🤯🫡The GREATEST HINDU ARCHITECTURE | Archaeologist Dr. Emani Sivanagi Reddy | #telugupodcast

🤯🫡The GREATEST HINDU ARCHITECTURE | Archaeologist Dr. Emani Sivanagi Reddy | #telugupodcast

Author Name:Lazy muscle

Youtube Channel Url:https://www.youtube.com/@Lazymuscle

Youtube Video URL:https://www.youtube.com/watch?v=KAwdT4tcbKA



Transcript:
(00:00) కైలాస టెంపుల్ మాత్రం కొంత పై నుంచి కట్టుకుంటూ వచ్చినారు. కొంచెం ఏమైనా అటు ఇటు అయినా మళ్ళీ పై నుంచి ఇంకో చోట చేయాలి అదే కైలాస టెంపుల్ యొక్క గొప్పతనం ఏంటి? రాష్ట్రకోట రాజైన మొదటి కృష్ణుడు ఎక్కడా లేని చాటి లేని పోటీకి రాని ఒక ఆలయాన్ని నిర్మించాలనుకున్నాడు. ఒక శిల్పి ముందుకొచ్చి ఇంకొక పని రండి చూడండి అని పిలిచినప్పుడు రాజు ఇచ్చరు.
(00:24) విశ్వతరణే ఇక్కడిక వచ్చి ఈ ఆలయాన్ని తీర్చిదిద్దా. టెంపుల్స్ పైన చూస్తూ ఉంటాం కదా సార్ నార్మల్ దేవునికి సంబంధించిన కార్విన్స్ ఉంటాయి అట్లేషన్ డిజైర్ కి సంబంధించిన పొజిషన్స్ ఉన్నవి కూడా ఉంటాయి ఎంత ఎక్స్ట్రీమ్ ఉంటాయి అంటే సర్ ముగ్గురు నలుగురు అసలు భక్తితో చూసే ఒక టెంపుల్ ఇట్లాంటివి ఎందుకు ఉన్నాయి సర్ కైలాసనాథుడి వాహనమే నంది అంటారు కదా ఆ నంది యాగంటి అని ఒక ప్లేస్ లో కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత సైజ్ పెరుగుతూ వస్తుంది అని అక్కడ రికార్డ్స్ ఉన్నాయి అంటే ఇప్పుడు ఒక పర్వతమైనా చెక్కిన నంది అయినా సేమ్ అదే మెటీరియల్ తో ఉంటది కదా సార్ అది
(00:53) పర్వతం పెరగట్లేదు బట్ నంది ఎందుకు పెరుగుతుంది సర్ ఒకరు చెప్పగానే అందరూ కూడా దాన్ని అలాగే అంటున్నారు ఇప్పటికీ కూడా అది అలాగే కొనసాగుతుంది. అలా పెరగడానికి కారణం ఏమిటి శాస్త్రబద్ధంగా ఆలోచించే అవకాశం అందరికీ ఉంది కదా ప్రపంచంంతా నమ్మేది తాజ్మహల్ కట్టించింది షాజహాన్ అని కానీ కొంతకాలం నుంచి తాజ్మహల్ కాదు తేజో మహాలయ అని అంటున్నారు కానీ కింద శివలింగానికి సంబంధించినవి ఉన్నాయి హిందూ బిలీవ్స్ కి సంబంధించిన విగ్రహాలు ఉన్నాయి అని చాలా వస్తున్నాయి.
(01:21) సరస్వతి రివర్ అని ఋగ్వేదాలో చెప్పుకున్నారు. లొకేషన్ కి వెళ్లి చూస్తే ఇప్పుడేమో అక్కడ ఏం లేదు అంత ఎండిపోయింది అంటుంది. కాలేశంలో కూడా సరస్వతి మొన్న పుష్కరాలు చేశారు కనిపించన పుష్కరాలు ఏంటి అని కూడా అనకూడదు ఎందుకంటే ఇది సాంప్రదాయం. సర్ వారణాసి అనేది సాక్షాత్తు శివుడే కట్టినారు దాన్ని అని అంటారు. అంటే అంత గొప్ప మహిమ గల సిటీ అంతిమ క్రియలకు కూడా ఫేమస్.
(01:42) అసలు ప్రీమిషన్స్ కి ఎందుకు ఫేమస్ అయింది? ఎందుకు అక్కడ చేయాలనుకుంటారు కాసి అత్యంత పరమ పవిత్ర పుణ్య తీర్థ క్షేత్రం ఆ తీర్థక్షేత్రంలో ఉండటం ఒక విషయం అక్కడ మరణించటం మహా గొప్ప విషయం అక్కడ మరణించిన తర్వాత ఈ దేహం అక్కడే దగ్ధం కావటం మహా విషయం దగ్ధమైన శరీర అవశేషాలు భస్మ రూపంలోనూ ఎముకల రూపంలోనూ అవి అలా పారే గంగా నదిలో కలవటం ఆత్మ పరమాత్మలో జోడయింది అన్నటువంటి భావనకు అది సూచక హలో ఎవ్రీవన్ వెల్కమ్ టు ది ఆర్ఆర్ఆర్ షో రా అండ్ రియల్ విత్ రోహిత్ ఈ ఎపిసోడ్ లో గెస్ట్ శివనాగి రెడ్డి గారు ప్రముఖ ఆర్కియాలజిస్ట్ మన టెంపుల్స్ ఫేమస్
(02:26) మాన్యుమెంట్స్ గురించి చరిత్ర చెప్పనివి దాచిఉంచినవి భయం లేకుండా విత్ ప్రూఫ్స్ తో మాట్లాడే ఏకైక వ్యక్తి తను సో వితౌట్ ఎనీ డిలే లెట్స్ జంప్ ఇంటు ద కాన్వర్సేషన్ బట్ మీరైతే తెలుగులో హైలీ అకంప్లిష్ అండ్ నోటబుల్ పర్సనాలిటీస్ ని టచ్ చేస్తే వాళ్ళతో కొంచం సేపు టైం స్పెండ్ చేస్తే వచ్చే రా అండ్ రియల్ కాన్వర్సేషన్ కోసం లేజీ మసల్ YouTube ఛానల్ ని సబ్స్క్రైబ్ చేసుకోండి.
(02:48) చూస్తున్నంతసేపు మీకేమనిపిస్తుందో కామెంట్ సెక్షన్ లో చెప్పండి. హలో శివనాగ రెడ్డి సార్ వెల్కమ్ టు ది ఆర్ఆర్ఆర్ షో రా అండ్ రియల్ విత్ రోహిత్ ఎట్లా ఉన్నారండి? బాగున్నానండి నమస్కారం మీకు నమస్కారం అండి. సర్ ఆర్కియాలజీ ఎన్ని మాటలు ఉన్నా బయట యాక్చువల్ గా ప్రూఫ్స్ తో మాట్లాడే సబ్జెక్ట్ అందులో మీరు ఆరితేరు ఉన్నారు. సో అదే ఎక్స్పీరియన్స్ తో లాజికల్ గా ఆలోచిస్తే ఏ కట్టడం అయినా కూడా మనం కింది నుంచి పైకే కడుతుంటాం మనం టెంపుల్ అయినా సరే మాన్యుమెంట్ అయినా సరే ఏదైనా సరే అట్లాంటిది కైలాస టెంపుల్ మాత్రం కొండ పై నుంచి కట్టుకుంటూ వచ్చినారు. అది ఎంత
(03:19) ప్రెసిషన్ అంటే సార్ కొంచెం ఏమన్నా అటు ఇటు అయినా మళ్ళీ పైనుంచి ఇంకో చోట చేయాలి అదే ఇంత మీరు శిల్ప శాస్త్రంలో మీరు స్తపతి మీకు దానికి సంబంధించిన ఏ టు జెడ్ మొత్తం తెలుసు అట్లాంటి వాళ్ళు మీరు దాన్ని చూస్తే మీకు ఏమనిపిస్తుంది సార్ కైలాస టెంపుల్ యొక్క గొప్పతనం ఏంటి ఇప్పుడు మనం అనుకునేది కైలాసనాధ స్వామి దేవాలయం అది ఏడు ఎనిమిదవ శతాబ్దపు పూర్వార్ధంలో కట్టారు ఎవరు కట్టారు రాష్ట్రకూట రాజైన మొదటి కృష్ణుడు కృష్ణ వన్ కృష్ణ టు కృష్ణ కృష్ణ అని ముగ్గురు కృష్ణులు ఉన్నారు దాంట్లో అలా ఈ మొదటి కృష్ణుడు నిర్మించాడు. మొదటి కృష్ణుడు ఎలా
(03:54) నిర్మించాడు ఎవరైనా ఏమైనా చేయాలి అని అనుకుంటే మనం ఒక అధ్యయనం చేసుకుంటాం ఓ ఏమిటి అసలు దీని బ్యాక్ గ్రౌండ్ ఎలా ఉంది మనం వ్యూహాత్మకంగా ముందుకు ఎలా వెళ్ళాలి మునుపటికంటే నైపుణ్యంగా నాజూగ్గా అందంగా ఇంకా ఎంతోకాలం మనగలిగినట్లుగా నిర్మించాలి అని అన్నప్పుడు మీరు గతకాలపు గుహాలయాలన్నిటిని ఒకసారి చూసి ఉండాలి అవలోకనం చేసుకొని ఉండాలి ఆ నేపథ్యంలో పల్లవులు చాలుక్యులు అప్పటికే గుహాలయాలను నిర్మించి ఉన్నారు రకరకాల గుహలు ఆ గుహల్లో అనేక చిత్రాలు విచిత్రాలు అదిగో ఆ నేపథ్యంలో పల్లవులకి రాష్ట్రకూట్టులకి సంబంధ బాంధవ్యాలు
(04:39) ఉన్నాయి వైవాహిక పరంగా అలాగే చాలుక్యులకి రాష్ట్రకూట్లకి కూడా సంబంధ బాంధవ్యాలు ఉన్నాయి చాలుక్య పల్లవ రాష్ట్రకోట వీళ్ళ ముగ్గురికి కొన్ని కొన్ని సందర్భాల్లో కయ్యం మరి కొన్ని సందర్భాల్లోన నెయ్యం అలా వాళ్ళు ఇచ్చి పుచ్చుకునే ధోరణే కాకుండా దాడి చేసుకొని సంఘర్షించుకున్న నేపథ్యాలు కూడా ఉన్నాయి. అదిగో ఆ నేపథ్యంలో ఏం జరిగింది అంటే పల్లవ శిల్పులు కొంతమంది ఈ రాష్ట్రకోట్ట అంతపురాల్లోకి రావాల్సింది పెళ్లిలు చేసినప్పుడు ఏం చేస్తారంటే ఆ పిల్లతో పాటు అమెకి ఏం కావాలంటే అది ఆమె టైలర్స్ ఆమెకి వస్తారు ఆమె ఇ రకరకాలు ఆమె బట్టలు నేసేవాళ్ళంటే ఆ
(05:16) వాళ్ళు వస్తారు అలా తనకు నచ్చినటువంటి వాళ్ళంతా ఆ బృందం బృందం ఆమెతో పాటే వస్తుంది కదా శిల్పులు కూడా మరి కొంతమంది అక్కడికి వచ్చారు. ఆ ప్రాంతం అంతా ఏలూరు ఎల్లోరా అంటాం కదా ఏలాపూర్ అని రకరకాల పేర్లు అది లాతూరుకు బాగా దగ్గర లాతూరు అనేది మీకు ఇప్పుడు మాన్యకేటం అంటాం పక్కనే రాతూరు అని రెండు రాజధానులు ఉండేవాళ్ళకి మొట్టమొదటి రాజధాని మాన్యకేటం కదా మాన్యకేటం నుంచి పరిపాలించేటప్పుడు మొదటి కృష్ణుడు ఒక అద్వితీయ అయినటువంటి అనితర సాధ్యమైన ఎక్కడా లేని సాటి లేని పోటీకి రాని ఒక గృహాలయాన్ని నిర్మించాలి లేదు ఆలయాన్ని నిర్మించాలనుకున్నాడు అయితే
(05:54) అప్పుడు శిల్పులందరినీ రప్పించి వాళ్ళ సూచనలు స్వీకరించినప్పుడు నేను ఒక ఆలయాన్ని నిర్మించాలి అని అనుకున్నాడు. అది ఆలయంగా ఉండాలి గుహగా కూడా ఉండాలి అది గుహ గుహాలయం కాకూడదు వీడి ఆలయం కాకూడదు అని చెప్పినప్పుడు ఇట్ ఇస్ లైక్ గోయింగ్ ఫర్ ఏ గ్లోబల్ టెండర్ దెన్ ఆల్ ద స్కల్ప్టర్స్ అవైలబుల్ గా ఉన్న వాళ్ళందరిని పిలిచి నీ మోడల్ ఏమిటి నీ మోడల్ ఏమిటి అని అందరిని అడిగినప్పుడు ఒక శిల్పి ముందుకువచ్చి అయ్యా మీ మనసులో కోరికను నేను గ్రహించగలిగాను మ్ అనితర సాధ్యమైన మరి ఎక్కడ లేనట్లుగా ఒక ఆలయాన్ని నేను తీర్చి దిద్దగలను అది కూడా ఏకశీలలో
(06:37) ఏకశీలలోనా అవును అని ఒకటే స్టోన్ అప్పుడు ఆయన బాగా పరికించి ఎక్కడ నిర్మిస్తావు నువ్వు అని అడిగినప్పుడు నాకు మైదానం వద్దు మరి ఎలా నిర్మిస్తావు కొండ మీద కొండ మీద కాదు కొండల్లో నిర్మిస్తాను కొండలో ఎలా నిర్మిస్తావ్ నువ్వు చూడండి మీకు ఎందుకని తను ఏం చేయాలనుకున్నాడో ఒక చిన్న మోడల్ ఎప్పుడైనా సరే శిల్పులు ఏం చేస్తారంటే మోడల్ మనం శిల్పానికి మాకెట్ అంటాం అలా చిన్న నమూనా ఆలయాన్ని తాను కొయ్యలో రూపొందించి ఆ రాజు మొదటి కృష్ణుని ముందు సాక్షాత్కరింపజేశాడు అదిగో మహానుభావ మీకు నాకు తప్ప మీ ఇతరులకు తెలియదు ఇదిఒక బృహత్తర ప్రణాళిక నేను ఒక
(07:19) సువిశాలమైన కొండ పై భాగాన్ని ఎంచుకుంటాను పై భాగాన్ని ఎంచుకు మరి అక్కడి నుంచి కడతారా అక్కడి నుంచి కిందకి వెళ్తాను కిందకి ఎలా వెళ్తారు తులుచుకుంటూ వెళ్తాను తొలుసుకుంటూ వస్తే ఆలయం ఎలా వస్తుంది మీరు చూద్దురు గనుక ముందు విమానం విమానానికి నైవల కొంచెం ఆ కప్పు కప్పు మీద మళ్ళీ అటు ఇటు ఇటు అటు నలుదిక్కుల చిన్న సైజు విమానాలు సువిశాలమైన ముందుకు కొనసాగే మహామండపం మహా మండపం ముందు ధ్వజస్తంభం ధ్వజస్తంభానికి ముందు బలిపీఠం బలిపీఠానికి ముందు ప్రవేశ ద్వారం ఇక మనం మామూలు ఆలయాలు నిర్మించి గర్భాలయ అర్ధమండప మహామండప ధ్వజస్తంభ బలిపీట గోపుర ప్రాకార
(08:06) పరివారాలయాలు ఎలా ఉంటాయో అల్లా నేను దృశ్యా దృశ్య రూపంలో నిర్మిస్తా అన్నాడు ఏమిటి దృశ్యం ఏమిటి అదృశ్యం దృశ్యం అంటేనేమో మీకు ఆలయంలా కనిపిస్తుంది అదృశ్యం అంటేనేమో ఓ అసలు ఆలయం ఎక్కడ ఉంది అనిపిస్తుంది బయట నుంచి చూస్తే అదిగో దాన్ని నేను దృశ్యా దృశ్యం అంటున్నానని ఆ స్థపతి చెప్పిన తర్వాత ఇంకా ఆలస్యం ఎందుకు మీరు చూడండి అని అన్నప్పుడు ఇప్పుడు ఇక రేపటి నుంచి కొండ పైన ఆ ఇగుడు దిగుడుగా ఉండే కొంత ఉపరితలాన్ని సరిచేసి మధ్య మొత్తం దాని మీద ఒక ప్లాన్ గీసుకొని ప్లాన్ లో గర్భాలయం యొక్క శిఖర భాగం ఎక్కడ వస్తుందో ఆ బిందు కలశం యొక్క పై భాగాన్ని
(08:46) గుర్తించి కలశాన్ని గుర్తించి మహాపద్మాన్ని గుర్తించి దాని తర్వాత శిఖరాన్ని శిఖరం మీద వచ్చేటువంటి నాలుగు వైపులా వచ్చే భద్రనాసుల్ని భద్రనాసులకు బయటకి పొడుచుకొచ్చే ఆ ప్రస్తరాల్ని ప్రస్తాన్ని కంటే కొంచెం వెలుపలికి వచ్చే కూరట కోష్ట లక్షణాలు అవంటే ఆలయంలో ఒక వరస ఇలా ఉంటుంది కదా ఒక అంతస్తుకి ఒక్కొక్క అంతస్తులో మీకు చిన్న ఆలయం మూలల్లో ఆ తర్వాత లోపలికి వస్తే కొంచెం లోపలికి వెళ్లి రావడం మళ్ళీ కొంచెం ముందుకు వస్తే ఇలా పొడవాటి ఒక ఆకారం మధ్యలో పొడవుగా చిన్న గోపురాన్ని పోలిన ముఖశాల అనేవి దాన్ని కోటకోష్టశాల అంటారన్నమాట అదిగో దాన్ని ప్రతిబింబించాయి
(09:27) ఇలా వస్తుంది దాని తర్వాత మరో అంత వస్తుంది దాని తర్వాత కప్పు వస్తుంది ఆ కప్పుతో ఇక్కడ ఆపి మళ్ళీ కప్పు మీద కూడా ఒక చక్కటి పద్మం డిజైన్ వేశారు చూసారా అంటే ఏమిటి ఈ జగత్తు ఇది జగత్తు కాదు ఇదొక సరస్సు ఇది సరస్సు కాదు అనునిత్యం ఆహ్లాదకరమైన నీలోత్పలాలను పుట్టించే ఒక సరస్సు రాతిలో సరసా సుద్దురుగానుగా అని అన్నాడు ఆ తర్వాత ఇక పైనుంచి కిందకు దిగుతున్నాడు దిగేటప్పుడు ఆలయం యొక్క ఆ వెలుపలి ఆకారాన్ని తీర్చి దిద్దాలి కదా దానికి ఎంత ఉందో అంత పైన కొలతలు పెట్టుకొని చుట్టూ ఉత్త అలాగే దాని సుత్తిసు అంటే మామూలుగా శానాలు ఉలులతో దాన్నంతా మట్టి రాయిని
(10:13) తొలగించి తొలగించి విశాలం మళ్ళీ కొలతలు చూసుకోవాలి మళ్ళీ మెజర్మెంట్లు ఎక్కడ ఎక్కువ కాకూడదు తక్కువ కాకూడదు దాన్నంతా తీసి తీర్చి దిద్ది ఆ ఆలయం చుట్టూ అలా పరిభ్రమించేటువంటి ఒక ఒక పదాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు ఇక ఆలయ గోడల్ని ఒక వైపు నుంచి అలా మళ్ళీ ఆ ప్రమాణానికి ఎక్కడా సరిపోవు సెంటర్ లైన్ బ్రహ్మసూత్రం అంటాం మేము ఆ బ్రహ్మసూత్రానికి అటు ఇటు కోటకోష్ట లక్షణాల్ని పరస్తరాన్ని పాదవర్గాన్ని అధిష్టానాన్ని తీర్చి దిద్దాడు ఇదే రకంగా మళ్ళీ ఆ వైపున దిద్దాడు మళ్ళీ వెనక్కి వైపు వచ్చి కొలతకు సరిపోను ప్రాసాద బాహ్య విస్తారం అంటారు దాన్ని తీర్చి దిద్దాడు
(10:51) ముందుకెళ్ళాడు ఎదురువుగా ద్వారాన్ని తగిలిపించాడు లోపలికి వెళ్ళాడు మళ్ళీ ఒక చిన్న పోర్టికో పోర్టికో నుంచి ముందుకు వెళ్తే రంగమండపం రంగమండపం ఎలా ఉంటుంది కప్పు కప్పు ఒక్కసారి జారిపడదా జారి పడకుండా అందులో ఉన్న స్తంభాలన్నీ కప్పును మోస్తున్నాయా అన్న భ్రమణ కలిగించేట్లుగా మనం మయన్ని గురించి విన్నాం మయుడు ఆయన ఒక కవి అని కూడా చెబుతారు మహాభారతంలో అలా మయున్నని మించిన ఈ అభినవమయ శిల్పి అచ్చరు ఉందేలా ఆశ్చర్యపోయేలా రాజు మాత్రమే అప్పుడప్పుడు చూడటానికి ఆ అవకాశం ఉండేది దాన్నంతా కూడా ఎవరికీ తెలియకుండా అలా దాదాపుగా 10 ఏళ్ల పాటు తీర్చి దిద్దిన తర్వాత ఇప్పటి
(11:36) శాస్త్రవేత్తలంతా తీసి తొలసి మలయటానికి తీసి బయట వేసినటువంటి ఆ రాతి ముక్క నాలుగు లక్షల క్యూబిక్ మీటర్లు అని తెల్చారు. ఓహో మరి అదంతా ఎలా తవ్వారు ఉల్లులు సుత్తలు శేనాలు అన్ని ఉంటాయి కదా వాటన్నిటితో తవ్వారు మరి దానికి ఇనుము అవసరం ఇనుముని ప్రాసెస్ చేయాలి ఉల్లుగా తీర్చిదిద్దాలి దానికి కొలింగ్ కావాలి ఈ రకరకాలు వీళ్ళకి మళ్ళీ రోజు సహాయకుడు కావాలి అత్యంత నైపుణ్యవంతమైనటువంటి స్థపతుల్లో నాలుగురు ఉంటారు ఒకటి స్థపతి అంటే అసలు వీళ్ళందరికీ డైరెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ కన్స్ట్రక్షన్ ఆయన్ని స్థపతి అంటాం స్థపతినామ స్థాపన సర్వశాస్త్ర విచార
(12:17) నా హీనాంగో అతిరిక్తాంగో ధార్మికస్తు దయాబరః గణితజ్ఞః పురాణజ్ఞః వాస్తు విద్యాబ్దపారగాన్ అని చెప్పారు ఆయనకి అన్ని రకాలుగా హి ఇస్ ఏ మన్ నాట్ ఆన్ ఆర్డినరీ మన్ విత్ యక్చుల్ ఎక్విప్డ్ విత్ వండర్ఫుల్మెంటల్ ఫాకల్టీస్ ఇన్ ఆల్ బ్రాంచెస్ ఆఫ్ నాలెడ్జ్ లైక్ మథమటిక్స్ జామెట్రీ పెయింటింగ్ ఆర్ట్ ఆర్కిటెక్చర్ ఎవ్రీథింగ్ పుట్ టుగెదర్ ఎస్థటిక్స్ లైక్ దట్ అట్లా ఆ శిల్పులు ఆయన శిల్పి స్థపతి అయితే ఆయన కింద ఆయన ఆదేశాలను పాటించి ఒక్కొక్క భాగాన్ని తీర్చి దిద్దడానికి కొంతమంది శిల్పుల్ని తనతో పెట్టుకొని ముగించే ఆయన ఉంటాడే ఆయన్ని సూత్రగ్రహి అంటారు ఆయన దగ్గర ఎప్పుడు
(13:00) మెదరింగ్ రాడ్ ఉంటుందన్నమాట ఆయనకి సహకాయక సహాయకులుగా వర్ధకి అని ఉంటాడు వర్ధకి అంటే ఏమిటి ఎవరీ డే ఎస్ దిస్ ఇస్ ద ప్రోగ్రెస్ టుడే దట్ ఈస్ ద ప్రోగ్రెస్ టుడే అన్నట్టుగా వర్ధకులు అంటారు వాళ్ళని రోజు ఫోర్ మెన్స్ లాగా వాళ్ళన్నీ చూస్తారు వీళ్ళ వీళ్ళకి నివేదిస్తూ ఉంటారు. మరి చిట చివరికి హూ ఆర్ ద పీపుల్ యక్చువల్లీ డూయింగ్ ద థింగ్ అంటే తక్షక ఎవరైతే చెక్కుతారో వాళ్ళని తక్షకులు అంటాం మనం అలా ఆ తక్షకులు అనేవాళ్ళు నాలుగో కేటగిరీ గ్రౌండ్ లెవెల్లో పని చేసేటువంటి శిల్పులు ఇవి ఇన్ని రకాలు అక్కడ ఉన్నారు.
(13:34) మళ్ళీ డ్రాయింగ్స్ వేయాలి చిత్రకారులు కావాలి గణితజ్ఞః పురాణజ్ఞః చిత్రజ్ఞః ఈయన బొమ్మ వేయాలంటే ఎట్లా వేసారు మీ బొమ్మను చెక్కాలండి నేను డ్రాయింగ్ వేసుకుంటే గన చెక్కలేను రాతి మీద నాకు డ్రాయింగ్ రావాలి అదిగో అలా తీర్చి దిద్దారు కదా అంతా అయిన తర్వాత మళ్ళీ అక్కడ గజధార హాయిగా ఏనుగులు ఒక వరసల ఒకదాని వెంట ఒకటి వయ్యారంగా ఒంపు సొంపులతో అనుకుంటూ అలా అనుకుంటూ కవ్విస్తూ కదిలిస్తూ అసలు జరుగుతాయి కదా అదిగో అది అయితే చిట్ట చివరికి ఏమైంది ఆహా పూర్తి అయిపోయింది రాజుకి అయ్యా మీరు ఇచ్చినటువంటి ప్రాజెక్ట్ నేను పూర్తి చేసి మీకు అప్పగించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను ఒక పరి
(14:15) సరి రండి చూడండి అని పిలిచినప్పుడు రాజు ఆశ్చర్య పొందాడు. ఆయనకి మాట రాలేదు ఆలోచించాడు విశ్వకర్మే ఇక్కడికి వచ్చి ఈ ఆలయాన్ని తీర్చిదిద్దాడు అని ఆశ్చర్యపోయాడు. అలా అప్పటివరకు ఎక్కడా లేనటువంటి విలక్షణమైన వాస్తు వైవిధ్య భరిత రూప లావణ్య శిల్పాల కల్పనలో ఆరితేరిన వందల వేల మంది శిల్పుల మూకు ముమ్మడి ప్రతిభా పాటవాల నైపుణ్య ప్రతీక కైలాసనాథ స్వామి దేవాలయం ఎల్లోరా సర్ చాలాసార్లు మనం టెంపుల్స్ పైన చూస్తూంటాం కదా సార్ నార్మల్ దేవునికి సంబంధించిన కార్వింగ్స్ ఉంటాయి అట్లే డిజైర్ కి సంబంధించిన పొజిషన్స్ ఉన్నవి
(15:01) కూడా ఉంటాయి ఎంత ఎక్స్ట్రీమ్ ఉంటాయి అంటే సార్ ముగ్గురు నలుగురు ఆఖరికి జంతువులతో కూడా చేసేవి కనిపిస్తుంటాయి మనకు అసలు భక్తితో చూసే ఒక టెంపుల్ పైన ఇట్లాంటివి ఎందుకు ఉన్నాయి సార్ అంటే దీన్ని కొంచెం ఒక రకంగా ఆలోచిస్తే మీకు దేవాలయం మీద బూతు బొమ్మలు ఎందుకు అని తాపి ధర్మారావు గారు ఒక మంచి పుస్తకం రాశడు. ఆ తర్వాత మళ్ళీ మనం బాగా ఆసక్తికరంగా కొంచెం శాస్త్ర సాంకేతిక పద్ధతుల్లో సాహిత్యాధారాలతో శిల్పాలను కూడా జోడించి గుడిలో అని ఆరుద్ర బుక్కు రాశడు.
(15:37) ఏమిటి గుడిలో అహో ఖజురహో అంటున్నామే ఏమిటి ఆహో ఏమి లేదు ఆలయం చుట్టూ ఒకసారి పరిభ్రమించేటప్పుడు కంటి చూపు ఎక్కడ పడుతుందో అక్కడ ఆ వరస చుట్టూ శృంగార భంగిమలే ఎందుకు ఆ శృంగార భంగిమలు అని అంటే నిజం చెప్పాలంటే మానవుడికి మనం ఇలా నాలుగు ఆశ్రమాలని యవ్వనం తర్వాత గృహస్థ వార్ధక్యం వానప్రస్తం అని ఇలా నాలుగు మనం ఒక దశలు కొన్ని పెట్టుకున్నాం కదా పురుషార్థ అదఒకటని అదే ఒక నేపథ్యం అయితే మనం అనుకుందాం ఒకటి వివేకం అంటే వివేకం అంటే ఏమిటి విద్యను కరిచినవాడు ఇది మంచి ఇది చెడు అని విశక్షణతో చేయగలగటమే విద్య తెలుసుకొని అలా లేనప్పుడు అవివేకంగా అజ్ఞానంగా అలాగే జీవనాలు గడుపుతూ ఉంటారు
(16:25) వాడిని మనం మనిషి కాదు అని అనలేము కానీ ఇక్కడికే రండి పెళ్లిఅయింది ఒక జంట పెళ్లిఅయింది యుక్త వయసు వచ్చింది పెళ్లి అయిత తర్వాత ఏమైద్ది ఇక బాగా సౌకర్యాలు ఉన్న వాళ్ళంతా ఏమో భోగలాలసంగా జీవిస్తూ ఉంటారు వాళ్ళకి శృంగారం అత్యంత ఇష్టమైన ఒక కార్యక్రమంగా ఉంటుంది. కానీ పెళ్లిఅయింది వాళ్ళద్దరు ఇద్దరు ఎవరంటే జీతగాడు జీతగాడి భార్య జీతగాడేమో పొద్దాక పొలానే ఉంటాడు.
(16:54) జీతగత్తేమో ఎప్పుడు ఇంట్లోనే వీళ్ళకి సపరీలు చేస్తూ ఇల్లు తుడుస్తూ వంటలు చేస్తూ గిన్నెలు తోముకుంటూ ఇలాగే ఉంటుంది ఇక్కడే నిద్రపోతుంది వాడు పలానే అక్కడే నిద్రపోతూ ఉంటాడు మరి ఎట్లా వాళ్ళద్దరు ఎప్పుడు కలవాలి అసలు ఉన్నటువంటి ఈ మామూలుగా అసలు ఒక ప్రాసెస్ కి వాళ్ళకి తెలిీట్ల ప్రాసెస్ అని అదిగో ఆ నేపథ్యం కోసం ఏం చేశారంటే గుడికి పోయినప్పుడు జాతరలో ఒక్క రాత్రి అయినా నిద్ర చేయాలి అనే నియమం పెట్టారు.
(17:25) అక్కడ నిద్ర చేయడం వల్ల ఏమైద్ది గుడి చుట్టూ తిరుగుతారు తిరిగిన తర్వాత అక్కడ నిద్ర చేస్తారు. అదిగో కనీసం అప్పుడు వారికి ఏం చేయాలో తెలియకుండా గడిపే ఒక జీవన విధానం నుంచి ఆ రోజు ఒక కొత్త ఆలోచన మెరుస్తుంది అదిగో ఆ బొమ్మలన్నీ వాళ్ళకి స్ఫూర్తివంతంగా కారకాలుగా ప్రేరకాలుగా ఉంటూ ఓ నువ్వు అక్కడ నేను ఇక్కడా కాదు మనఇద్దరం కలిసి కలగలుపుగా దాంపత్య జీవితాన్ని మైధున సుఖాన్ని ఆస్వాదించాలి అన్న విషయం వాళ్ళకి చెప్పకనే చెబుతాయి ఆ బొమ్మలన్నీ అంతే తప్ప ఏదో లోపలికి వెళ్తేనేమో దేవుడు మళ్ళీ దేవుడి చుట్టూ ఇదంతా బూతు ఈ బూతు బూతు అని అనుకోవడానికి
(18:06) లేదు దాన్ని విజ్ఞానపరంగా శృంగారం అనే ఒక రసాన్ని నలుగురికి తెలియచెప్పే ప్రక్రియలో భాగంగా శిల్పి అప్పటికే అందుబాటులో ఉన్న వాత్సాయన కామసూత్రాల్లోని వివిధ భంగిమల్ని అలా శిల్పంలో తన ఉలితో వెన్నను తీగ వేళ్ళతో తీర్చి దిద్దినట్లుగా దిద్దాడు. సర్ వారణాసి అనేది ఓల్డెస్ట్ కన్స్ట్రక్టెడ్ సిటీస్ ఆన్ ద ప్లానెట్ అని అంటారు సాక్షాత్తు శివుడే కట్టినారు దాన్ని అని అంటారు.
(18:36) అంటే అంత గొప్ప మహిమ గల సిటీ ఓకే భక్తికి మహిమకి ఫేమస్ అట్లే క్రిమేషన్స్ అంతిమ క్రియలకు కూడా ఫేమస్ ఎందుకైనా సార్ ఒకప్పుడు గొప్ప సిటీ దానికి దీనికి అసలు క్రిమేషన్స్ కి ఎందుకు ఫేమస్ అయింది ఎందుకు అక్కడ పెట్టాలని అనుకుంటారు అక్కడ ఎందుకు చేయాలని అనుకుంటారు ఆ క్రియలు వారణాసి వారణారసి రెండు రకాల పేర్లు ఉన్నాయన్నమాట దాన్ని వారణాసి అని అంటారు కదా ఆ వారణాసి ఇటు అన్ని రకాల సాహిత్యాల్లోనూ తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక స్థానాన్ని దక్కించుకుంది సిద్ధార్థుడు బుద్ధుడయ్యే ముందు 547 జాత కథలు మనకు ఉన్నాయి కదా వాటిలో ఎక్కువ పుట్టుకలన్నీ కూడా వారణాశిలోనే జరిగాయి.
(19:14) దాన్ని ఏమంటారు బోధిసత్వుడు వారణాసిలో జన్మించినప్పుడు లేక బోధిసత్తుడు వారణాసిలో ఇలా ఉన్నప్పుడు అనేటువంటి సందర్భాలని మనం జాతక కథల్లో చదువుతాం. అలాగే జైన కథలు జైన ఆ సాహిత్యంలో ఉంటుంది ఇక హిందూ హైందవ లేక బ్రాహ్మణీయ సాహిత్యంలో వారణాసికి ఇచ్చినటువంటి స్థానం మరోదానికి లేదు ఏమంటారు కాశీ విశ్వేశ్వరుడు ఉన్నటువంటి కొలువై నిలవై ఉన్న స్థానం అన్నపూర్ణదేవి కూడా అక్కడే ఉంది వాళ్ళిద్దరూ వాగర్ధావివసంపృక్తవ్ విలదీయలేని ఇద్దరు భార్యా భర్తలు ఒకచోట అన్యోన్యంగా దాంపత్య జీవితాన్ని వెలయిస్తూ తున్న కాశీ అదిగో ఆ కాశీని నేను చూడాలి ఎక్కడుంది ఆ కాశీ గలగల పారే కంటే మంద
(20:02) గమనంతో అలా నిలకడగా ఉండాలి అని స్థిత ప్రజ్ఞతకు మారుపేరైన మెల్లగా పారుతూ ఉండే గంగా నది తీరాన ఉంది గంగ పరమ పవిత్ర జలానికి గుర్తు అదిగో ఆ గంగ కూడా శివుని ఎక్కడినుంచి హిమాలయాల నుంచి శివుని శిరమక వచ్చి శివుని శర నుంచి మళ్ళీ గంగా రూపం తీర్చుకొని ఆశ్చర్యం వేస్తుంది మనకి అటు కేదార్నాథ్ బద్రీనాథ్ ఆ ప్రాంతాల్లో గంగా నది తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించినప్పుడు ఆ రూపురేఖలే వేరే ఉంటాయి అలాంటిది గంగా నది తీర ప్రవాహమైనటువంటి బీహార్ ఉత్తరప్రదేశ్లో చూస్తే సువిశాలంగా విస్తరించిన నేపథ్యం ఆ తర్వాత కలకత్తాలో
(20:49) హౌరా దగ్గర అది సముద్రుని కలిసే సందర్భంలో ఉల్లంతా పుల పలకించి తన్మయత్వం చెంది సముద్రంలో లీనమై ఆ తర్వాత కనిపించదు ఓ సముద్రుడా నీలో నేను లీనమైపోయాను అని చెబుతుంది కదా అదిగో అంత పవిత్ర జలంగా గుర్తింపు పొందిన గంగా జీవితంలో కాశీ యాత్ర కాశీకి వెళ్ళాలి చచ్చిపోయినా పర్వాలేదు అరే కాశీలో మంచడం ఎంత ఎందుకంటే కారణం ఏమిటంటే ఆ దంపతులు ఇద్దరు అక్కడే ఉన్నారు అని కదా ఆది దంపతులు ఇద్దరు అక్కడే ఉన్నారని అందుకని కానీ ఆ గొప్పతనం సరే సరే ఇన్నీ బానే ఉన్నాయి మీకు ఏనుగుల వీరస్వామి కాశీ ఆతర సర్వస్వం అరే కాశీకి ఎందుకు వెళ్తారు ఓ అది అసలు మన భారతీయ జీవన విధానానికి
(21:35) ముడిపడి ఉన్నటువంటి గొప్ప అంశం దాంతో పాటు ఏమైంది అంటే ఇలా అక్కడికి ఎందుకు కాశీకి వెళ్తారు అంటే నేను చెప్పింది అదే వాళ్ళద్దరు అక్కడ ఉన్నారు జీవితకాలంలో ఒకసారి నా క్షేత్రాన్ని సందర్శించాలి నాకు అక్కడ ముక్తి దొరుకుతుందేమో అన్నటువంటి తాత్విక లాలస అంటారు దాన్ని లాలస అంటే కోరికే తాత్విక లాలసతో అక్కడికి వెళ్తారు చాలామంది ఖాళీ నడకన వెళ్ళేవాళ్ళు ఆశ్చర్యం ఖాళీ నడకన వెళ్లి మళ్ళీ వస్తారో రాదో తెలియదు వస్తే కాశీకి వెళ్ళేవాడ వచ్చాడంటే కొంతమంది నమ్మేవాళ్ళు కాదు నువ్వు కాదు ఆడు ఎప్పుడు పోయాడు అనేవాళ్ళు అదిగ అట్లా కాశీ యాత్రలు అలా ఉంటాయి
(22:10) అన్నమాట ఆ దాంతో సందర్భంగా ఇప్పుడు ఏమనుకుంటున్నాం ఎందుకు ఈ హరిశ్చంద్ర ఘట్టం ఎందుకు ఇన్ని స్మశాన వాటికలు నిరంతరం అలా దహనం అవుతూనే ఉంటాయి మరి అంత పవిత్రమైన నది ఏమైనా ఏం చేస్తాం మనం ఎవరైనా మరణిస్తే ఆయనకి లేరు ఆయన ఇక రారు కానీ అలా లేని రాని నిన్నటివరకు ఉన్న మా నాన్న మా తాత లేక మా కుటుంబ సభ్యుడు నిరంతరం అలాగే ఉండాలి అని అంటే ఆయన ఆ ప్రాణం అనుకోండి లేక ఆయనలో ఉన్న పంచభౌతిక శక్తులు అనుకోండి అవన్నీ కూడా ఇక నుంచి మనకు మనకు కనిపించవు ఆ కనిపించని వాటిని ఏం చేస్తాం ఒక భావనక
(22:56) వచ్చి మనం అస్తికల్ని పరమ పవిత్ర జలంలో నిమజ్జనం చేయాలి అన్నటువంటి ఒక ఆలోచన వచ్చి అది అలా కొనసాగుతూ ఉంది. చాలా మంది ఏం చేస్తారు అవసాన దశలో చిట్ట చివరికి కాశీలోనే ఉంటూ అంటే 95 ఏళ్ల తర్వాతే కాశీ చేరుకోవాలి రెండు మూడేళ్ళు అక్కడ ఉండాలి పోతే మధ్యలో పోతాం పోతే నన్ను అక్కడే కాల్చాలి అన్నటువంటి ఆలోచన కూడా ప్రబలింది. అవునా కాదా ఇప్పుడు కొన్ని కొన్ని ఉద్యమాల్లో ఉద్యమాల్లో పెట్రోల్ పోసుకొని తగలపెట్టుకుంటారు ఈజ ఇట్ ఈజీ జబ్బ కాదు కదా మనసు అలా అయినప్పుడు మనం ఏమ ఆపలేమఇగ దాన్ని నేను అలా ఎందుకు చెప్పవలసి వచ్చింది అంటే గట్టి తీర్మానం గనుక మనసులో
(23:35) జరిగితే ఇక దానికి తిరుగు లేదు కదా అలా మనుషులంతా కూడా ఏమనుకున్నారు కాశీ అత్యంత పరమ పవిత్ర పుణ్య తీర్థ క్షేత్రం ఆ తీర్థ క్షేత్రంలో ఉండటం ఉపవిషం అక్కడ మరణించటం మహా గొప్పవిషం అక్కడ అక్కడ మరణించిన తర్వాత ఈ దేహం అక్కడే దగ్ధం కావటం మహా విషయం దగ్ధమైన ఆ శరీర అవశేషాలు భస్మ రూపంలోనూ ఎముకల రూపంలోనూ అవి అలా పారే గంగా నదిలో కలవటం ఇంక అంతే ఆత్మ పరమాత్మలో జోడైంది అన్నటువంటి భావనకు అది సూచక అందువల్లే ఒకటి సరిపోదు ప్రతి రోజు ఎంతో మంది వస్తుంటారు ఎలా సరిపోతుంది చెప్పండి అందుకని దాన్ని దాన్ని ఘాట్ అంటారు ఆ
(24:19) ఘాటులో కూడా హరిశ్చంద్రుడు ఎంత అద్వితీయమైన కథ సత్యవాక్ పరిపాలనకు నిక్కమైన చక్కనైన ఉదాహరణ హరిశ్చంద్రుడు కదా ఆ హరిశ్చంద్రుడు తన అంటే ఆ జీవన విధానంలో భార్య పిల్లల్ని అమ్ముకొని తాను కూడా అమ్ముడుపోయి కాటి కాపరి ఉద్యోగం చేసే రోజుల్లో ఆయన ఈ కాటి కాపరిగా హరిశ్చంద్ర ఘాట్ ఎక్కడైతే తన విధిని అలా కాటి కాపరిగా నిర్వర్తించాడో దాన్ని హరిశ్చంద్ర ఘాటు అన్నారు.
(24:52) అదిగో ఆ హరిశ్చంద్ర ఘాటు ఒకటే ఇంతమంది మరణించే వాళ్ళకి చోటు సరిపోవట్లేదు పక్కన ఇంకొక ఘాటు ఆ పక్కన ఇంకొక ఘాటు ఆ పక్కన ఇంకొక ఘాటు ఇలా మార్కెట్ లో అనేక కూరగాయల షాపులు ఎలా అయితే ఒకదాని వెంట ఒకటి ఒకదాని వెంట వస్తాయో ఘాట్లు కూడా అలాగే పెరిగి పెరిగి జనాభా దృష్ట్య మరణించే వారి సంఖ్య కూడా పెరగటం వల్ల వారందరికీ స్మశాన వాటి టిక అవసరం వల్ల దాని తర్వాత ఆ మృతకలేను దగ్ధం చేయటం అగ్ని దగ్ధ అనగ్ని దగ్ధ అని రెండు రకాలు మనకి సంప్రదాయాలు ఉన్నాయి.
(25:30) ఇది అగ్ని దగ్దాన్నే ఇండియాలో ఎక్కువగా అనుకుంటారు కాబట్టి అదిగో అలా అన్ని ఘాట్లు రావాల్సి వచ్చింది. అక్కడ చనిపోతే ఇంకేం కావాలని కుటుంబ సభ్యులు కూడా ఓ నాయన చనిపోయాడు అని ఎవరు ఏడెవరు కాశీలో చనిపోతే ఓ ఎంత పుణ్యం తక్కింది మనకి మా నాయన ఎంత అదృష్టవంతుడు అని అనుకుంటారు అదే నాయన ఇక్కడ ఎక్కడైనా చనిపోతే అయ్యో అప్పుడు ఎందుకు చనిపోయాడు ఇంకా పదే ఏళ్ళు బ్రతికేవాడు అని అనుకుంటాం అనుకోమా అక్కడ అలా అనుకోరు అది ఒక సెంటిమెంట్ తో ముడిపడినటువంటి పుణ్యక్షేత్ర భావన పాడ్ కాస్ట్ లో ఇక్కడి వరకు మీరు వచ్చినారంటే ఇన్ఫర్మేషన్ మిమ్మల్ని చాలా అట్రాక్ట్
(26:03) చేస్తున్నట్టు చూస్తున్నారు కానీ చూస్తున్న వాళ్ళందరూ సబ్స్క్రైబ్ చేసుకోవట్లే ప్లీజ్ డూ సబ్స్క్రైబ్ సర్ అట్లాంటి ఆ కైలాసనాథుడి వాహనమే నంది అంటారు కదా సార్ ఆ నంది యాగంటి అని ఒక ప్లేస్ లో ప్రతిసారి ప్రతి సంవత్సరానికి కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత సైజ్ పెరుగుతూ వస్తుంది అని అక్కడ రికార్డ్స్ ఉన్నాయి అండ్ చుట్టుపక్కల ఉండే వాళ్ళు కూడా గ్రహిస్తూ వస్తున్నారు.
(26:23) బనగాన తల్లి పక్కన ఆ యాగంటి సో అంటే ఇప్పుడు ఒక పర్వతం అయినా ఆ చెక్కిన నంది అయినా సేమ్ అదే మెటీరియల్ తో ఉంటది కదా సార్ అది పర్వతం పెరగట్లేదు బట్ నంది ఎందుకు పెరుగుతుంది సర్ ఏంటి అదేమన్నా స్పెషాలిటీ రాక్ అంటే మనం ఒక్కొక్కసారి ఏమవుతుందంటే ప్రజల సెంటిమెంట్ కి సంబంధించిన కొన్ని విషయాలు ఉంటాయి అవి ఇలా వాస్తవానికి దూరమా దగ్గర అనేది కూడా చర్చించుకోకూడదు ఎందుకు అంటే ఒక్కొక్క స్థలానికి స్థల పురాణం అంటాం మనం అక్కడ ఏదో ఒక మహత్తును చొప్పించినప్పుడు మాత్రమే ఆ ప్రదేశానికి స్థలాభోగం శిలాభోగం అని అంటాం కదా స్థలాభోగం అంటే ఏమిటి అబ్బా ఆ స్థలమా అది
(27:02) ఒక పుణ్యక్షేత్రం రా ఆ స్థలమా అక్కడే అని ఏదో ఒక సంఘటనకు ముడిపెట్టబడి ఉంటుంది ఒక సంఘటనకు ఏదైనా ఆ ప్రాంతాన్ని ప్రదేశాన్ని ముడిపెట్టినప్పుడు మాత్రమే జనానికి ఆ ప్రదేశాన్ని చూద్దాం అన్న కుతూహలం కలుగుతుంది ఉదాహరణకు రామాయణంలో కిష్ కింద ఎక్కడ ఎక్కడ ఈ కిష్ కింద అంటే మన హంపీ పక్కన ఉన్న అనగొందికి పరిసర ప్రాంతమే కిష్కింద అని అన్నప్పుడు ఓ హంపీ దాక వచ్చామే అటువందికి వెళ్లి ఆ కిష్ కిందను కూడా చూద్దాం అని అనిపిస్తుందా లేదా అదిగో అలా ఆసక్తిని కలిగించడానికి తర్వాత ఇంకా ఆ రేకెత్తించడానికి ఇలాంటి కొన్ని సంఘటనలను స్థలాలకు ముడిపెట్టడం అనేది ఇక్కడే కాదు
(27:44) ప్రపంచంలో అన్ని దేశాల్లోన ఉంది దాన్నే మనం మైథాలజీ అంటాం మైథాలజీ అనేది పురాణ సంబంధమైన ఒకప్పటి సంఘటనల్ని ఇప్పటి స్థలాలకు జోడించడం జరుగుతుంది. లేకపోతే ఎలా చెప్పండి కాళిదాసు మహాకవి కాళిదాసు ఆయన మేఘ సందేశంలో ఆయన వర్ణించే జాగ్రఫీ మామూలు జాగ్రఫీ అలా ఇక్కడికి ఏమైందంటే ఈ యాగంటికి వద్దాం మనం మ్ యాగంటిలో ఒక ఆలయం ఉంది.
(28:14) ఆ ఆలయం ఎప్పుడు కట్టారు అని అనుకుంటే ఫలానప్పుడు కట్టారు ఫలానప్పుడు ఇప్పుడు విజయనగర కాలంలో కట్టారు అని అనుకుందాం మనం విజయనగర కాలంలో ఆలయం నిర్మించాలి అంటే ముందుగా నేల మీద ఆలయం ప్లాన్ గీయాలి గీసిన తర్వాత పునాదులు ఏర్పాటు చేయాలి తర్వాత దానికి అధిష్టానం స్తంభవర్గం స్తంభాలు మండపాలు గోపురం ఇవన్నీ వస్తూఉంటాయి ఆ వచ్చే సందర్భంలో ఒక కోనేరుని కూడా అక్కడ చిక్కారు అంటే నిరంతరం నీళ్లు పారుతూ ఉంటాయి అదిగో ఆ కోనేరులో పక్కనే ఒక మండపం ఉంటుంది ఆ మండపంలో నందిని నంది ప్రతిష్టితమైంది అది నంది అగంటీశ్వరుడికి వాహనం నంది కదా ఆ నంది ఏమైందంటే బాగా పెద్ద సైజు అయినటువంటి
(28:52) నంది నందికి నిజంగా ఏం చేస్తారంటే నందికి మధ్యలో అలా కనిపించేట్టుగా అటు ఇటు నలువైపులా సమమైన ఖాళీ ఉండేట్లుగా మండపాన్ని నిర్మిస్తారు. ఇక్కడ ఏమైంది నంది ముందుగా చెక్కి అక్కడ పెట్టడం జరిగింది. దానికి ఆచ్యాదన ఉండాలి కదా అన్న ఉద్దేశంతో దానికి బాగా క్లోజ్ గా ఒక మండపం కట్టడం జరిగింది. ఆ మండపం బాగా ఇరుగ్గా ఉన్నట్లుగా ఉంటుంది మనకి అయితే పోయే ప్రతి వాళ్ళు ఏం చేస్తారు అంటే ఆలయంలో దర్శనం చేసుకుంటూ బయటకు వచ్చి ముందు కూడా స్వామి వారిని దర్శించే ముందు నందిని అలా పృష్ట భాగంలో సృసిించి కొమ్ముల ద్వారా స్వామి వారిని దర్శించడం అనేది ఒక సంప్రదాయంగా
(29:30) ఉంది కాబట్టి అలా చూసే ప్రతి వాళ్ళు ఏం చేస్తున్నారు దే ఆర్ కమింగ్ వెరీ క్లోస్ ఇన్ కాంటాక్ట్ విత్ ద బాడీ ఆఫ్ ద నంది ఆ నంది దగ్గరికి వస్తారు ఆ నంది దానికి బాగా సమీపంగా ఉంటుంది దూరం నుంచి చూసేది కాదు కాదు దగ్గర నుంచి చూస్తూ ఉంటారు. ఇలా చూసినప్పుడు ఏమవుతుంది మండపం ఏమో దానికి ఆనుకొని నాలుగు కాళ్ళ మండపం ఉంటది బాగా ఆనుకొని ఉంటది.
(29:52) ఈ వీళ్ళు వచ్చినప్పుడు మరోసారి వచ్చినప్పుడు అరే పోయినసారి వచ్చినప్పుడు కంటే ఇదేందో కొంచెం పెరిగినట్టు ఉంది అనేటువంటి ఒక భావన బయటకి వచ్చింది. నిజంగా ఆలోచిస్తే అది ఏదైనా స్థల పురాణానికి సంబంధించిన ఒక అంశం అయి ఉండొచ్చు మనం ప్రజల ఆ అందరి అభిమతాన్ని కూడా గౌరవిద్దాం అది ఒక పక్కన మరోసారి అంటే ప్రతి వాళ్ళు ఇప్పుడు పిల్లలే అడుగుతారు మనల్ని ఏమని తాతయ్య నంది పెరుగుతుంది అన్నారు కదా ఎలా పెరుగుతుంది అలా పెరగటానికి కారణం ఏమిటి వస్తు గుణ దీపిక నేపథ్యంలో దాన్ని నాకు వివరిస్తారా అని అడిగారు అనుకోండి ఎవరైనా మనం ఏం చేయాలి నిజమే కదా అని అనుకొని పెరుగుతుంది
(30:29) లేక తరుగుతుంది పెరగటానికి కారణం ఏమిటి తరగడానికి కారణం ఏమిటి అసలు ఏమి పెరగదు ఎలా శిల్పి కొండ నుంచి రాయిని తొలగించి బయటకి తీసుకొచ్చి దాన్ని ఒక ఆకారం తీర్చిదిద్ది నందిని అక్కడ చెక్కి శిల్పశాలలో దాన్ని తీసుకొచ్చి ఇక్కడ ప్రతిష్టించాడు కదా ప్రతిసించినప్పుడు ఏ ప్రమాణంలో ఉంటుందో అదే ప్రమాణం అలాగే ఉంటుంది అదే ప్రమాణం ఇంకా అంటే ఎప్పటికైనా అదే ప్రమాణంలో ఉంటుంది కానీ పెరగటం కానీ తరగటం తరగటం అంటే ఎప్పుడు ఏదంటే బాగా అరగతీయటాలు ఇవన్నీ చేసినప్పుడు తరిగిపోతూ ఉంటుంది ఆ పైన పొరలు పొరలు పొరలు కింద కూతు కూడా వస్తా ఉంటాయి. కానీ ఇక్కడ మాత్రం పెరుగుతుంది
(31:06) పెరుగుతుంది అనేటువంటి ఒక నమ్మిక వచ్చింది. ఒకరు చెప్పగానే అందరూ కూడా దాన్ని అలాగే అనుకున్నారు. ప్రతి వాళ్ళు కూడా వాళ్ళు అక్కడికి వెళ్లి చూసినప్పుడు మళ్ళీ చూసినప్పుడు అంటే మూడు నాలుగేళ్ళ తర్వాతో ఎప్పుడో అది కొంచెం పెరుగుతుంది కొంచెం పెరిగింది అని అనుకుంటారు. మరి అది కూడా కేంద్ర పురావస్తు శాఖ ఆధ్వర్యంలో ఉన్న రక్షిత కట్టడం వాళ్ళ దగ్గర ఒక విధి విధానంగా దాన్ని ఆ మేనేజ్ చేస్తూ ఉంటారు పర్యవేక్షిస్తూ ఉంటారు చాలా మంది అడిగారు వాళ్ళని కూడా ఇది మరి నిజంగా పెరుగుతుందా పెరిగిందా ఎలా పెరుగుతుంది అని అడిగితే వాళ్ళు అక్కడ ఉండేటువంటి సిబ్బంది సరైన
(31:42) సమాధానాలు ఇవ్వగలిగిన విజ్ఞానవంతులు కాదు ఆ కానప్పుడు ఓ పెరిగిందంటే నిజమే లాస్ట్ ఇయర్ ఎంత ఉందో నిజం చెప్పాలంటే అంటే 400 సంవత్సరాలుగా మనం అని అనుకుంటే 400 సంవత్సరాల నుంచి ఆ నంది యొక్క బాడీ పెరుక్కుంటూ పోతే మరి అది స్తంభాల్ని ఎఫెక్ట్ చేయాలి అంటే ఇప్పుడు మనం ఎక్కడైనా గోడలో ఒక చిన్న మొక్క పెరుగుతుంది. ఆ మొక్క ఏమవుతుంది ఈ సంవత్సరం నుంచి మరో సంవత్సరం వచ్చేతలకి మొక్క విస్తృతం అవుతుంది వెడల్పు పోతుంది వెడల్పోయిన కొన్నికి గోడ పగుళ్ళ ఇస్తుంది ఇంకా చూస్తే ఇంకా చూస్తే పెద్ద పెద్ద అరుగులు కట్టుకుంటాం వాళ్ళలో అరుగులు కూడా పగిలిపోతాయి కదా ఎందుకంటే పెరగటం అనేది
(32:19) జీవం ఉన్నటువంటి ఒక వస్తువు యొక్క లక్షణం మరి నందికి జీవం లేదా అని అంటే దేవతాపరమైనటువంటి దైవత్యం వృత్తిపడే ఆ నందికి మరో రకమైన జీవం ఉంటుంది కానీ శిలాపరంగా దాని దానికి జీవం ఉండదు ఎందుకంటే మనం తొలగించాం తీసుకొచ్చాం ఇక్కడ పెట్టాం ఇది కేవలం నేను అనుకోవడం ఏమిటంటే స్థలపురానికి సంబంధించిన ఒక అంశాన్ని గౌరవించాలి అన్నట్లుగా ప్రతి వాళ్ళు దాన్ని అలాగే ఆ నమ్మకాన్ని వింటూ దాన్ని కొనసాగిస్తూ మళ్ళీ దాన్నే ప్రచారం చేస్తున్నారు కాబట్టి యాగంటి నందీశ్వరుడు నిత్యం పెరుగుతూనే ఉన్నాడు అన్నటువంటి ఒక వార్త ప్రచారంలోకి వచ్చింది ఇప్పటికీ కూడా
(33:03) అది అలాగే కొనసాగుతుంది. సర్ అంటే లైమ్ స్టోన్ రాక్ కానీ ఇగ్నీషియస్ రాక్ కానీ అదేదో అదంతా కదే పెరుగుతది అది కరెక్ట్ అనా సర్ ఏది పెరగదు అసలు ఏది పెరగదు. పెరగాలి అంటే దానికి కెమికల్ యాక్షన్స్ ఎక్కడన్నది అది ఇప్పుడు కాదు అది ఎప్పుడూ అసలు భూమి ఏర్పడినప్పుడు ఆ లావా గ్లేషియర్ ఇంటర్ గ్లేషియర్ పీరియడ్స్ లో ఆ ప్రక్రియలు జరిగాయి.
(33:26) ఇక అంతా అయిపోయింది ఎట్లా పెరుగుతాయి పెరగవు కదా అలా అంటే నేను అనేది ఏందంటే బాగా నమ్మకున్నటువంటి భక్తుల మనోభావాల్ని దెబ్బ తీసేటువంటి ఆ హక్కు నాకు లేదు నేను చేయకూడదు కదా కానీ ఇందాక నేను ఏమన్నాను ఎప్పటి నుంచో వస్తున్నటువంటి ఒక నమ్మిక ఇప్పటికీ కూడా ఈ తరానికి కూడా ఆ నమ్మికే వాళ్ళని అలాగే నమ్మేట్లుగా చేస్తూ ఉంది కదా ఆ నమ్మకాన్ని అలా ఉందనివ్వండి మళ్ళీ ప్రశ్నిస్త ఏమవుతుందంటే వాళ్ళ మనోభావాలన్నీ దెబ్బదిని వేరే రకమైనటువంటి ఆలోచనలకు తావిస్తుంది కాబట్టి ఒకటేమో శాస్త్రబద్ధంగా ఆలోచించడం దాన్ని కాదని అనకూడదు మరి మనం ఈ ప్రజల మతం ప్రజల అభిమతం అవుతుందే అలాంటప్పుడు సెంటిమెంట్లు
(34:12) దెబ్బతింటూ ఉంటాయి దానివల్ల మనం ఏం చేయాలంటే వాస్తవంగా ప్రతి ఒక్కరు అక్కడికి వెళ్లి మళ్ళీ ఒక నాలుగు సంవత్సరాల తర్వాత వెళ్లి అది నిజంగా పెరుగుతుందా పెరిగితే ఎంత పెరిగింది అలా పెరగటానికి కారణం ఏమిటి అనేది శాస్త్రబద్ధంగా ఆలోచించే అవకాశం అందరికీ ఉంది కదా అది సర్ రీసెంట్ టైమ్స్ లో అరుణాచలం టెంపుల్ దగ్గర జరిగే గిరి ప్రదక్షణ చాలా మంది ఇంట్రెస్ట్ ఎక్కువ చూపిస్తున్నారు అంటే ఆ 14 కిలోమీటర్లు కొంతమంది కాలి నడకన ఏం షూ ఆటోలో పోతున్నారు ఆటోలో వెళ్తున్నారు షూస్ లేకుండా చెప్పులు లేకుండా షాక్స్ లో వెళ్ళిపోతున్నారు అంటే ఏమైద అంటే నిజంగా అయితేనేమో
(34:53) ఒట్టిగా చెప్పు ప్పులు లేని పాదాలతో తిరగాలి అన్నటువంటి భావన అది అత్యుత్వం అంటారు. కుదరదు ఒకొకసారి కాళ్ళు మీరు ఒకరెండు కిలోమీటర్లు నడవటానికి కూడా సహకరించని కాళ్ళు ఉన్నవాళ్ళు చెప్పులు వేసుకోవాలి పర్వాలేదులే అని వాళ్ళకి వాళ్ళే సర్ది పుచ్చుకొని చెప్పులతో పోతూ ఉంటారు. ఇంకా నడవలేరు కానీ మనసులో కోరిక చావదు అయ్యో గిరి ప్రదక్షణ చేయకుండా ఎట్లా ఇక్కడి దాకా వచ్చాను కదా నడవలేకపోతున్నాను ఎంతకాలం ఇంకొక మాడు పట్టుకొని తీసుకొస్తాడు అన్నప్పుడు పర్వాలేదు ఇక్కడిదాకా నడిచారు కదా చాలు మీది మిగతాది ఆటోలో పూర్తి చేయండి అని కొంతమంది సలహాలు ఇస్తారు. అలా
(35:27) ఈ నేపథ్యంలో అసలు ఈ కాన్సెప్ట్ ఎలా వచ్చింది అనింటే అరుణాచలం నిజానికి మాట్లాడితే ఆయన ఎవరు రమణ మహర్షి ఆయన ఉన్న దగ్గర నుంచి అరుణాచలం గతంలోనే అది చాలా పూర్వకాలం నుంచే మంచి ప్రశస్తమైనటువంటి ఆ చలం అది అంటే మనకి సప్తగిరిలు ఎలాగో అలా పేరు ఉంది కానీ ఆ తర్వాత వచ్చింది ఏమిటి అంటే ఈ అరుణాచలం సర్వ జగత్తుకి ఒక చిన్న ప్రతీక మనం గనుక అరుణాచలం చుట్టూ గిరి ప్రదక్షణ చేస్తే జగత్తునంతా చూచినంత ఫలితం దొరుకుతుంది జగత్తు అంటే ఏమిటో కాదు పరమేష్టి యొక్క రూపమే కదా అన్న భావన దీనికి మనకు పురాణాల్లో అంటే శివ పురాణంలో చిన్న కథ ఉంది ఏమిటి ఆయన ఇద్దరు శివుడికి
(36:11) పార్వతికి ఇద్దరు కొడుకులు కదా గణపతి స్కందుడు కుమారస్వామి వీళ్ళిద్దరిలో అన్నారంట ఆ మీరు ప్రపంచాన్ని ఎంత తొందరగా ఎవరు చుట్టూ వస్తారో చూస్తే వాడికి ఒక వరం ఇస్తాను అని అన్నప్పుడు పాపం కుమారస్వామి హాయిగా పరిగెత్తుకుంటూ పోయింటది నేను టక్కమని తిరిగి వస్తాను ఐ కెన్ రన్ సో ఫాస్ట్ అని వినాయకుడు అనుకున్నాడంట ఎక్కడిదాకో ఎందుకు జగత్ అంటేనే మీరిద్దరు పార్వతీ పరమేశ్వరులే జగత్తు కదా మీ చుట్టూ తిరిగి వస్తానని సింపుల్ గా అలా తిరిగి వచ్చేసాడంట అదిగో అలా అదిగో అది గిరి ప్రదక్షణకు మూలం వాళ్ళు ఆ కొండను కూడా వాళ్ళ ఇప్పుడు ఏమైంది అరుణాచలంలో ప్రారంభమైన గిరి
(36:49) ప్రదక్షణ ప్రతి ఊళ్ళు మంగళగిరిలో కూడా మన బిగినయింది. సింహాచలంలో బిగిన్ అయింది అది ఒక కొత్త రకం వచ్చింది ఊళ్ళల్లో కూడా చిన్న కొండ ఉంటే చుట్టూ ఒక గాట్టేసి గిరి ప్రదక్షణ చేసేస్తున్నారు సరే మనం వ్యాయామ పరంగా ఆధ్యాత్మిక పరంగా మంచిదే కదా అని దాంట్లో ఏమాత్రం తప్పు పట్టుకోవడానికి అవకాశం ఆస్కారం లేదన్నమాట కాకపోతే మీరు చెప్పినట్టుగా పవిత్రత అనేది ఎలా ఉంటుంది అంటే అసలు ఉదయం నుంచి ఉపవాసం అనేది ఏమిటి దేవుడికి దగ్గరగానో గురువు దగ్గరగానో ఉంటూ మంచిని వింటూ కాలం లం గడపడాన్ని ఉపవాసం అంటాం దాన్ని నిరసన ఉపవాసం నిరశనం అశనం అంటే ఆహారం అన్నం తినకుండా ఉంటాం అలా ఉంటే
(37:31) అత్యుత్తమం లేదు పండు తినొచ్చు అన్నామ అనుకోండి సర్దుబాటు పాలు కూడా తాగొచ్చు పండు పాలే మళ్ళీ అన్నం తినకూడదు అనుకున్నాం అది మరో రకమైన సర్దుపాటు ఇవన్నీ రాను రాను మనం ఏర్పరచుకున్నవే కాదు సార్ అంటే ఒకప్పుడు ఆ కొండ ఒక వాల్కానిక్ అన్ని అంటే ప్రతి కొండలు కూడా అంటే ఇగ్నీషియస్ రాక్స్ అక్కడ ఫామ్ అయినందువల్ల దాని చుట్టూ తిరగడం వల్ల ఏదో ఎనర్జీ వస్తది ఇట్లాంటివన్నీ ఏం చేస్తారంటే ఒక్కొక్కప్పుడు మొన్న జోలాపురం అని ఉంది మీ బనగానపల్లి యగంటి పక్కనే యాగంటికి కోతవేటు దూరంలో ఎక్కడో ఇండోనేషియాలో తోబా అనే అగ్ని పర్వతం పేలి ఇంతవరకు విస్తరించింది దాని ధూళ
(38:10) ఆ ధూళ అక్కడ పడి ఆ దాంట్లో అగ్ని ఉంటది కదా మలమల మల మాడిపోయారు అప్పుడు 74వేల పుర్రం 74వేల సంవత్సరాల పూర్వం అలా మనం ఏమంటామ అంటే ప్రకృతి పరంగా జరిగిన కొన్ని భివత్స కాండల్లో కొన్ని కొన్ని అలా జరుగుతూనే ఉంటాయి కానీ నేను ఏమంటానఅంటే ఇలా మనం కొన్ని సైంటిఫిక్ ఇన్ఫర్మేషన్ ఇప్పుడు ఆయన మహాభారతంలో ఎంబిఏ అని ఈ మధ్య ఒకాయన పాఠం చెప్పడం మొదలు పెట్టాడు యాజమాన్య పద్ధతులన్నీ అప్పుడు భీష్ముడే చెప్పాడు ఇలా ఉంటే అలా ఉండాలి అలా ఉంటే ఇలా ఉండాలి వ్యోహం అంటే ఏమిటో ద్రోణుడు చెప్పాడు అని కొత్త రకంగా చేస్తూ ఉంటారు అన్నమాట దాంట్లో దీంట్లో ఏమైనా గిరి
(38:46) ప్రదక్షణ అనేది ఏమిటంటే ఆ మహనీయుడు ఉన్నటువంటి ఆ ఆలయాన్ని ప్రదక్షణం చేస్తాం మనం ప్రదక్షణం అనేది చాలా గొప్ప విషయం గుడి చుట్టూ తిరగటం గుడి చుట్టూనే కాదు ఏ గుడి అయితే ఆ కొండ మీద నెలకొని ఉందో ఆ కొండ చుట్టూ తిరగటం ఇంకా పుణ్యం వస్తుంది కదా అన్నటువంటి భావనే ఈ గిరి ప్రదక్షణ అనే కార్యక్రమానికి రూపకల్పన ప్రపంచమంతా నమ్మేది తాజ్మహల్ కట్టిచ్చింది షాజహాన్ అని కానీ కొంతకాలం నుంచి అది అది తాజ్మహల్ కాదు తేజో మహాలయ అని అంటున్నారు అట్ ది సేమ్ టైం దాని కింద ఏవో శివలింగానికి సంబంధించినవి ఉన్నాయి ఆ హిందూ బిలీవ్స్ కి సంబంధించిన విగ్రహాలు ఉన్నాయని చాలా
(39:24) వస్తున్నాయి. ఎవిడెన్స్ ప్రకారం దీన్ని ఎట్లా చూడాలి సార్ అది తాజ్మహల్ అంటే తేజోమహల్ అయినా ఏం ప్రూఫ్స్ ఉన్నాయి అంటే ఆయన పిఎన్ ఓక్ అని ఒకాయన ఒక పరిశోధకుడు ఆయనతో పాటు మరొక సహాయకుడు వాళ్ళద్దరూ కలిపి తాజ్మహల్ను విస్తృతంగా పరిశీలించినప్పుడు ఆ తాజ్మహల్ మీద ఉన్నటువంటి కొన్ని డిజైన్లు అవి హిందూ వాస్తు శాస్త్రానికి కొంచెం దగ్గరగా ఉన్నాయని అలా గమనించిన తర్వాత మరింత లోతుకు వెళ్లి వాళ్ళంతటి వాళ్ళే విశేషంగా పరిశోధన చేశారు కానీ పురావస్తు కేంద్ర పురావస్తు సంస్థ అయినటువంటి ఆర్కియాలజిస్కల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా దాని అధీనంలో ఉన్నటువంటి తాజ్మహల్ కట్టడం
(40:05) వాళ్ళు మాత్రం అలాంటి పరిశోధనలు అంటే వాళ్ళు కూడా క్షుణంగా పరిశీలించారే కానీ కేవలం అది ఒక ఇస్లామిక్ కట్టడంగానే వాళ్ళు నమోదు చేశారు అలాగే ఆ తర్వాత కోర్టులో కూడా కొంతమంది వెళ్లారు అంటే దాని మీద నిజానిజాలు తెలుసుకోవాలి రెండు రకాల అభిప్రాయాలు వస్తున్నాయి కానీ ప్రస చూస్తుంది మాత్రం మనం అలానాడు షాజహాన్ తన ప్రేయసి అనుకోండి లేక ఆయన బాగా ఇష్టపడినటువంటి భార్యల్లో ఒక ఆవిడ ముంతాజ్ మహల్ ఆ ముంతాజ్ అనే ఆవిడ మరణించిన తర్వాత కట్టినటువంటి ఒక స్మారక సహనం అది దాన్ని అలాగే రికార్డు అయింది అంతే కాదు అనేక ఈ పర్షియన్ ఇన్స్క్రిప్షన్స్ కొన్ని
(40:51) ఆ తాజ్మహల్ మీద మళ్ళీన్ని కొన్ని ఆర్కైవ్స్ లోనూ అసలు అది ఎప్పుడు ప్రారంభమైంది స్థల ఎంపిక ఎప్పుడు జరిగింది ఎక్కడి నుంచి ఏ ఏ రాళ్ళను తీసుకొచ్చారు ఎక్కడి నుంచి ఎంతమంది నైపుణ్యవంతమైన శిల్పుల్ని రప్పించి పునాదుల నుంచి పైన కలశం వరకు దాన్ని కూడా కలశం అని అంటారు చిట్ట చివర కలిసేది కలశం వరకు ఆ మధ్యలో డోములు ఇంకా కాళి ఇంకా ఆ సమాధి ఏద అనుకోండి ఒక అంతస్తు రెండు అంతస్తు ఆర్చులు ఆర్చులు తర్వాత మీకు పైనన్న గుమ్మటం ఇవన్నిటిని ని వాళ్ళు అంటే ఎలా నిర్మించారు ఎంత కాలం పట్టింది ఎంతమంది కూలి వాళ్ళు పని చేశారు ఎన్ని అప్పటి రూపాయలు ఖర్చుయ్యాయి అన్నంత చక్కటి
(41:34) వివరాలు ఉన్నాయన్నమాట ఆశ్చర్యం వేస్తుంది తాజ్మహల్ కి అది నిర్మాణం ప్రారంభం యమునా నది యమునా నది ఒడ్డున ఆయన ఎంపిక చేసుకున్న దగ్గర నుంచి రకరకాల ప్రాంతాల నుంచి నిపుణులైన వాస్తు శాస్త్రవేత్తలను నిపుణులైన శిల్ప కళ శిల్ప కళ అంటే ఇప్పుడు హైందవ శిల్ప కళ అనే కాదు ఇస్లామిక్ శిల్ప కళలలో వాళ్ళకి ఏమైందంటే మానవ ఆకృతులు కానీ లేక ఇతర జంతువుల ఆకృతులు కానీ ఆ ఇస్లామిక్ కట్టడాల్లో నిషిద్ధం ఆ నిషిద్ధమైనందువల్ల వాళ్ళకి ఇక స్కోప్ లేదు ఇక కానీ మేధస్సు సృజనకు పదును పెట్టాలని ప్రతివాడికి ఉంటుంది కదా అదిగో నాలో ఉన్న సృజన ఎలా వెల్లడించాలి మనం బొమ్మలు చేయటానికి లేదే
(42:18) అని అనుకున్నప్పుడు డిజైన్స్ ఎన్ని రకాల డిజైన్ లు ఉంటాయి. ఎంత జామెట్రీ ఉంటుంది అక్కడ ఆ జామెట్రీ కాదు లతలు లతలు లతలు అంటే ఒక చిన్న తీగ పాకి అది అటు ఇటు వదిలే ఆకులు ఆకుల మధ్య పూరెమ్మలు అవన్నీ ఒకదానికిఒకటి పోటీ పడుతున్నాయా అన్నట్లుగా తీర్చిదిద్దేరే ఎక్కడ కూడా సౌష్టంలో తప్పు లేదు ఎక్కడ కూడా కుడి ఎడమలకు అవి రిపీట్ అవుతూ ఉంటాయి ఒకేసారి ఇటు పక్క అటు పక్క వాటిల్లో ఎక్కడా తేడా లేదు మరి మనం అనుకున్నట్లుగా ఇప్పటిలా ఏదో ఒకటి కంప్యూటర్లో తయారు చేసి ఒక టెంప్లేట్ తీసుకెళ్లి గోడకు అతికిచ్చి ఆ గోడలో అది దాని వరకే ఆ డిజైన్ ప్రకారంగా
(43:02) తీర్చిదిద్దడం కాదు కదా ఆనాడు ఆ కళాకారులంతా కూడా మాన్యువల్ గా అంటే మనసులో ఉన్న ఒక ఆలోచనని దొరికితే పేపర్ మీద లేకపోతే బట్ట మీద లేదు అనుకుంటే అలాగే ఆసు కవిత్వం వల్ల రాయకుండానే చెప్పే అప్పటికప్పుడు చెప్పే కవిత్వం ల గోడ మీద వాళ్ళ డిజైన్లఅన్నీ మనసులో నుంచి వెలికి తెచ్చి అలా గోడల మీద తీర్చి దిద్దేవాళ్ళు అవన్నీ కూడా తాజ్మహల్లో మనం చూడొచ్చు అంతేకాదు మళ్ళీ విలువైన రాళ్లను అంటే వజ్ర వైడూర్య మరకత మాణిక్య వీటన్నిటిని కూడా వాళ్ళు చిన్న చిన్న సైజుల్లో తీసుకొచ్చి ఆ డిజైన్ కి తగ్గట్టుగా పొందించటం అది మామూలు కాదు.
(43:46) ఇప్పటికీ మీరు ఆగ్రా పోండి ఒక చిన్న టీ పైన్ కూడా వాళ్ళు ఎంత అద్భుతంగా ఆ రకరకాల డిజైన్లతో చేస్తారు మనం చూసే ఆశ్చర్యందుతామే వాళ్ళు మరి చిన్నప్పటి నుంచి చేయి తిరిగిన తండ్రి దగ్గరో గురువు దగ్గరో బంధువుల దగ్గరో నేర్చుకొని బాగా తయారయి అలా చేస్తుంటారు అన్నమాట ఈ నేపద్యంలో నేను చెప్పేది ఏమిటంటే ముగింపుగా ఆ పిఎన్ ఓక్ అనే ఆయన ఏం చేశారంటే ఒక సంచలన సంచలనాత్మకైన వార్తను బయటకి తీసుకురావాలని ఇది తాజ్మహల్ కాదు అని దానికి తాజ్మహల్ దానికి సమీపంగా ఉండే మాటలు తేజో మహల్ అన్నట్టుగా రెండు అంటే తేజోమయ దేవాలయం ఉంది అది కూడా శివునికే అంకితమైంది
(44:31) ఎప్పటి నుంచో జ్యోతిర్లింగాల్లా తన తేజస్సును విలువరిస్తున్న ఒక శివాలయం భూమిలో నిక్షిప్తమై ఉంది అదిగో దాని మీదే ఈ తాజ్మహల్ను నిర్మించారు అన్నటువంటి ఒక ప్రతిపాదన తెచ్చాడు ఆయన ఆయన ఆయన ఏమనుకున్నాడో ఆ విషయాలన్నీ ఆయన ఒక పుస్తకంలోనే రాసాడు అన్నమాట ఆ తర్వాత ఏమైంది అయ్యో నిజమా ఈ యాంగిల్ లో ఉందా అని అనుకున్నప్పుడు వాళ్ళంతా చాలా మంది దాన్ని విజిట్ చేయడం ప్రారంభించారు.
(44:59) పరిశోధకులు మరింత లోతుగా దాన్ని అధ్యయనం చేయడం ప్రారంభించారు. మరి కొంతమంది ముందుకు వెళ్లి కోర్టులకు కూడా వెళ్ళారు నిజమేనా నిజమైతే మాకు అటు ఏమిటో తెలియజెప్పండి అని న్యాయస్థానం అయితేనే సరైన ఆదేశాలు ఎలవగలుగుతుంది నిజం నివురుగప్పిన నిజం లాగా బయటిక వస్తుంది అన్న ఉద్దేశంతో కొంతమంది వెళ్తే వాళ్ళు కేంద్ర పురావస్త శాఖకు ఆదేశాలు ఇచ్చి అసలు నిజా నిజాలని మీరు వెలికతేండి అని అంటే వాళ్ళు కూడా అందుబాటులో ఉన్న రికార్డుల ప్రకారం ఇది కేవలం షాజహాన్ తాను ఆ 17వ శతాబ్దంలో నిర్మించిన ప్రపంచ ఏడు వింతల్లో ఒకటై అనునిత్యం తరతమ మత వర్గ వర్ణ భేదాలు లేకుండా ప్రతిరోజు ఆ
(45:48) అద్భుత కళాఖండాన్ని అలా చూసి అచ్చరువందుతున్నారు అంటే కారణం దానిలో నిబడీకృతమైనటువంటి వాస్తు శిల్పం శిల్పం అంటే నిజంగా శిల్పం కాదు శిల్పం అంటే అంటే చిత్రలేఖం అనుకోండి డిజైన్లు అనుకోండి అవన్నీ కొత్త కొత్త రకాల ఆకృతులు అనుకోండి అవన్నీ తాజ్మహల్లో ఉన్నాయి ఇంతకీ తెల్చేది ఏమిటి అంటే అంటే నేను అనేది కొంతమందికి ఒక రకమైన అభిమానం ఉండొచ్చు మరి కొంతమందికి కేవలం నిజాన్నే నమ్ముదాము అనేవాళ్ళు ఉండొచ్చు ఆ ఇది ఎందుకు నిజం కాకూడదు అనుకునే వాళ్ళు ఉంటారు.
(46:27) లోకో భిన్నరుచి అంటాం కదా మనం ఆ రకంగా ఆలోచిస్తే అలా అనేక రకాలుగా అనిపిస్తున్న మాట నిజమే ప్రిజమాటిక్ వ్యూ అంటామే ఒక ప్రిజం ఏడు రకాల రంగుల్ని వెదజిల్లుతుంది కదా మనుషులు కూడా అలాగే అనుకుంటూ ఉంటారు వాళ్ళకుఉన్న అవగాహన కొద్ది వాళ్ళు ఒక నిర్ణయానికి రాగలుగుతారు. ఇప్పటివరకు నేను ఏ మతానికి ఎక్కువగా అభిమానం కానీ మరో మతాన్ని తూలనాటం కానీ లేక ఇతరుల మనోభవాలని దెబ్బతీద్దామని కాదు.
(46:54) నైస్ సార్ సార్ ఇట్లాంటిదే సార్ ఒకటి నరసింహ స్వామి హిరణ్య కశ్పుని ఏదైతే చంపే పొజిషన్ ఉంటదో అది చైనాలో ఒక టెంపుల్ పైన చెక్ ఉంది సార్ కోంజావు అనే ఒక సిటీలో ఉంది అట్లాంటిదే మళ్ళీ శివలింగాలు జపాన్లో చైనాలో కంబోడియాలో పైన చైనా నుంచి కింద ఇండోనేషియా వరకు ఎక్కడో చోట దొరుకుతూనే ఉన్నాయి. అంటే ఎక్కడ హిందూయిజం ఎక్కడ భారతదేశం ఎక్కడ ఈ కంట్రీస్ అన్ని అంటే ఒకప్పుడు అంతా ఉన్నాయి సనాతన ధర్మమేనా ఏంటి సార్ దీని గురించి శివలింగాలు దొరక మొన్న అమలాపురం నుంచి ఒకాయన అంటార్కిటికాలోకి తేలాడు అమలాపురం అంటే అర్థం కాలేదు దాని అర్థం ఏంటంటే యాత్రలో అవకాశం ఉంది
(47:30) యాత్ర చేయగలిగాడు కదా అమలాపురం నుంచి అంటార్కిటికాలో ఆయన హాయిగా కార్ ఎదగ తీసుకొని అంటార్క్టికాకి వెళ్లి టచ్ చేసి ఒక గంట అక్కడండి ఓ ధ్రువానికి నేను చేరుకున్నాను నేను ధ్రువు అని అంటే దాని అర్థం ఏమిటి మనుషుల్లో ముందు అభిలాష ఉండాలి ఆ అభిలాష ఆసక్తిని రేకెత్తించాలి అలా రేకెత్తించిన ఆకాంక్ష ఆసక్తి ఇంకా ముందుకు తీసుకెళ్లి పరిశోధనలకు మరింత పదును పెడుతుంది అది అదిగో ఆ నేపథ్యంలో ఇప్పుడు మీరు అడిగిన ఈ ప్రశ్న ఎలా ఉంటుంది అంటే ముందు భారతదేశం బృహత్ భారతదేశం అంటే మనకు చుట్టుపక్కల ఉన్నటువంటి కూడా మొదట్లో జంబుద్వీపం అనేవాళ్ళం ఆ తర్వాత భరతవర్షం భరత ఖండం
(48:11) అనేవి కూడా మనకి ముందు నుంచి అంటే ఒకటో శతాబ్దం ముందు నుంచి ఇలా వచ్చింది కానీ పురాణాల ప్రకారంగా కొన్ని వేల సంవత్సరాల నుంచి ఉంది ఇలా ఆలోచిస్తే ఏమవుతుంది అంటే భరత ఖండం నుంచి యాత్రలు తీర్థయాత్రలు ఇవి మామూలే యాత్రలు తీర్థయాత్రలు కంటే ముందు అసలు అదిగో అక్కడ భరత ఖండాన్ని దాటి మరో భూభాగం ఉంది అని తేల్చి అక్కడ వరకు వెళ్ళొచ్చి అదిగో అక్కడ దొరికే వస్తువులని ఇక్కడికి తీసి ఇక్కడ దొరికే ఇక్కడ ఆ తయారైన వస్తువులని అక్కడికి తీసుకెళ్ళేటువంటి వ్యాపారస్తు ఉంటారే అదిగో ఆ వ్యాపారుల వల్ల మొట్టమొదటిసారి అక్కడ సువిశాల భూభాగం ఉంది మనం వెళ్దాం
(48:49) రండి అక్కడ కొద్దిమంది మాత్రమే జనావాసాలు ఉన్నాయి మనం కూడా అక్కడికి వెళ్లొచ్చు అన్న నేపథ్యంలో వ్యాపారులు చూపించినటువంటి ఆ తోవలు ఆ దీవులు ఆ తర్వాత రాజులకు కూడా కన్నుపడింది ఓ ఇక్కడే కాదు బయట కూడా ఉందా వెళ్ళొద్దాం పండి అని సాహసోపేతమైనటువంటి యాత్రలను చేసి ఆ నేలమీద కొంతకాలం నడయాడి ఎవర లేరు కదా ఇది కూడా మనదే అని అన్నట్లుగానే మీకు ఆ రాజ్యాలన్నీ అలా ఏర్పడ్డాయి అవి ఇక్కడి నుంచి వెళ్ళిన వాళ్ళు బౌద్ధులయితే బౌద్ధపరంగాను హిందువులు అయితే హిందూ పరంగాను అక్కడ ఆలయాలు కట్టడాలు రూపుదిద్దుకున్నాయి అన్నమాట అలా జరిగిన నేపథ్యంలో మనకు
(49:33) క్రీస్తుకు పూర్వం ఒకటో శతాబ్దంలోనే మన దేశం నుంచి చైనాకి బౌద్ధం వెళ్ళింది తర్వాత కౌండిన్య అనే ఒక మహాఋషి మళ్ళీ అటు జావా సుమత దీవులకి వెళ్ళాడు అని ఒకటి దాని తర్వాత చోళలు మామూలు కాదు శ్రీలంకను ఊరికి చిన్న పిల్లలు గోలీలాడినంత తేలిగ్గా తమిళనాడు రాజులంతా శ్రీలంకను వాళ్ళ కంట్రోల్ లో పెట్టుకొని తాడు కట్టి ఆడించారు.
(50:01) అలా కాకుండా ఇంకా సుమత్ర జావా రకరకాల దేశాలన్నిటికి వెళ్ళారు కదా ఎక్కడిదాకా ఎందుకు మీకు ఆరవ శతాబ్దంలో ఐదు ఆరు శతాబ్దాల్లో జన్ వెలుగులని విరజిమ్మిన ఓదిధర్ముడు మన తెలుగువాడే తమిళుడని వాళ్ళు అనుకుంటారు అదిగో ఆ మహనీయుడు కంచిలో ప్రారంభమై చివరకు కొరియా ద్వారా దక్షిణ కొరియా ద్వారా చైనా జపాన్ చేరుకున్నాడు చూసారా మరి జపాన్ తను వెళ్ళిన తర్వాత ఏ ధ్యాన్ విపస్సనా ధ్యానంలో తనకున్న నైపుణ్యాన్ని తాను ఆచరిస్తున్నప్పుడు ఇతరులు చూసి అది ఏమిటి అని అడిగితే ఆయన ధ్యాన్ ధ్యాన్ అన్నాడు వాళ్ళు ఉచ్చరించడం రాక ధ్యాన్ కాస్త జన్ అయింది అది మరి జన్ బౌద్ధం అలా జపాన్ నేల మీద వీళ్ళు అనుకుంది
(50:46) జన్ బుద్ధిజం జన్ బుద్ధిజం అంటామే అలా మనం ఒక్కొక్క విషయాన్ని గనక ఆలోచిస్తే మీకు వివేకానంద రాక్ మెమోరియల్ అని ఉంది కదా ఆ వివేకానంద కేంద్ర అని ఒకటి ఉంది అక్కడ వాళ్ళు వాళ్ళు ఆ ఇండియన్ థాట్ అబ్రాడ్ అని ఒక అద్భుతమైన బుక్కు తెచ్చారుహ అద్విత అప్పుడు మన భారతదేశం నుంచి వలసలకు ఎలా వెళ్ళారు ఎప్పుడు వెళ్ళారు వెళ్ళిన తర్వాత వాళ్ళు ఏం చేశారు అక్కడ ఈ హైందవ సంస్కృతిని లేక బౌద్ధ సంస్కృతిని ఎలా వేళ్ళనుకునేట్లు చేశారు తద్వారా ఏమవుతుంది అక్కడ కూడా హైందవం ఉందనుకోండి బలమే కదా పెళ్లి రెండు కుటుంబాలు కలుస్తాయి ఇక్కడ నలుగురు అక్కడ నలుగురు
(51:23) ఎనిమిది మంది అయ్యారా లేదా అదిగో అలాంటి ఆలోచనలత తో ఇవన్నీ కూడా ఇక్కడి నుంచి మెయిన్ ల్యాండ్ మన ఇండియన్ మెయిన్ ల్యాండ్ నుంచి అక్కడికి వెళ్ళినవే తప్ప ఏదో కనీసం ఇప్పుడు ఎట్లా వెళ్తుది అని అన్నప్పుడు మన ఆ మధ్య ఎక్కడో ఆ ఇరాన్ లో ఒకటి ఆ తర్వాత ఈజిప్ట్ లో ఒకటి ఎక్కడో ఇంకా సుదూర ప్రాంతాల్లో కూడా ఒక చిన్న విగ్రహం దొరికింది బుద్ధుడు బొమ్మ అని అన్నారు.
(51:49) అది అక్కడ మామూలుగా వాళ్ళు ఆచరించేది కాదు ఇలా ఇప్పుడు ఉదాహరణకి నేను ఆ మధ్య సిఆటల్లో వెళ్ళాను సిఆర్టల్ లోనే తయారయ్యే ఒక వస్తువుని ఎత్తుకొచ్చి నా టేబుల్ మీద పెట్టుకున్నా దాని అర్థం అది ఇక్కడ తయారయిందని కాదు కదా అది ఇక్కడే ఫ్యాక్టరీ ఉందని కాదు కదా అలా ఇలా ఏమవుతుందంటే వర్తక వాణిజ్య సంపర్కాలతో కొన్ని కొన్ని సంస్కృతులు అక్కడి నుంచి ఇక్కడికు ఇక్కడి నుంచి అక్కడిక వెళ్ళేటువంటి ఆనవా అయితే ఇప్పటితే కాదు మనకు క్రీస్తుకు పూర్వం నుంచి కూడా ఉందన్నమాట దానికి మేరీ టైం మేరీ టైం అంటారు దాన్ని అంటే సముద్ర వ్యాపారం అంటాం కదా అది ఇప్పుడా అసలు నిజంగా సముద్ర
(52:23) వ్యాపారమే లేకపోతే ప్రపంచంలో ఇన్ని ఖండాలు ఉన్నాయని ఇన్ని దేశాలు ఉన్నాయని బహుముఖీనంగా విస్తరిస్తున్న ప్రపంచ నది నాగరికతలకు అనేక వీళ్లు ఉన్నాయని తెలియదు కదా అది కారణం మీరు అన్నది ఏమిటంటే చైనాలో మరి హిరణ్య కశపుని వధిస్తున్నటువంటి నరసింహా అవతార శిల్పం ఉంది అంటే కారణం ఏమిటంటే ఈ మధ్య యుగాల్లో అలా లేక తొలి మధ్య యుగం అంటే ఐదవ శతాబ్దం నుంచి 1000 వరకు 1000 నుంచి 1500 వరకు విపరీతమైనటువంటి వర్తక వాణిజ్యాలు ఇప్పుడు చీనీ చీనాంబరాలు చైనా నుంచి మనకు ఓ నాగార్జున కొండకు కూడా వచ్చారు వాళ్ళు మూడో శతాబ్దంలో మరి చీనీ చీనాంబరాలు ధరించాడురా ఆయన అంటాం ఎక్కడి
(53:06) నుంచి వచ్చింది చీనా చైనా సిల్క్ ప్రసిద్ధి కదా అక్కడి నుంచి తెచ్చుకుంటాం మనం లేదు మరి మనక అక్కడ అట్లా తాటి వెల్లం తేవాలనుకోండి ఉదాహరణకి మామిడికి తాండ్ర తేవాలంటే మీరు కాకినాడు వాల్సిందే ఇక్కడ తెలవదు ఇక్కడ రాదు తెలవదు అంటే తెలియదని కాదు ఇక్కడ అది ఆసక్తి లేదు దాన్ని చేయరు అలా ఒక్కొకటి ఒక్కొక రకంగా ఉంటుంది కదా కాబట్టి మనం అనుకోవాల్సింది ఏమిటంటే వర్తక వాణిజ్య సంబంధాలు రాజకీయ ఆర్థిక సంబంధాలు ఒక ప్రాంతం నుంచి మరో ప్రాంతానికి వలస వెళ్లి ఆ నివేషణలు జరిపి ఆ నేలలో దొరికేవి ఇక్కడికి ఈ నేల మీద పండేవి అక్కడికి అటు ఇటు ఆ తీసుకురావటం
(53:43) కొన్ని నచ్చితేమనుకుంటం ఎక్కడ ఎక్కడిదాకా వద్దు మీకు లాహోర్ లాహోర్ లో రూపుదిద్దుకున్న కుర్త పైజామా లాహోర్ లో రూపుదిద్దుకున్న ఇప్పుడు మన స్త్రీలు మన ఇంట్లో కూడా వాళ్ళు ఆ వాటిని ఏమంటాం మనం కమీజ్ సల్వార్ కమీజ ఆ సల్వార్ కమీజులు కానుకోండి అవి ఎంత కంఫర్టబుల్ గా ఉంటున్నాయి అందుకని మన వాళ్ళు వేస్తున్నారు కానీ చీర అంటే ఇష్టం లేక కాదు వాళ్ళకి ఆ చీర కట్టుకుంటే దాని అందమే వేరు కానీ వీళ్ళు చీరను ద్వేషించి దాన్ని తీసుకు రావట్లేదు.
(54:17) చీర చీరగానే ఉంటుంది కానీ కొన్ని కొన్ని సందర్భాల్లో ఇది సౌలభ్యం సౌకర్యవంతంగా ఉంటుంది. రైల్లో ఎక్కాలి అంటే మూడో బెడ్ మీదకి ఒక స్త్రీ ఒక యువతి ఇదిగో ఈ నేను ఇప్పుడు చెప్పినటువంటి ఈ లాహోర్ వస్త్రం ఇచ్చిన సౌలభ్యం చీర ఇవ్వదు అదిగో అలా అవసరానికి తగ్గట్టుగా మనం కూడా ఏం చేస్తున్నాం మన మదిలీలను మార్చుకుంటున్నాం. సర్ ఇట్లాంటిదే సార్ ఒకటి సరస్వతి రివర్ అని రిగ్వేదాలో చెప్పున్నారు అంటే అవే లొకేషన్ కి వెళ్లి చూస్తే ఇప్పుడేమో అక్కడ ఏం లేదు అంతే ఎండిపోయింది అంటారు కొంతమందిఏమో ఎండిపోయింది అంటారు ఇంకొంతమందిఏమో భూమి కింద ఎక్కడో పారుతుంది అని అంటారు. ఏంటి సార్ ఈ నిజం ఏంటి
(54:56) సరస్వతి యాక్చువల్ గా ఏమైందంటే సరస్వతి అనేది విద్యకి మనకు వాగ్దేవి అని అనుకుంటాం చదువుల తల్లి అంటాం. ఇవన్నీ మనకు భారతదేశంలో పెనవేసుకుపోయిన సంస్కృతిలో ఒక భాగం గౌరవం అక్షరాభ్యాసం కూడా మన జ్ఞాన సరస్వతి మీరు బాసర్లో అక్షరాభ్యాసం చేస్తే వీడు ప్రపంచాన్ని జయించే విజ్ఞానవేత్త అవుతాడని ఎన్నో కోరికలు ఉంటాయి మనకి కానీ జరిగేది ఏమిటి అంటే మనకు త్రివేణి సంగము అనేది వింటూ ఉంటాం మనం అటు అలహాబాద్ దగ్గర మీకు ఆ గంగ యమున సరస్వతి సరస్వతి మాత్రం కొంచెం తక్కువ టంలో వినపడు ఉంటుంది ఎందుకు అంటే ఏది సరస్వతి అని అడిగితే అక్కడ కనిపించదు. ఎందుకు
(55:38) కనిపించదు అంటే ఒకప్పుడు ఉండేది అంతర్లీనంగా ఇప్పటికీ ప్రవహిస్తుంది అని చెబుతారు. ఎలా అసలు దాని ఆరిజన్ ఏమిటి అని చూస్తేనేమో ఋగ్వేదంలో నదీతమ సరస్వతీ నదీతమ అంటాడు నదులన్నిటిలో కూడా గొప్ప నది సరస్వతి కైలాసంలో పుట్టి హిమగిరిలో నుంచి జారి పశ్చిమ సముద్రంలో కలుస్తుంది అని కూడా మనకు అనేక వర్ణనలు ఉన్నాయి. మరి ఏమైంది ఒకప్పుడు కలకల కలకల గలగలగల నీటితో నవ్విన ఆ సరస్వతి ఇప్పుడు కనిపించకపోవడానికి కారణం ఏమిటి అని అంటే అవన్నీ కూడా ఈ వాతావరణంలో జరిగే మార్పుల వల్ల అంటే 1500 సామాన్య శకం పూర్వంలో ఋగ్వేదంలో ఎలా మెన్షన్ చేసాడు ఉండబట్టి
(56:20) మెన్షన్ చేశాడు. లేకపోతే మెన్షన్ చేయడు కదా దాని అర్థం సరస్వతి నది ఉందనే కదా ఉండి అలా గలగలగల సింధు నది మాదిరిగా అది కూడా పారుతుందనే కదా మరి ఏమైంది రాను రాను అని అంటే ఈ హరప్ప మోహన్ జోదారుల్లో సముద్ర మట్టాల్లో వచ్చిన మార్పుల వల్ల అనేక పట్టణాలే లేకుండా పోయాయి అవన్నీ ఉన్నఫలంగా అలాగే నీళ్లల్లోకి వెళ్ళిపోయాయి అదిగో ఆ నేపథ్యంలో అప్పుడు జరిగిన ఈ భూ గర్భ ఆ దాన్ని ఏమంటామ అంటే ప్లేట్ షిఫ్ట్ దానివల్ల అప్పటివరకు తెరుసుకొని ప్రవహిస్తున్న ఆ నది మూతకు గురవటమే కాక లోతుకు వెళ్ళింది అని పరిశోధనలు తేలాయి దానికి ఘగ్గర్ అని ఆ ఒక నది ఉంది ఇప్పటికీ కూడా
(57:05) దాని కింద ఇప్పటికే ఉందంటారు అయితే కేవలం మరి ఆనాడు అంత వేదోక్తమైనటువంటి సరస్వతీ నదికి ఉన్న గొప్పతను భారతీయ సంస్కృతితో ముడిపడినటువంటి ఒక నది కదా ఆ నది గురించి అలాంటి భావ భావన అలాగే కొనసాగాలి అని అన్నప్పుడు ఎస్ సరస్వతి అనేది ఉంది అంతర్లీనంగా ప్రవహిస్తుంది అనేక కారణాలతో అది అంతర్లీనమం అయింది అని మన పెద్దలు కూడా చెబుతూ ఉంటారు.
(57:32) ఎక్కడిదాకా ఎందుకు ఇక్కడ మీరు కాళేశ్వరం ఐడియా ఉందా కాళేశ్వరంలో కూడా సరస్వతి మొన్న పుష్కరాలు చేశారు ఏది మరి నది కనిపించదు. కనిపించనదికి పుష్కరాలు ఏమిటి అని కూడా అనకూడదు ఎందుకంటే ఇది సంప్రదాయం సంప్రదాయాన్ని ప్రతి 12 ఏళ్లకు ఒకసారి మనం కొనసాగించాలి అలా కొనసాగించడానికి గతంలో ఎవరో ఒక ఋషో ఋషి పొంగవుడో ఇదిగో ఇక్కడే అంతర్లీనంగా సరస్వతి కాళేశ్వరం పక్కనే గోదావరి తీరంలో ప్రవహించి కాలేశ్వరం దగ్గరే ఆ గోదావరి గౌతమిలో కలిసింది అన్నటువంటి భావన నిగూడంగా ప్రజల మనోభావాల్లో చొచ్చుకుపోయింది కాబట్టి కాబట్టి మొన్న ప్రభుత్వమే అధికార అధికారికంగా పుష్కరాలు
(58:16) నిర్వహించింది మళ్ళీ అక్కడికి వస్తే ఎస్ నిజమా కాదా అని చాలా పరిశోధనలు జరిగాయి రెండు రకాల పరిశోధనలు ఒకటి ప్రభుత్వ పరంగా రెండు ఆ దాన్ని ఏమంటాం మనం ఇస్రో వాళ్ళు చేస్తే ఎన్ఆర్ఎస్ అదిగో వాళ్ళు కూడా సాటిలైట్ ద్వారా చూస్తే వాళ్ళకి చానా లోతులో థార్ ఎడారిలో ఇదిగో ఈ ఛాయలు గతంలో ఉన్న చూచాయలుగా కనిపించాయి అని కూడా రికార్డు చేశారు.
(58:42) దాంతో పాటు ఆ మధ్య రాఖీ గర్హి అని హరప్పన్ సింధు నాగరికతకు హాయిగా వెలసిలినటువంటి ఒక అద్భుతమైన ప్రదేశంలో తవకాలు జరిపారు రాఖీ గర్హి ఆ రాఖీ గర్హిలో కూడా ఈ ఒక నదీ నాగరికత ఒడ్డున వెలసిల్లిన అత్యద్భుత నగరం అని పేరు గాంచింది ఆ నదే సరస్వతి అని పురావస్తు పరిశోధకులు కూడా తేల్చారు కానీ ప్రస్తుతం కనిపించలేదు కృష్ణా నది ఆశ్చర్యం వేస్తుంది మీకు దాని నడకని అనేకసార్లు మార్చుకుంది ప్రస్తుతం మనం చూస్తున్న కృష్ణా నది కృష్ణా నది కాదు గతంలో ఈ భూగర్భంలో కానీ బయట వాతావరణంలో కానీ జరిగిన మార్పుల వల్ల దాని కోర్సుని
(59:28) ఇప్పటికీ ఎన్నో సార్లు మార్చుకుంది కదా అదిగో అలా సరస్వతి నది కూడా ఉంది భారతీయ భావజాలంలో అత్యంత కీలకమైన గౌరవప్రదమైన స్థానా ఆక్రమించింది వేదాల్లో ఉంది పురాణాల్లో ఉంది ఇతిహాసాల్లో ఉంది మహాభారతంలో కూడా అర్జునుడు సరస్వతీ నదీతే రానదాను తపస్సంపన్నుడైనాడు అనే ఒక ప్రస్తావన ఉంది లేకుండా పోలేదు కదా అయితే కొంతమంది ఏమంటారు అంటే అలా ఉండి కనిపించకుండా పోవడానికి కారణం ఏమిటంటే కేవలం అలా జరిగినటువంటి మార్పులే పాడ్కాస్ట్ లో ఇక్కడి వరకు మీరు వచ్చినారంటే ఈ ఇన్ఫర్మేషన్ మిమ్మల్ని చాలా అట్రాక్ట్ చేస్తున్నాడు చూస్తున్నారు కానీ చూస్తున్న వాళ్ళ వాళ్ళందరూ సబ్స్క్రైబ్
(1:00:11) చేసుకోవట్లే ప్లీజ్ డూ సబ్స్క్రైబ్ సర్ ఈ దేవుణని నమ్మే వాళ్ళలో రెండు రకాలు ఉంటున్నాయి సర్ అంతకుముందు విష్ణువుని నమ్మేవాళ్ళు శివుడిని నమ్మేవాళ్ళు అంటే చాలాసార్లు కొన్ని సినిమాలు కూడా వచ్చినాయి మన దశావతారం మూవీ దాంట్లో ఉంది కూడా వాళ్ళద్దరు కొట్లాడుకొని ఒక మినీ సైజ్ వారే జరుగుతది సర్ రియల్ గా ప్రూఫ్ ఉందా సార్ వీళ్ళద్దరు కొట్లాడుకున్నట్టు మనకి ఇప్పటికీ నమ్ముతారు వాళ్ళద్దరు కొట్లాడుకున్నారనే తప్ప యాక్చువల్ ప్రూఫ్ ఏమైన్నా ఉందా ఈ రెండు వాళ్ళు ప్రూఫ్లు అంటే గతంలో ఒక్కటే మాట నేను చెబుతాను మీకు కేసరట్ హైదరాబాద్ పక్కనే కేసర గుట్ట ఉంది ఐడియా ఉందా ఆ కేసరగొట్టలో
(1:00:40) రాష్ట్ర పురావస్తు శాఖ తవకాలు జరిపింది 78 నుంచి 84 వరకు ఆ త్రవకాల్లో మహిషాసుర మర్ధని గణేశ్ శివలింగాలు అసలు లింగాలు లింగం అంటే లింగమే పురుష లింగాలు పురుషాంగాలు యస్ ఇట్ ఈస్ గా బయటపడ్డ వచ్చాడు దాంతో పాటు గర్భ పాత్ర బయటపడింది తర్వాక డాక్టర్ బి వివి కృష్ణ శాస్త్రి గారికి దాంతో పాటు అమ్మ తల్లి బయటిక వచ్చింది అమ్మ తల్లి అంటే మదర్ గాడెస్ ఆవిడ ఎలా బయటకి వచ్చిందో తెలుసా మిగతా చాట్ యతే ఆవిడ తలమీద ఒక పువ్వు ఉంటుంది తల ఉండదు దానికి రేణుక ఎల్లం అంటారు ఆవిడ ప్రసమిస్తున్న రీతిలో నగ్నంగానే ఉంటుంది అలంపూర్లో ఇప్పటికీ నగ్నదేవతను ఆరాధిస్తూనే ఉంటారు
(1:01:21) కర్ణాటకలో మీకు ఐహోల్లో కూడా ఉంది అలా నేను చెప్పేవి చానా సార్లు ఉన్నాయి లజ్జా గౌరీ అంటారు దాని యొక్క పుస్తకాలు కూడా వచ్చాయి ఇక్కడికి వచ్చి నేను చెప్పేది ఏమిటి అంటే ఈ ఆ పోయింది బ్రేక్ అయింది పర్ల కట్ చేసుకుంటే ఆ ఇలా ఇలా ఆ అమ్మ తల్లి రెండు చేతులతో ఆశ్చర్యకరం అమ్మ తల్లి అంటే శక్తి ఆ శక్తి ఈ చేతిలోనేమో ఆ నరసింహ అవతారాన్ని ఈ చేతిలో శివలింగాన్ని రెండిటిని ఇలా పట్టుకున్న శిల్పం అరుదైన శిల్పం ఎందుకో తెలుసా శైవం వైష్ణవం రెండిటి మధ్య సమాజంలో అప్పటికీ పెచ్చరిల్లుతున్న విద్వేష పూరిత వాతావరణాన్ని నిర్వర్తించడానికి ఆవిడ
(1:02:06) తప్పు శివుడు విష్ణువు ఇద్దరు రెండు చేతులు లాంటి ఇద్దరు రెండు చేతులని కాదు ఇద్దరు సమంచుకోండి ఎందుకు మీలో ఇద్దరు ముఖ్యులే అని ఒక చక్కటి సందేశాన్ని చెప్పకనే చెప్పిన శిల్పం అది తెలంగాణ చరిత్రలో అదిఒక మైలురాయి అలా ఇంకా జరుగుతూనే ఉన్నాయి ఇలాంటి మత ఘర్షణలు జరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఆదిశంకరాచార్యుడు జగద్గురు ఆదిశంకరాచార్యుడు శాక్తం శైవం సౌరం కౌమారం గానాపత్యం ఇలా ఈ ఐదు రకాల మతాల్లో లో కొట్టుకుంటున్నారు తిట్టుకుంటున్నారు ఆ గుడికి వీళ్ళు వెళ్ళట్లేదు ఈ గుడికి వాళ్ళు వెళ్ళట్లేదు ఉన్న ఒకే ఒక వైదిక సమాజం ఐదు ముక్కలు అయిపోయింది. దీన్ని
(1:02:48) మళ్ళీ కలపాలి అని జగద్గురు తన పరిపూర్ణ యాత్ర ఎక్కడి నుంచి కాలాడి నుంచి కేదారి వరకు జరిపిన యాత్రలో చక్కటి ఒక సామరస్య పూర్వక ధోరణిని పెంపొందించకపోతే ఉన్నఫలంగా ఈ సమాజం నాశనం అయపోతుంది అని ఆయన చక్కటి సామరస్య ధోరణ ఆయన పంచాయతన ఐదు దేవాలయాలు ఒకే చోట మీరు నిర్మించుకోవచ్చు ఒకే దేవాలయంలో ఐదుగురు దేవుళ్ళని పెట్టుకోవచ్చు అని ఆయన ఆయన స్మార్త విధానాన్ని తీసుకొచ్చాడు హాయిగా దాంతోనే మనకు ఇప్పటివరకు అందుబాటులో ఉన్న ఆధారాల ప్రకారం శ్రీముఖలింగం అని ఉంది శ్రీకాకుళం జిల్లాలో శ్రీముఖలింగంలో మధుకేశ్వర స్వామి మధ్యలో ఈశ్వరుడు నలువైపులా మళ్ళీ సూర్యుడు శక్తి గణపతి
(1:03:36) కుమారస్వామి అంటే విష్ణువు కూడా అదే అది పంచాయతనం అయితే మళ్ళీ ఇక్కడ జడ్చర్ల దగ్గర గంగాపూర్ అనకూరు ఉంది అక్కడ కూడా అద్వితీయమైన పంచాయతనాలయం ఉంది చెన్నకేశవ స్వామి సెంటర్లో అటు పక్క శివుడు ఇటు పక్క అమ్మవారు అటు పక్క సూర్యుడు ఇటు పక్క వినాయకుడు మ్ అలా ఇది ఎందుకు వచ్చింది అవసరం ఎన్డిఏ ఒరేయ్ మనలో మనం కొట్టుకుంటే ఇంకొక పార్టీ గెలుస్తుంది మన నలుగురం కలుద్దాము శత్రువుని వడిద్దాం అన్నట్టుగానే తప్పు లేదు కదా నేను రాజకీయంగా చెప్పాను ఆ రోజుల్లో ప్రతి రాజు కూడా మతాన్ని ఆలంబనగా చేసుకొని తన అధికారాన్ని విస్తరించుకున్న నేపథ్యాలు ఎన్నో
(1:04:13) ఒక టెంపుల్ సార్ రాజస్థాన్లో కర్ణీమాత టెంపుల్ అని అది చాలా వింతగా అనిపిస్తది. అక్కడ అంటే మరి రాట్స్ ఉంటాయి కదా రాట్స్ కి పూజిస్తూ ఉంటారు వాటికి ప్రసాదం పెడతారు అవి కాలిపై నుంచి కాలిపై నుంచి వెళ్తే మంచిదని అంటే ఎంత స్ట్రేంజ్ అనిపిస్తది అంటే ఇంట్లో ఉండే ఎలుకని బయటికి పంపించేసి విషం పెట్టి చంపిస్తాము అక్కడికేమో వెళ్లి ప్రసాదం అని అంటాం అంటే ఈ కర్ణి మాతకి ఎలకలకి ఏంటండి రిలేషన్ అంటే ఒకటి ఏమైందంటే ఏదైనా ఒక స్థలానికి ఏదో ఒక విషయం వల్ల ప్రాముఖ్యత తక్కుతుందండి ఆ దక్కటానికి ఒక చిన్న కారణం ఉంటుంది ఆ చిన్న కారణం ఏమైది నాచురల్ గా మనం పాము
(1:04:52) పామ్ మ్ ఒక పాము ఏం చేస్తుంది పాపం ఏదో ప్రమాద వశాస్తూ ఒకడిని కరుస్తుంది కరిసిన తర్వాత వాడు మరణిస్తాడు అయ్యో అప్పుడు మరణించటం అనేది మనం ఆ కోరుకునేది కాదు కదా మరణించడం అనేది అలా సంభవించిందని మళ్ళీ సర్దుబాటు చేసుకున్నా పామును కూడా నాగదేవత అని మనం పూజిస్తున్నామా లేదా కాన్సెప్ట్లు రన్ రన్ రన్ రాని అలా అవుతా ఉంటాయి అలాగే మీకొక ఉదాహరణ చెప్పాలనుకున్నాను శ్రీకాకుళం శ్రీకాకుళానికి పక్కనే ఉన్న శ్రీకూర్మం శ్రీకూర్ అంటే ఏమిటి ఆ మత్యవరాహ కోర్మచ్య నారసింహత్య వామనః రామో రామచ రామచ బుద్ధః కల్కిరియవచ దశావతారాలు ఈ దశావతారాలు కూడా జీవ వైవిధ్య భరిత
(1:05:34) పరిణామ క్రమంలో ఒకటని ఆనాడు డార్విన్ కంటే ముందే మాకు ఇక్కడ ఉన్నాయి మాకు గడియారం రామకృష్ణ శర్మ గారు అలంపూర్లో చెబుతూ ఉండేవారు అని డార్విన్ నిన్నగాక ముంద చెప్పాడు మాకు ఇది వెనకటి నుంచి ఉంది మీరే చూడండి మొట్టమొదట ఇది తర్వాతది తర్వాతది సగం నరుడు సగం జంతువు ఆ తర్వాత పూర్తిగా నరుడు ఇలా ఇది కూడా ఎవల్యూషన్ే కదా డార్విన్స్ థియరీ ఆఫ్ ఎవల్యూషన్ కంటే ముందే మాకు ఉంది అని ఇలా రకరకాల ఆలోచనలు ఒకేసారి అనేక ప్రాంతాల్లో రావటం జరుగుతుందన్నమాట ఇక్కడికి వచ్చేతలకి నేను మీకు ఈ శ్రీకాకుళంలో ఉన్నటువంటి కూర్మా అవతారం కూర్మా అవతారం అంటే విష్ణువు రెండో
(1:06:07) అవతారం ఆ రెండవ అవతారం కూర్మంగా మనం తాబేలును పూజ చేస్తున్నాం. చాలా మంది తాబేలను కూడా చంపి తినేవాళ్ళు ఉంటారు. మనం దానిలోకి పోకూడదు అన్నమాట. కానీ ఆధ్యాత్మిక చింతతంతో విష్ణువు యొక్క అవతారంగా పూజిస్తున్నాడు అనేది గొప్ప విషయం. మరి అసలు శ్రీ కూర్మంలో కూర్మావతారానికి ఆలయం కట్టారని ఇది కూర్మని. ఈ కూర్మన్ దగ్గరికి మనం ప్రతిసారి కనీసం జీవితంలో ఒక్కసారి అన్నా రావాలి అని ఇండోనేషియా నుంచి తాబేళ్లు వరసగట్టి వస్తూ ఉంటాయి సముద్ర ప్రయాణం సముద్రం దాటి ఒడ్డుకు రావటం ఒడ్డు నుంచి నేల మీదకు రావటం నేలలో అలా ప్రయాణించి ప్రయాణించి శ్రీకాకుళం
(1:06:49) రావడం ఏమిటండి ఆశ్చర్యం కదు ఇలా కొన్ని కొన్ని ఆశ్చర్యం కలిగిస్తూ ఉంటాయి మీరు చెప్పినటువంటి కర్ణి మాత దేవాలయం కూడా దేవాలయం ముందు లేదు ఇదిగో ఆ ఎలుకలకు అక్కడ ఉన్నటువంటి ప్రాసస్యం బట్టి ఒక ఆలయాన్ని నిర్మించారు ఆ ఆలయం చుట్టూ ఈ ఎలుకలు గతకాలం నుంచి చేస్తున్నటువంటి ఆ అలికిడి చేస్తూనే ఉంటున్నాయి ప్రతి వాళ్ళు పోయి పాలు పోస్తూనే ఉంటారు అక్కడ ఇది ఏమైంది అది ఒక పుణ్యక్షేత్రం లాగా తయారయింది ఈ భావజాలం అందరికీ అందుబాటులోకి వచ్చింది అయ్యో కర్ణి మాత దేవాలయంకి నేను కూడా వెళ్ళాలి అనుకుంటున్నాం వెళ్ళినప్పుడు మనకి అనేక ఎలుకలు అలా తచ్చాడటం తిరగటం పాలు తాగటం
(1:07:32) చూస్తున్నాం అయ్యో నేను మాత్రం నేను తక్కువ అని మళ్ళీ నేను ఒక పాల ప్యాకెట్ ఎత్తుకొచ్చి పోస్తూ ఉంటాను ఇలా అక్కడే ఎవరు ఇప్పుడు ఎలుకని చూడంగానే చంపుతామ అనుకున్నాం ఇందాక చంపని ఎలుకలు అలా వృద్ధి చెందుతూనే ఉంటాయి కదా వృద్ధి చెందిన ప్రతి ఎలుక ఆహారం దొరుకుతుందని అక్కడికి వస్తుంటాయి కదా 25000 ఇంక 25 ఏంద మీకు కనిపించాయి మళ్ళీ అవి షిఫ్ట్ మారి మళ్ళీ ఇంకొక 25000 వస్తూ ఉంటాయి అలా ఇది ఏమైందంటే మన భారతదేశంలో లో ప్రాణులకు అంటే జీవహింస తప్పు అన్నటువంటి ఒక నేపథ్యం ప్రతి ప్రాణిని గౌరవించాలి ప్రతి ప్రాణిని తన జీవితం తానే కడతేర్చుకోవడానికి
(1:08:13) స్వేచ్ఛనివ్వాలి అన్నటువంటి ఒక గొప్ప ఆలోచన కదా సర్వే జనాహ సుఖినో భవంతు సర్వే సత్వాహ సుఖినో భవంతు సర్వసత్వానాం అన్నట్టుగా ఆ అది ఆ భావన కాకపోతే ఏమైందంటే దానికి అలా ఒక ఆధ్యాత్మిక చింతలు ఆ అలా అక్కడే ఉంటాయి అక్కడ ఉన్నాయి ఇంకా విస్తరిస్తుంది ఎందుకంటే ఎవరు చంపడానికి ధైర్యం చేయలేరు కదా అది ఒక గొప్ప పుణ్యక్షేత్రంగా ఆలోచిస్తాం మనం అది రెండు రకాల భావములు ఉన్నాయి ఒక పక్క ఆహారంగా తినేవాళ్ళు ఉన్నారు ఎరికల వాళ్ళు అంటాం మనం వాళ్ళు ఎలుకల్నే తింటారు వాళ్ళు అదే పని బోన్లు పెట్టారంటే అసలు వాళ్ళే బోన్లు ఫ్రీగా పెడతారు తీసుకెళ్తారు తింటారు.
(1:08:49) ఇక్కడ ఇలా నరుతూ ఉంటాయి అక్కడ అలా జరుగుతూ ఉంటుంది. సమాజంలో ఏమైందంటే రెండు రకాల వర్గాలు ఉంటూ ఉంటాయి. వాళ్ళు ఎవరి అభిమతాన్ని వాళ్ళు కొనసాగిస్తూ ఉంటారు. మన భారతదేశంలో ఉన్న టెంపుల్స్ లో అతి గొప్ప టెంపుల్స్ లో ఒకటి బృహదీశ్వర టెంపుల్ అది మొత్తం గ్రనేడ్ తో కట్టింది సార్ యాక్చువల్ గా చుట్టుపక్కలలో ఎక్కడ ఉంది ఎక్కడనా గ్రెనైట్ ఉంది అని చూస్తే కొన్ని కిలోమీటర్ల వరకు కూడా గ్రనేడ్ కి సంబంధించిన కొండలు గాని డిపాజిట్స్ కానీ ఏం లేవు.
(1:09:16) మరి అంత పెద్ద గ్రనైట్ ది ఎక్కడి నుంచి తెచ్చినారు ఎట్లా తెచ్చినారు కొన్ని కొన్ని అయితే అట్లే చాలా టన్నుల టన్నుల వెయిట్ ఉన్న దానిపైనే కట్టడము ఒక దాని పైన ఒకటి నిర్మించడం ఇట్లాంటివన్నీ చేసినారు. ఎట్లా సాధ్యమైంది సార్ ఆ బృహదీశ్వర టెంపుల్ ని కట్టడం దీనికి ఒక్కసారి మనం గతంలోకి వెళ్ళాలి గతం గతం చెప్పే స్వగతాన్ని గనుక వినగలిగితే అనేక అసత్యకరమైన అంశాలు బయటిక వస్తాయి.
(1:09:39) మెగాలిక్ పీరియడ్ అంటాం ఐరన్స్ సామాన్య శకం పూర్వం 1500 2000 2200 సంవత్సరాలకు పూర్వమే యునుప యుగం అని ఉంది మనకి ఆ యునుప యుగంలో మరణించిన వాళ్ళకు సమాధులు కడతారు అది భూమి లోపల భూమి మీద రెండు రకాల సమాధులు వాటిలో కూడా ఒక్కొక్క తెగ ఒక్కొక్క సంప్రదాయం ఒక సంప్రదాయంలో ఎలా ఉంటుందంటే చనిపోయిన వారిని అలాగే భూమిలో పూతి తర్వాత అలాగే పెట్టేస్తారు రెండు శవ పీఠకను తయారు చేసి శివ పీటికలో పెట్టి పొడుస్తారు మూడు శివ పీఠకతో పాటు చుట్టూ గదుల్లాగా నాలుగు రాపరాళ్ళను పెడతారు నాలుగు దాని మీద బండ పెడతారు మధ్యలో ఒక చిన్న ఎదురుగా ఒక చిన్న హోల్ పెట్టి
(1:10:20) అబ్దేకం లాంటిది సంవత్సరం అప్పుడప్పుడు ఆహారం వేస్తారు ఇదంతా అయిన తర్వాత దాని మీద పెద్ద పాత్రను పూడిచినట్టుగా మట్టితో పొడుస్తారు పూడ్చిన మట్టిల మీద మళ్ళీ రాళ్ల గుట్ట ఏర్పాటు చేస్తారు దాని చుట్టూ పెద్ద పెద్ద బండరాళ్ళను దొల్లించుకొచ్చి చుట్టూ పెడతారు అది ఒక ఎత్తు అయితే దాని పక్కన మరణించిన వాడు మామూలు వాడు కాదు అని చెప్పడానికి గుర్తుగా నిలువెత్తు నిలువురాయిని పెడతారు దాన్ని మెన్ హిర్ అంటాం మనకి ఇక్కడ హైదరాబాద్ కేంద్రీయ సెంట్రల్ యూనివర్సిటీలో ఉంది అదివి కావాలంటే ఎవరైనా పోయి చూడొచ్చు లేక మహబూబ్ నగర్ నారాయణపేట జిల్లాలో ఆ
(1:10:51) ముడుమాల అనే చోట చాలా నిలువురాళ్లుు ఉన్నాయి రాలిపోతున్న నెలురాళ్ళు చెరిగిపోతున్న తెలుగు సంతకాలు అని నేను రాసాను ఒక వ్యాసం కూడా అలా మనం ఆలోచిస్తే ఆనాడు స్టోన్ హేంజ్ ఎక్కడ మీకు బ్రిటన్ లో స్టోన్ హేంజ్ ఉంది ఈస్టర్ ఐలాండ్స్ లో స్మరణించిన వాడి ఆకారాన్ని అలాగే తీర్చి దిద్దారు మామూలు కాదు అది ఇల్లంత శిల్పం ఇల్లంత శిల్పం అక్కడిదాకా కూడా కాదు ఈజిప్ట్ లో అశ్వన్ ద్యాం నిర్మించినప్పుడు ఆ స్ఫినిక్స్ అంటామే మనం ఎంత పెద్దది అది దాన్ని 60 టన్నుల మొక్కలుగా కట్ చేసి తరలించి ఎగోను పునర్నిమించారు అస్వాండ్ టైం కట్టినప్పుడు ఇలా ఇప్పుడే కాదు క్రీస్తుకు బాగాపూర్వమే
(1:11:34) పెద్ద పెద్ద శిల్పాలు చెక్కటం కూడా ఉంది కదా ఆ నేపధ్యాన్ని ఆలోచిస్తే మరి మీరు పిరమిడ్స్ పిరమిడ్స్ కట్టిన రాళ్ళన్నీ అక్కడవి కాదు ఎక్కడి నుంచో తీసుకొచ్చి నది ద్వారా వాళ్ళ నైల్ నది ద్వారా తీసుకొచ్చి బల్ల కట్టుల ద్వారా ఒడ్డుకు చేర్చుకొని మళ్ళీ సులభ సూత్రాలు అంటామ తులాదండ సూత్రాల ద్వారా రాయిని అక్కడికి తరలించి ఒకదాని లోపల ఎంత పెద్ద పెద్ద రాళ్ళు ఉంటాయి అదిగో అలా ఇప్పటిది కాదు అది అంటే ఏమిటి రాయి ఎక్కడ దొరుకుతుందో అక్కడే ఆలయం నిర్మించాలి అని కూడా కాదు మక్రాన్ ఎక్కడ మక్రాను ఎక్కడ అక్కడ మచిలీపట్నం మక్రాన్లలో రాయి మసిలీపట్నం వస్తుంది
(1:12:15) పింపిరిలో తయారైన మందు పునాది పాడు వస్తుంది ఇలా ఆనాడు కూడా రవాణా సౌకర్యాలు కమ్యూనికేషన్స్ నేపథ్యంలో ఒకచోట దొరకనిది మరోచోట దొరికేదాన్ని తీసుకొచ్చి అక్కడికి పెట్టుకోవడం అనేది అభిలాష అలా ఇది మీరు ఇప్పుడు చెప్పింది ఏమిటి ఆ మన రాజరాజ చోలుడు రాజరాజు మొదటి రాజరాజ చోలుడు 9 85వ సంవత్సరంలో ప్రారంభించి 105వ సంవత్సరానికి పూర్తి చేసిన అద్వితీయమైన రాజరాజేశ్వరుని ద గ్రేట్ సోలా టెంపుల్ అంటాం అది ప్రపంచ వారసత్వ కట్టడాల జాబితాలో చోటు దక్కించుకున్న నిలువెత్తు ఎత్తుకు పై ఎత్తు అన్నట్లుగా నన్ను మించిన వారు మరొకరు ఉన్నారా అని సవాళ్లు
(1:13:00) విసురుతున్న ఏకైక ఆలయం భరతఖండంలో ఉందా అంటే భరదీశ్వరాలయమే అదిగో అటు ఎత్తులోనే కాదు సువిశాలంగా ముందువరకు కూడా విస్తరించిన బృహత్తర ప్రణాళికతో రచించిన ఆలయం అదిగో ఆ ఆలయానికి మీరు అన్నట్లుగా దాని చుట్టూ ఒక కోట తర్వాత కాలంలో కట్టుకుంది అది ఒక రాజధానిలో ఉంది దానికి మరి అది కూడా నేను కొత్త బుక్కు ఈ నెల రాబోతుంది బయటికి ఈ నెల కాకపోతే వచ్చే నెల వస్తుంది బృహదీశ్వరాలయ నిర్మాణ విశేషాలు దాన్ని ఎప్పుడు కట్టాలనుకున్నారు ఎందుకు కట్టాలనుకున్నాడు ఆయన ఎలా కట్టాడు గర్భాలయం ఏమిటి గర్భాలయం లోపలచూ చుట్టూ తిరిగి వచ్చే ఒక ప్రదక్షణా పదం ఉండటం
(1:13:42) ఏమిటి పై వరకు కూడా మీకు ఆ ఆకా పైన కప్పు వరకు లోపల నుంచి చూడగలిగిన ఒక విధానం ఉంది. సీల్ చేయలేదు అది దాని లోపల మీకు చక్కటి పెయింటింగ్స్ ఉన్నాయి. అంటే 108 నాట్యకరణాల్లో 81 నాట్యకరణాలు ఉన్నాయి అక్కడ పెయింటింగ్ ద్వారా అలా అనేక విశేషాలతో ఉన్నటువంటి బృహదీశ్వరాలయాన్ని నిర్మాణం మామూలు ఆలోచన కాదు ఆలోచన రాంగానే సరికాదు దాన్ని ఆచరణలో పెట్టడం చాలా కష్టమైన పని రాజరాజ పెరుందచ్చన్ అని ఒక శిల్పిని ఎంచుకున్నాడు ఆయన ఆ శిల్పి మీకు ఒక్క చిన్న సంఘటన చెప్పి మీరు అడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానం చెబుతా ఒకరోజు పైన నిలువి అంటే చిట్ట చివర అది 14 అంతస్తుల విమానం
(1:14:28) విమానం అంటాం మేము దాన్ని దీన్ని గోపురం అంటేనేమో ప్రవేశం ఎక్కడైతే మనం ఆలయ ప్రాంగణంలో ప్రవేశిస్తామో దాన్ని గోపురం అంటాం అసలు గర్భాలయం మీద నిర్మించిన దాన్ని విమానం అంటాం ఈ రెండు గుర్తుంచుకోవాలి అదిగో ఆ విమానం మీద చిట్ట చివర ఒక పెద్ద శిఖరం ఉంటుంది అది 80 టన్లని ఏకశీల అని చాలా మంది కాదు అది ఎనిమిది వరుసలతో విడివిడిగా రాళ్లను పొందించిన కట్టడం ఏకశిల కాదు అది ఓకే అంటే చానాళ్ళు ఏకశిల అనుకున్నారు అంటే ఒకదానికిఒకటి చొప్పించి పెట్టడాన సందులు కూడా కనిపించకుండా ఉంటాన అది ఏకశిల అనే భ్రమతో ఎవరో ఒకళ్ళు రాశారు అదే రాత రాను రాను రా అని అందరూ కూడా రాశారు కానీ దాని
(1:15:13) మీద విస్తృతంగా పరిశోధన చేసిన ఆర్కిలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా వాళ్ళు దాన్ని సంరక్షణ చేసేటప్పుడు పైనుంచి సార్వా కట్టిని ఆ దాని మీద పట్టిన మొక్కుడు పాకుడిని తీసేసినప్పుడు ఎనిమిది వరుసలు కనిపించాయి అది ఏకశిల కాదు అని అప్పుడు తేలింది అయితే అదిగో దాన్ని పొందించే నేపథ్యంలో ఉన్నాడు శిల్పి ఆ శిల్పి పేరు పెరుందచ్చన్ అంటే పెద్ద శిల్పి ఆయన నేను చెబుతున్నాను దయచేసి వినండి ఇది అప్పుడు పైన శిఖరం నిర్మాణంలో ఉంది నాలుగో వరస ఐదో వరస ఆరో వరస ఏడో వరస ఎనిమిదో వరస కూడా పూర్తయింది చిట్ట చివర మూర్నేష్టిక అంటారు చివరికి దాన్ని మూయలిక ఆ మూసే దాని మీద
(1:15:54) పెట్టేదాన్ని మూర్ధినేష్టిక అంటారు అది కూడా పెడుతున్నారు పెట్టేటప్పుడు ఇక దాని మీద కలశం వస్తుందన్నమాట ఆ పెట్టే ముందు అక్కడ కొద్దిపాటి తేడా వస్తే ఇంకా ఎత్తండి పక్కకు తరపండి కాదు కాదు కాదు ఇటురాని చెయి ఆ పొందించండి సరిగ్గా చూడండి చుట్టూ కైవారం కూడా చూడండి ఇలా కూడా చూడండి సరిపోయిందా అని చెయ్యి వెనక్కి చాపుతున్నాడు సిల్పి ఆ చేతిలోకి తాంబూలం వస్తుంది వేసుకుంటున్నాడు ఇంకా కొంచెం ఎత్తండి జరపండి సెంటర్ లైన్ చూడండి నలువైపులా తిరగండి ఎక్కడా తప్పు చేయకుండా చేయండి మళ్ళీ వెనక్కి చెయి పెట్టాడు మళ్ళీ తాంబూలం వస్తుంది తింటూనే ఉన్నాడు
(1:16:34) ఇప్పుడు మూర్ధినేష్టిక చిట్ట చివరి రాయిని దాని మీద పెట్టి బ్రహ్మరంద్రాన్ని క్లోజ్ చేయండి అని చెప్పాడు చెప్పిన తర్వాత కలశం కలశాన్ని అప్పుడు పెట్టరు ఎవరు మహా కుంభాభిషేకం కింద బృహదీశ్వరునికి ప్రతిష్ట పైన మహాకుంభాభిషేకం ఒకే కాలంలో జరుగుతాయి దానికి ముహూర్త నిర్ణయం కావాలి కదా అని అమ్మ ఈ రోజుతో ఆలయ నిర్మాణం పూర్తయింది.
(1:17:01) 15 సంవత్సరాల 20 సంవత్సరాల విశేషమైన కృషి ముగింపుక వచ్చింది అన్న ఆనందంతో పరవసించి కళ్ళ వెంట ఆనంద భాష్పాలు రాలుస్తూ ఆ శిల్పి ఇప్పటివరకు నాకు ఎవరు ఈ తాంబులాన్ని మూడు గంటల నుంచి అందిస్తూనే అందిస్తూనే ఉన్నారే వారికి ఒక నమస్కారం అని ఎదురు విరిగి చూస్తే ఆయన ఎవరో కాదు రాజరాజ చోలుడు అరుల్ మోళి అంటారు ఆయన్ని అత్యద్భుతమైనటువంటి దృశ్యం శిల్పి శిల్పి మహారాజు ఎక్కడ శిల్పి ఎక్కడ ఆయన అన్నాడటప్పుడు మహారాజా మన్నించండి తప్పు చేశాను మీ ద్వారా నేను తంబులాన్ని తీసుకున్నాను ఎంత
(1:17:47) తప్పు ఎంత తప్పు మీరు మహాప్రభువు అని అన్నప్పుడు రాజరాజు సమాధానం చెప్పాడు మహాశిల్పి మీరు తదేక దృష్టితో చూస్తూ శిఖరంలో ఒక్కొక్క వరసని అలా పొందిస్తూ కచ్చితత్వాన్ని పాటిస్తున్న నేపథ్యంలో మీ ఏకాగ్రతకు భగ్నం కాకూడదు అని మీరు చెయ్యి వెనక్కి పెట్టినప్పుడల్లా నేనే ఒక తమలపాకు తీసుకొని దాని మీద సున్నం రంగరించి సుగంధాన్ని కూడా జోడించి యాలుకలు లవంగాలు పరిమళ ద్రవ్యాలను దట్టించి మీకు ఒక్కొక్కటిగా ఒక్కొక్కటిగా అందిస్తూ మీరు ఏం చేస్తున్నారో ఏం చూస్తున్నారో ఆనందిస్తూనే కాలం గడిపాను ఇవాళ ఒక కొత్త విజ్ఞానాన్ని నేను సంతరించు కున్నాను
(1:18:30) మీరు మంజినించమని అడగటమా తప్పు మీ మాటలు వెనక్కి తీసుకోండి నాకు ఇవాళ్ళ మీరు గురువరేణ్యులు మహాశిల్పి అని అన్న నేపథ్యం అక్కడ జరిగిందన్నమాట అయితే మరి ఒక్కొక్క అంతస్తు 14 అంతస్తుల పైకి 205 అడుగుల ఎత్తుఉన్నటువంటి ఆ ప్రదేశానికి ఒక్కొక్క రాయి ఎలా చేరింది అని అంటే దానికి కూడా ఒక చిన్న కథ ఉంది ఏమిటి ఈ రాళ్ళన్నీ ఎక్కాలి అంటే చీటికేస్తే ఎక్కవు ఏనుగులు కూడా మరి అన్ని చోట్లకి లాగవు ఎక్కడి వరకు లాగుతో అక్కడ వరకే దాని తర్వాత అక్కర్లేదు చిన్న చిన్న భాగాలు ఉంటాయి మనుషులే లాకెళ్తారు దానికి ఉర్రుట్టు కట్టెలని చిన్న చిన్న కొయ్యలు ఉంటాయి కొయ్యల మీద దొల్లించుకుంటూ
(1:19:15) తాళ్ళు పెట్టి లాగి వెనక గెడపారలు పెట్టి అట్లా ఒక విధానం ఉంటుంది మాకు శిల్ప కళాశాలలో అలా ట్రైనింగ్ ఇస్తారు దాని తర్వాత ఏం చేస్తారు మట్టితో రాంప్ వేస్తారు ర్ాంప్ మీద అలా అలా మీకు ఆలయం ఎత్తు పెరిగింది అనుకోండి రాంప్ ఎత్తు పెరుగుతుంది పొడవు పెరుగుతుంది ఎత్తు పెరిగిందా మళ్ళీ రామ పొడవు పెరుగుతుంది అలా 2 కిలోమీటర్ల వరకు ఈ మట్టి సారువాను ఏర్పాటు చేశారు ఆ రోజుల్లో ఎక్కడ ప్రారంభం అయిందో దాన్ని సారపాలెం అని దానికి గుర్తుగా ఇప్పటికీ సారం సారం అంటే స్కఫోల్డింగ్ సారం అరేయ్ సారం కట్టరా సారం భద్రంరా జారిపోతావ అని అంటారు కదా కట్టేటప్పుడు
(1:19:52) స్కఫోల్డింగ్ అదిగో అది ఒక విధానం ఇక మరి రాయి ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది చుట్టుపక్కల లేదు కదా చుట్టుపక్కల అక్క 45 కిలోమీటర్ల నుంచి తెచ్చారు 45 కిలోమీటర్లు కావేరి తీరంలో ఉన్నటువంటి రాతి గని నుంచి ఆ రాళ్లను ఒక్కొక్కటి తరళించి అందంగా పొందించిన నేపథ్యం తంజావూర్ బృహదీశ్వరాలయానిది ముగించే ముందు కోనార్క దేవాలయం ఆశ్చర్యం వాళ్ళమ్మ కస్తూరి కామోదిని దేవి ఆవిడ అడిగింది ఒరేయ్ నరసింహదేవా నువ్వు బెంగాల్ దేశాన్ని జయించావు దక్షిణ దేశాన్ని జయించావు మధ్య దేశాన్ని జయించ అక్కడినుంచి వచ్చిన అనేక కానుకలన్నీ గుట్టలుగా పేరుకొని గూడంలో నిండాయి వీటితో
(1:20:34) ఏం చేయబోతున్నావ్ నువ్వు నీ భార్యకు నగలు నువ్వు ఇవ్వక్కర్లేదురా నీ పాండ్యుడు మీ మామ పాండ్యుడు బళ్ళ కొద్ది బంగారాన్ని పంపించాడు మనకి నీ భార్యకు నగలు నువ్వు చేయించాల్సిన పనిలేదు ఇదిగో నువ్వు ఎక్కడి నుంచో తెచ్చినటువంటి నగలు నాణాలు నట్ర వీటన్నిటితో అద్భుతమైన ఆలయాన్ని నిర్మించాలి నువ్వు పురి ఉంది ఉంది మిగతా చోట్ల ఆలయాలు ఉన్నాయి కానీ కోణార్కలో ఆలయం లేదు అక్కడ నువ్వు ఒక ఆలయం నిర్మించాలి అని చెప్పినప్పుడు అమ్మ మీ ఆజ్ఞ చూడండి 15 సంవత్సరాల్లో అద్వతమైన ఆలయం నిర్మిస్తాను మహాభాస్కరునికి అని అన్నాడు చిలుపుల్ని ఎంపిక చేసుకున్నాడు
(1:21:15) అక్కడ కూడా ఇలాగే రకరకాల చోట్ల నుంచి రాయి తేవాల్సి వచ్చింది ఆశ్చర్యం ఏమిటంటే 180 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న రాయిని అంటే రకరకాల రాళ్లుు వాడారు చిట్టచ చివరి దూరం ఉంది 180 కిలోమీటర్లు అక్కడి నుంచి ఏం చేశారు తరళించారు బళ్ళ మీదకి ఎత్తారు తీసుకొచ్చారు మధ్యలో నది నదిని దాటించాలంటే బల్లకట్లు తర్వాత ఎప్పుడు నీళ్ళు ఉండాలి కదా మరి కొంత పోవాలంటే పెద్ద నీళ్ళ ఉండవు ఒక్కొకసారి ఇబ్బంది అయిద్ది అని చెప్పి అక్కడ పెద్ద సరసు తవ్వించారు దాని పక్కనే ఈ సరసులో నీటిలో దొంగల మీద ఆ రాళ్ళన్నీ పెట్టుకొని నిలవఉంచుకున్నారు మళ్ళీ అవసరం కదా ఆ వరద వచ్చినప్పుడు రాలేం కదా
(1:21:53) వీటిని మళ్ళీ కెనాల్ తవ్వారు ఆ కెనాల్లో మళ్ళీ పడవల ద్వారా ఈరాళ్ళను తరలించారు మళ్ళీ వడ్డుక వచ్చాయి ఒడ్డు నుంచి అలా మళ్ళీ బళ్ళెక్కి కోనార్కకు చేరాయి 120 కిలోమీటర్లు 180 కిలోమీటర్లు అదిగో అలా కావాలి అని అంటే పులి గోరు కావాలంటే అడవికి వెళ్ళాల్సిందే పులితో పోరాడాల్సిందే గోరు తేవాల్సిందే అంటే నేను చెప్పేవి ఆ రోజుల్లో అలా ఉండే కోరికలు మనం ఆల్మోస్ట్ టువర్డ్స్ ది ఎండ్ ఆఫ్ ద పాడ్కాస్ట్ వస్తున్నాం.
(1:22:26) శివనాగ రెడ్డి సార్ మీరు ఎంతో ఎక్స్పీరియన్స్ లో మీరు నేర్చుకున్న ఒక బెస్ట్ థింగ్ ఏంటి ఆర్ మీకు దొరికిన బెస్ట్ అడ్వైస్ ఏంటి నాకు బెస్ట్ అడ్వైస్ ఏందంటే ఆ అంటే ఒకటి ఉన్న ఉన్నది ఉన్నట్లుగా చూడటం చాలా వరకు ఎగ్జాగరేషన్స్ ఉంటాయి ఎగజగరేషన్ కూడా మీరు తెలుసుకోండి నాకు ఒకాయన వీరనారాయణ రెడ్డి గారుని ఒక ఐపిఎస్ ఆఫీసర్ ఉన్నారు.
(1:22:50) నేను అన్నాను సార్ ఆ వాళ్ళు వీళ్ళలో ఇంత ఒక్కొకళ్ళేమో ద్వేషంగా ఉంటారు ఒక్కొకళ్ళు మరింత ప్రేమగా ఉంటారు ఒక్కొకళ్ళు మరింత స్వార్ధంగా ఉంటారు అసలు ఇంకొకళ్ళ అయితే అజ్ఞానంతో ఆధ్యాత్మికత పేరుతో విచ్చలవీడి ప్రవర్తనలు ఉంటే ఎలా ఏం చేయాలి అంటే అదిగో అదే అక్కడే మనం తెలుసుకోవాలి అసలు ఏమిటి ఈ జీవితం జీవితగమనం రకరకాల ప్రవర్తనలు ఏది మంచి ఏది చెడు అవగాహన చేసుకోవడంలో తప్పు లేదు కానీ ఆచరణకు వచ్చేటప్పుడు హంస పాలని నీలని ఎలా వేరు చేస్తుంది అని అనుకుంటామో మీరు కూడా మనసు అప్పటికే విద్యావంతం అయింది కదా అదిగో ఆ విద్య హంస లాగా తయారు కావాలి ఆ హంస మంచిని మాత్రమే
(1:23:34) స్వీకరించాలి ఆ మంచిని మీరు పెంచాలి అదిగో మంచిని మాత్రమే స్వీకరించి మంచిని పెంచినప్పుడు మనిషి మనిషిగా జీవించగలుగుతాడు ఎవరికీ ఇబ్బందికరంగా ప్రవర్తించడు బహుజన హితాయ బహుజన సుఖాయ లోకానుకంపాయ అత్తాయ హితాయ సుఖాయశ అని అంటాం కదా అని బుద్ధుడు చెప్పాడు ఆ రోజుల్లో అలా మనం మంచిని మాత్రమే స్వీకరించాలి మంచిని మాత్రమే ఆచరించాలి మంచిని మాత్రమే పెంచాలి అది ఎంత హాయిగా ఉంది అదిగో ఈ నేపథ్యంలో మీరు ఏ మతానికి చెందిన వాడైనా ఏ రంగులో ఉన్నా ఆస్తిపరుడైనా పేదవాడైనా వాళ్ళంద అందరినీ మనం సమభావంతో చూస్తాం అన్నమాట
(1:24:19) సమతా భావం అంటాం మనం సమత ఉత్తుత అదిగో ఆ భావంతో చూడగలుగుతాం మనం నాకు అందరినీ ప్రేమించబుద్ది అవుతుంది ప్రేమించడం అంటే మళ్ళీ అంటే అందరిని హాయిగా ప్రతి వాళ్ళని గౌరవించడమే ప్రేమించడం వేరే ఉద్దేశం కాదు అది అది నేను ఆ వీరన రెడ్డి గారి ద్వారా నేను నేర్చుకున్నా ఆన్ ఆన్ ఎండింగ్ నోట్ ఫైనల్ టచ్ లాగా వ్యూవర్స్ కి ఏం చెప్పాలనుకుంటున్నాను నేను ఒకటే మాట చెప్పాలి టేక్ కేర్ ఆఫ్ మినిట్స్ అండ్ అవర్స్ కెన్ టేక్ కేర్ ఆఫ్ దెమ జస్ అని చెప్పిన ఒక ఆంగ్ల కవి యొక్క వాక్యాన్ని అనునిత్యం మన కళ్ళ ముందు కదలాడేలా మనం స్పురణకు తెచ్చుకుంటే అంటే ఏమన్నారు సార్
(1:24:55) టేక్ కేర్ ఆఫ్ మినిట్స్ అండ్ అవర్స్ కెన్ టేక్ కేర్ ఆఫ్ దెమసెల్వస్ ఓకే అలా జీవితం చాలా విలువైంది. ఆ విలువైన జీవితంలో ఎక్కువ మిలియన్స్ ఆఫ్ పీపుల్ వ్యర్థం చేస్తున్నారు కాలాన్ని ఎలా గడపాలో తెలియక ఉన్న సమయాన్ని మీకు నేను ఒక్కో ఉదాహరణ చెబుతా గోడ గడియారం గోడ గడియారంలో మనం బ్యాటరీ వేస్తాం ఆ గోడ గడియారం టక్ టక్ టక్ టక్ అని తిరుగుతూ మీకు సెకండ్ సెకండ్ తిరుగుతుంది కదా తిరిగినప్పుడు ఆ గడియారంలో ఉన్నటువంటి శక్తి ఏమిటి బ్యాటరీ ఆ బ్యాటరీలో శక్తి ఏమవుతుందో తెలుసా మీకు పై నుంచి కిందకు ఒక్కొక్కటి ఒక్కొక్కటి ఒక్కొక్కటి కోల్పోతూ కోల్పోతూ కోల్పోతూ
(1:25:36) కోల్పోతూ కోల్పోతూ చిట్ట చివరి వరకు వచ్చేంతవరకు కూడా ఏ రకమైన ఇబ్బంది లేకుండా గడియారం తిరుగుతుందా లేదా ఇది ఎక్కడైనా బదకించిందా బదకించలేదు కదా అది మరి మనం చేసిందే కదా మరి మనక ఏమైంది మనం ఎందుకు ఇంత సమయాన్ని వృధా చేస్తున్నాం అదిగో అలా సమయాన్ని వృధా చేయకుండా ఇంకా తెలుసుకోవాల్సింది ఎంతో ఉంటుంది అన్నటువంటి విషయాన్ని మనం అవగాహన చేసుకొని మిగతా విషయాలను కూడా సాధ్యమంతవరకు తెలుసుకొని సార్వజనీ విశ్వ మానవుడిగా జీవించటానికి కనీసం ఈ రోజు నుంచి అయినా పూనుకోవాలి అన్నది నా ఆశ ఆకాంక్ష చాలా మంచి మెసేజ్ సార్ థాంక్స్ ఫర్ కమింగ్
(1:26:21) థాంక్యూ