ల ఎలాంటి భయాలు అభద్రతలు ఉండవు ప్రశాంతత వస్తుంది చాలా అద్భుతమైన ముగింపు అండి ఇది సరే మనం ఈ అన్వేషణను ఒక లోటైన ఆలోచనతో ముగిద్దాం.
(16:32) ఈరోజు మనం మన రోజువారి జీవితంలోకి వెళ్లే ముందు ఇదొక్కసారి ఆలోచించండి. ఆ చెప్పండి మనమంతా ఒకటే విశ్వం యొక్క ప్రతిరూపాలం అయితే ఎవరైతే మనం కాదని మనం అనుకుంటున్నామో వాళ్ళంతా మన ప్రతిబింబాలే అయితే ఆ మనం కలిసే ప్రతి వ్యక్తిలోనూ చివరకు మనకు అస్సలు నచ్చని వ్యక్తిలోనూ సాక్షాత్తు మన అంతరాత్మనే మనం చూస్తే ఆ తర్వాత ఆ వ్యక్తులతో మనం చేసే సంభాషణ ఎంత భిన్నంగా ఉంటుంది నిజంగా ఆలోచించాల్సిన విషయమే అవును వాళ్ళ పట్ల మన ఆలోచనా విధానంలో మన లోపల ఎలాంటి నిశశబ్దం అలుముకుంటుంది ఈ ప్రశ్నతో తో నేటి మన విశ్లేషణను ప్రశాంతంగా ముగిద్దాం.