#దక్షిణామూర్తి స్తోత్రంలో...

 చిత్రం వటతరోర్మూలే వృద్ధాః శిష్యా గురుర్యువా ।

గురోస్తు మౌనం వ్యాఖ్యానం శిష్యాస్తుచ్ఛిన్నసంశయాః ॥

అన్నారుకదా  " గురోస్తు మౌనం వ్యాఖ్యానం " అని పాఠం ఉందికదా  , మౌనం వ్యాఖ్యానం మనం ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి. వాటి రెండింటికీ మధ్య సమన్వయం ఉందా ఉంటే ఎలా. దయచేసి నివృత్తి చేయగలరూ. ?    

జవాబు.   

   మీరు అడిగిన ప్రశ్న చాలా గంభీరమైనది, అంతకంటే చాలా అద్భుతమైనది.దక్షిణామూర్తి స్తోత్రంలోని ఈ శ్లోకం ఆధ్యాత్మిక ప్రపంచంలోనే ఒక పరమాద్భుతమైన స్థితిని ఆవిష్కరిస్తుంది.చిత్రం వటతరోర్మూలే వృద్ధాః శిష్యా గురుర్యువా ।గురోస్తు మౌనం వ్యాఖ్యానం శిష్యాస్తుచ్ఛిన్నసంశయాః ॥

"మర్రి చెట్టు కింద ఒక విచిత్రం జరుగుతోంది. అక్కడ ఉన్న శిష్యులంతా వృద్ధులు, గురువు మాత్రం పరమ యువకుడు. ఆ గురువు గారి వ్యాఖ్యానం కేవలం 'మౌనం' మాత్రమే, కానీ ఆ మౌనానికే శిష్యుల సంశయాలన్నీ పటాపంచలైపోయాయి."ఇక మీ ప్రశ్నకు వస్తే—"మౌనం", "వ్యాఖ్యానం" అనేవి పైకి పరస్పర విరుద్ధంగా కనిపిస్తాయి. మాట్లాడకపోవడాన్ని మౌనం అంటాం, వివరంగా వివరించి చెప్పడాన్ని వ్యాఖ్యానం అంటాం. మరి ఈ రెండింటికీ సమన్వయం ఎలా కుదురుతుంది? దీని వెనుక ఉన్న పరమార్థాన్ని కొన్ని కోణాల్లో అర్థం చేసుకోవచ్చు:

01. మాటలు సరిపోని చోట మౌనమే భాష (ఉపనిషత్ సత్యం)మన లౌకిక భాషకు, మాటలకు కొన్ని పరిమితులు ఉన్నాయి. ఒక వస్తువును గానీ, భావాన్ని గానీ వివరించడానికి మాటలు పనికొస్తాయి. కానీ 'బ్రహ్మజ్ఞానం' లేదా 'ఆత్మతత్వం' అనేది మాటలకు, మనస్సుకు అందనిది.ఉపనిషత్తులు పరమాత్మను "యతో వాచో నివర్తంతే అప్రాప్య మనసా సహ" (ఎక్కడికైతే మాటలు, మనస్సు వెళ్లలేక వెనక్కి తిరిగి వస్తాయో అది) అని వర్ణించాయి.

అంతటి అనంతమైన సత్యాన్ని మాటల్లో పెడితే అది పరిమిత మైపోతుంది. అందుకే, దక్షిణామూర్తి ఆ సత్యాన్ని ఏ మాటల్లోనూ బంధించకుండా, "మౌనం" ద్వారానే అది అనంతమైనదని భాసింపజేశారు. ఇక్కడ మౌనమే అత్యున్నతమైన వ్యాఖ్యానం అయింది.

02. తరంగాలు లేని సరస్సు వంటి స్థితిశిష్యుల మనస్సులో అనేక సంశయాలు (అనుమానాలు) ఉన్నాయి. సంశయం అంటే మనస్సులో అలజడి. గురువు కేవలం నిశ్చలంగా, మౌనంగా కూర్చుని తన "స్వరూప స్థితి"ని (సచ్చిదానంద స్థితిని) ప్రసరింపజేశారు.ఒక ప్రశాంతమైన నిశ్చల తటాకం (సరస్సు) ముందు నిలబడితే మనకు మన ముఖం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.అలాగే, గురువు యొక్క పరమ శాంతమైన మౌన స్థితి, శిష్యుల మనస్సులోని అలజడిని శాంతింపజేసింది. మనస్సు ఎప్పుడైతే నిశ్శబ్దమైందో, అప్పుడు సంశయాలన్నీ దానంతట అవే తొలగిపోయి, ఆత్మజ్ఞానం స్ఫురించింది.

03. చిన్ముద్ర సంకేతందక్షిణామూర్తి కేవలం నోటితో మౌనంగా ఉన్నారే తప్ప, ఆయన చేత్తో "చిన్ముద్ర"ను (బొటనవేలు, చూపుడువేలు కలిపి ఉంచడం) ప్రదర్శిస్తున్నారు. ఆ ముద్ర ఒక గొప్ప వ్యాఖ్యానం:చూపుడు వేలు "జీవాత్మకు" (అహంకారానికి), బొటనవేలు "పరమాత్మకు" సంకేతం. మిగిలిన మూడు వేళ్లు సత్వ, రజస్, తమో గుణాలు (లేదా స్థూల, సూక్ష్మ, కారణ శరీరాలు).ఈ మూడు వేళ్లను (ప్రకృతిని) విడిచిపెట్టి, జీవాత్మ పరమాత్మతో కలిసినప్పుడు లభించేదే ముక్తి అని ఆ ముద్ర చెబుతుంది. 

మాటలు లేకుండా కేవలం మౌనంగా, చేతి ముద్ర ద్వారానే సకల వేదాంత సారాన్ని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు.సమన్వయం ఎలా?మౌనానికి, వ్యాఖ్యానానికి మధ్య సమన్వయం ఎక్కడుందంటే:ఇక్కడ మౌనం అంటే "శూన్యం" కాదు, అది.ఆదిత్యయోగీ.పూర్ణత్వం". అన్ని శబ్దాలు పుట్టేది నిశ్శబ్దం నుంచే. ఒక గురువు మాటల ద్వారా చెబితే అది వినికిడి (శ్రవణం) అవుతుంది. కానీ గురువు తన ఉనికి ద్వారానే (Presence) శిష్యుడి హృదయాన్ని తాకినప్పుడు, అక్కడ శబ్దంతో పనిలేదు.దక్షిణామూర్తి సాధించిన సమన్వయం ఇదే—ఆయన మౌనం సోమరితనం కాదు, అది జ్ఞాన ఘనీభవనం. 

ఆ మౌనం శిష్యుల హృదయాలలోకి ప్రవహించి, వారి ప్రశ్నల మూలాలనే తుడిచేసింది. ప్రశ్నలే లేనప్పుడు, సమాధానం చెప్పాల్సిన పనేముంది? అందుకే ఆ మౌనమే పరమ వ్యాఖ్యానం అయింది.ఆ గురుదేవుని కృప మనందరిపై ఉండుగాక..*

.