నువ్వు ఆలోచించడం లేదు… నీకు ఆలోచనలు వస్తున్నాయి! | కేనోపనిషత్తు ఆత్మజ్ఞానం

నువ్వు ఆలోచించడం లేదు… నీకు ఆలోచనలు వస్తున్నాయి! | కేనోపనిషత్తు ఆత్మజ్ఞానం

Author Name:Lakshmi Lok Yatra

Youtube Channel Url:https://www.youtube.com/@LakshmiLokYatra75

Youtube Video URL:https://www.youtube.com/watch?v=bXLK09dSo3U





Title: నువ్వు ఆలోచించడం లేదు… నీకు ఆలోచనలు వస్తున్నాయి! | కేనోపనిషత్తు ఆత్మజ్ఞానం

Author Name: Lakshmi Lok Yatra

Description: నువ్వు ఆలోచించడం లేదు… నీకు ఆలోచనలు వస్తున్నాయి! | కేనోపనిషత్తు ఆత్మజ్ఞానం

🌿 నువ్వు ఆలోచిస్తున్నావా? లేక నీకు ఆలోచనలు వస్తున్నాయా?

మన మనస్సులో ప్రతిరోజూ ఎన్నో ఆలోచనలు పుడుతుంటాయి. కొన్ని మనకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తాయి, మరికొన్ని సందేహాలను రేకెత్తిస్తాయి. అయితే, ఈ ఆలోచనలను గమనిస్తున్నది ఎవరు? ఆలోచనలే మన అసలైన స్వరూపమా? లేక వాటికి అతీతంగా మనల్ని మనం తెలుసుకోవడానికి మరొక మార్గం ఉందా?

ఈ ప్రశ్నలే మనల్ని ఆత్మజ్ఞానం వైపు నడిపిస్తాయి. ప్రాచీన భారతీయ జ్ఞాన సంప్రదాయంలో ప్రత్యేక స్థానం కలిగిన కేనోపనిషత్తు మనస్సు, ఇంద్రియాలు, చైతన్యం వంటి లోతైన విషయాలపై ఆలోచించడానికి మనకు ఒక మార్గాన్ని చూపిస్తుంది.

📖 ఈ వీడియోలో ఏమి తెలుసుకుంటారు?

ఈ వీడియోలో కేనోపనిషత్తు తాత్విక దృక్పథం ఆధారంగా ఆలోచనల స్వభావాన్ని, మనస్సు పాత్రను, మన అంతరంగాన్ని పరిశీలించే విధానాన్ని తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేస్తాము.

✨ ఈ వీడియో ద్వారా మీరు అన్వేషించగల అంశాలు:

🔹 ఆలోచనలు ఎలా మన అనుభవంలో భాగమవుతాయి?
🔹 మనస్సు మరియు చైతన్యం మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని ఆధ్యాత్మిక దృక్పథంలో ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి?
🔹 ప్రతి ఆలోచనను మన వ్యక్తిత్వంతో ముడిపెట్టుకోవడం అవసరమా?
🔹 మనలో కలిగే ఆలోచనలను గమనించడం ద్వారా ఆత్మపరిశీలనకు ఎలా శ్రీకారం చుట్టవచ్చు?
🔹 కేనోపనిషత్తు బోధనలు మనల్ని మనం తెలుసుకోవాలనే ప్రశ్నకు ఎలాంటి తాత్విక దిశను అందిస్తాయి?

🪷 ఒక చిన్న ఆత్మపరిశీలన

ఆలోచనలు మన అనుభవంలో నిరంతరం మారుతూ ఉంటాయి. వాటిని వెంటనే అంగీకరించడం లేదా తిరస్కరించడం బదులుగా, అవి ఎలా వస్తున్నాయో ప్రశాంతంగా గమనించడం ఆత్మపరిశీలనకు ఒక ప్రారంభం కావచ్చు.

భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయాలు మనస్సు, ఆత్మ, చైతన్యం గురించి లోతుగా ఆలోచించమని ఆహ్వానిస్తాయి. ఈ వీడియో అలాంటి ప్రశ్నలను పరిశీలించడానికి ఒక అవకాశంగా నిలుస్తుంది.

🙏 మీ అభిప్రాయాన్ని తెలియజేయండి

ఈ వీడియోలోని ఆలోచనలు మీలో ఎలాంటి ప్రశ్నలను రేకెత్తించాయి? మీ అభిప్రాయాలను కామెంట్ రూపంలో పంచుకోండి.

వీడియో మీకు ఆసక్తికరంగా అనిపిస్తే లైక్ చేయండి, ఆధ్యాత్మిక విషయాలపై ఆసక్తి ఉన్నవారితో షేర్ చేయండి. ఇలాంటి ఉపనిషత్తుల బోధనలు, ఆత్మజ్ఞానం, వేదాంత తత్వం వంటి అంశాలపై మరిన్ని వీడియోల కోసం మా ఛానెల్‌ను సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.

🔔 కొత్త వీడియోలను తెలుసుకోవడానికి బెల్ ఐకాన్‌ను కూడా యాక్టివేట్ చేసుకోండి.

🕉️ జ్ఞానాన్వేషణలో ప్రతి ప్రశ్న ఒక కొత్త దిశకు ఆరంభం కావచ్చు.

Transcript:
(00:00) అసలు మీరు ఆలోచించడమే లేదని ఇప్పుడు మీరు ఆలోచిస్తున్నది మీది కానే కాదని నేను చెబితే మీ మనసులో మెదులుతున్న ఆ మాటలు మీవి కానే కావు మీ మెదడులో తిరుగుతున్న భయం కోరిక ప్రణాళిక జ్ఞాపకాలు అన్నీ కూడా ఎక్కడి నుంచో వస్తున్నాయి ఈ విషయంలో లోకమంతా తప్పైతే ఏమవుతుంది నేను ఆలోచిస్తున్నాను అనే ఆలోచనే అతి పెద్ద భ్రమ అయితే కేనోపనిషత్తులోని లోతైన రహస్య ఇదే వేల ఏళ్ల క్రితం ఋషుడు చూసిన ఆ రహస్యాన్ని నేడు మనం మర్చిపోయాం.
(00:37) నువ్వు ఆలోచించకపోతే ఆలోచనలు ఎక్కడికి వస్తాయి ఈ ప్రశ్న చూడటానికి చాలా సాధారణంగా అనిపిస్తుంది కాబట్టే మనం దీన్ని సీరియస్ గా పట్టించుకోం. అసలు మనం ఖాళీగా కూర్చున్నప్పుడు కూడా బుర్రలో ఏదో ఒక రేడియో మోగుతున్నట్లే ఎందుకు అనిపిస్తుందని ఎప్పుడైనా ఆలోచించారా? ఈ ఒక్క రహస్యాన్ని అర్థం చేసుకుంటే అది మీ జీవిత గమనాన్ని పూర్తిగా మార్చగలదు.
(01:05) అనిపిస్తుంది కాబట్టే మనం సీరియస్ గా పట్టించుకోం కానీ ఇదే జీవిత గమనాన్ని పూర్తిగా మార్చగలదు. రండి ఈ రహస్యం లోతున్ని చూద్దాం. సమాచారం కోసం అని కాదు నీ మనసేంటో ఆలోచనలు ఎక్కడి నుంచి వస్తాయో ఎప్పటికీ తెలుసుకోవడానికి మరి నువ్వు ఎక్కడున్నావ్ మన ఆలోచనలు మనవే అనుకుంటాం. పొద్దున లేవగానే తలలో శబ్దాలు మొదలవుతాయి.
(01:35) ఈరోజు ఏం చేయాలి? నిన్న ఎందుకు అలా మాట్లాడాను ఒకవేళ ఇది ఫెయిల్ అయితే ఏమవుతుంది? ఆ శబ్దాలే మనమని మనం అనుకుంటాం. నేను ఆలోచిస్తున్నాను నా బుర్ర పని చేస్తుంది. నేను ప్లాన్ వేస్తున్నాను అని మనం అంటాం. ఈ భావన ఎంత లోతయిందంటే దీన్ని ఎప్పుడూ ప్రశ్నించం. చిన్నప్పటి నుంచే ఆలోచించు ఆలోచించు అని చెప్పారు. ఆలోచిస్తేనే గెలుపు ఆలోచిస్తేనే సమస్యల పరిష్కారం.
(02:06) ఆలోచిస్తే భవిష్యత్తు పదిలం కానీ ఎప్పుడైనా గమనించారా నువ్వు ఆలోచించడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు ఆలోచనలు అవే వస్తాయి. నువ్వు వాటిని పిలవవు అవే వచ్చేస్తాయి. అకస్మాత్తుగా ఏ కారణం లేకుండా మర్చిపోయిన పాత జ్ఞాపకాలతో వస్తాయి. ఆలోచనలు నీ చేతుల్లో లేవన్నది నిజం కావచ్చా? నువ్వు కేవలం వాటిని గమనిస్తున్నావు అన్నది నిజం కావచ్చా? కేనోపనిషత్తు మొదటి శ్లోకమే ఈ ప్రశ్నతో మొదలవుతుంది.
(02:39) కేనేషితం పతతి ప్రేషితం మనః ఎవరి ప్రేరణతో మనసు పడుతోంది ఎవరి పంపకంతో ఇది అటు ఇటు పరిగెడుతోంది? ఋషి సూటిగా అడుగుతున్నారు. మనసు ఎవరి ఆజ్ఞతో నడుస్తుంది? కన్ను ఎవరి ఆజ్ఞతో చూస్తుంది? చెవు ఎవరి ఆజ్ఞతో వింటుంది ఇంత లోతైన ప్రశ్నకు సైన్స్ కూడా పూర్తిగా వివరించలేకపోయింది. మెదడు ఆలోచిస్తుంది అనుకుంటాం కానీ మెదడు ఒక అవయవం మాత్రమే గుండె కొట్టుకున్నట్టే ఊపిరితిత్తు లూగిన మెదడు విద్యుత్ తరంగాలు పుట్టిస్తుంది.
(03:16) కానీ నేను ఆలోచిస్తున్నాను అన్న భావ ఎక్కడిది వస్తుంది? ఇక్కడే పాత నమ్మకం విరిగిపోతుంది. నదిని ఊహించు నది పారుతుంది. మీరు ఒడ్డున నిలబడ్డారు. నీళ్లు వస్తాయి పోతాయి. మీరు నీటిని ఆపలేరు. మీరు మీ ఇష్టానుసారంగా నీటిని సృష్టించలేరు. నీరు ఎక్కడి నుంచో వస్తుంది. ఆలోచనలు అంతే వస్తాయి పారతాయి వెళ్ళిపోతాయి. నువ్వు వాడానికి చూస్తే ఇంకా వేగంగా వస్తాయి.
(03:48) వాటిని పట్టుకోవాలని చూస్తే మరింత చిక్కుకుపోతాయి. చాలామంది నదిలో దూకేస్తారు. నీటితో పాటే కొట్టుకుపోతారు. ఇది నా నీరు నేనే నది అని అనుకోవడం మొదలు పెడతారు. కానీ కేనోపనిషత్తు చెబుతోంది నువ్వు నదివి కాదు నదిని చూస్తున్న వాడివి. ఇది ఎంత పెద్ద తేడా? నేను బాధలో ఉన్నాను అని నువ్వు అనుకున్నప్పుడు ఆ బాధ నీది అయిపోతుంది. నేను ఓడిపోయపోతుంది. నేను ఓడిపోయాను అని నువ్వు అనుకున్నప్పుడు ఆ వైఫల్యమే నీ గుర్తింపు అయిపోతుంది.
(04:26) నాకు భయంగా ఉంది అని నువ్వు అనుకున్నప్పుడు ఆ భయమే నీ ఇల్ల అయిపోతుంది. కానీ ఆలోచనలు నీవి కాకపోతే కేవలం దాటిపోతుంటే బాధ ఓటమి భయం కూడా దాటిపోయేవే. ఇది తెలిస్తే జీవితం మారిపోతుంది. అసలు ఆలోచనలు ఎక్కడి నుంచి వస్తాయి? మెదడులో బిలియన్ల న్యూరాన్లు ఉంటాయని సైన్స్ చెబుతోంది. అవి అనుసంధానమై సంకేతాలిస్తాయి. కొన్ని న్యూరాన్ లు ఒకేసారి చురుగ్గా మారినప్పుడు ఒక ఆలోచన పుడుతుంది.
(05:03) ఇది విద్యుత్ రసాయనాల ప్రక్రియే. కానీ స్పృహ అనేది ఎక్కడి నుంచి వస్తుందో సైన్స్ చెప్పడం లేదు. ఆ ఆలోచనను చూస్తున్నది ఈ ఆలోచన వస్తుందని గమనిస్తున్నది అదే. న్యూరాన్లు ఒక మిషన్ లా పని చేస్తాయి. కానీ ఆ మిషన్ ని చూసేది ఎవరు? ఇక్కడే ఆధ్యాత్మికత సైన్స్ కలుస్తాయి. మనస్సు అద్దం లాంటిదని ప్రాచీన యోగుని చెప్పారు. అద్దం స్వయంగా ఏదీ సృష్టించదు.
(05:35) బయటి ప్రపంచాన్ని, జ్ఞాపకాల్ని, కోరికల్ని, భయాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది అంతే. నువ్వు ప్రశాంతంగా ఉన్నప్పుడు అద్దం స్వచ్ఛంగా ఉంటుంది. నువ్వు అశాంతిగా ఉన్నప్పుడు అద్దం మసకబారిపోతుంది. కానీ అద్దం ఎన్నడూ నేను కాదు మనసుని వేరొకరు నడిపిస్తున్నారని కేనోపనిషత్తు చెబుతోంది. ఇంద్రియాల్ని నడిపించే ఆ వేరొకరు నీ ఆలోచనలకు అతీతం అదే చైతన్యం.
(06:06) అది స్వచ్ఛమైన ఎరుక. అది ఆలోచనలు రావటానికి ముందు ఉంది ఆలోచనలు పోయిన తర్వాత కూడా ఉంటుంది. ఎప్పుడైనా గమనించావా ఒక్కోసారి అనుకోకుండా ఒక ఆలోచన వస్తుంది. పాత జ్ఞాపకం వింత కోరిక కారణం లేని భయం ఇది ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది అనుకుంటున్నావ్ మర్చిపోయినా మళ్ళీ తిరిగి వచ్చింది. ఎందుకంటే ఆలోచనలు కేవలం నీ ప్రస్తుత మెదడు నుంచే రావు. అవి లోపొరల్లోంచి.
(06:37) సంస్కారాలు గతానుభవాలు సామూహిక స్పృహ అంతర్లీన నిశశబ్దం నుండి వస్తాయి. యోగలో దీన్ని చిత్తం అంటారు. గుర్తులు సంస్కారాల నిలయమే చిత్తం ఏదైనా ప్రేరణ రాగానే చిత్తం నుంచే ఆలోచనలు పుడతాయి. గాలి తగలగానే దూలి ఎగిరిపోయినట్టు నువ్వు దూలివి కావు అది ఎగిరే ఆకాశానివి ఈ రూపకాన్ని గ్రహించు ఆకాశం ఎన్నడూ మలినం కాదు దూలు వస్తుంది పోతుంది.
(07:12) మేఘాలు వచ్చిపోతుంటాయి. ఆకాశం అలాగే ఉంటుంది. నీ ఎరుక కూడా ఆకాశమే ఆలోచనలు మేఘాలు భావాలు గాలి శరీరం భూమి కానీ ఆకాశం సదా ముక్తం ఇంకాస్త లోతుగా చూస్తే నువ్వు ఏదైనా ఆలోచనను పట్టుకొని ఇది నాది అనుకుంటే దాంతో ముడిపడిపోతావు. దాంతో ఒక కథ మొదలవుతుంది. నేను ఇలాంటి వాడిని నాతో ఇలా జరిగింది. నేను ఇలా ఉండాలి ఈ కథే నీ అహంకారంగా మారుతుంది.
(07:52) అహంకారం అంటే ఆలోచనల సమాహారమే నువ్వు నెత్తికెత్తుకున్న ఆలోచనలే నీ గుర్తింపుగా మారిపోయాయి. కేనోపనిషత్ దీన్ని తుంచేస్తుంది. మనసుని నడిపించేది మనసు కంటే గొప్పది కంటికి చూపించేది కంటి కంటే గొప్పది అని అది ప్రశ్నిస్తుంది. చెవికి వినే శక్తిని ఇచ్చేది చెవి కంటే గొప్పది. ఆ తర్వాత అసలైన రహస్యం. మనసు గ్రహించలేనిది మాటల్లో వర్ణించలేనిది.
(08:23) కన్ను చూడలేనిది ఏదైతే ఉందో అసలైన నువ్వు అదే అంటే ఆలోచించే వాడివి కాదు ఆలోచించే వాడిని చూసేవాడివి నువ్వు ఇది వినగానే మనసు ఒప్పుకోదు కాదు నేనే ఉన్నా నేనే ఆలోచిస్తున్నా అంటుంది. కానీ మనసే ఒక ఆలోచన ఆ ఆలోచనే తనని తను కాపాడుకో చూస్తుంది. సైన్స్ నేడు దీన్ని రుజువు చేస్తోంది. న్యూరో సైన్స్ లో ఓ ప్రయోగం జరిగింది. ప్రజలను వాళ్ళ ఇష్టానుసారం ఏదో ఒక బటన్ నొక్కమన్నారు.
(08:59) వాళ్ళ మెదడును స్కాన్ చేశారు. బటన్ నొక్కాలనే నిర్ణయం మెదడులో కొన్ని మిల్లీసెకండ్ల ముందే జరిగిపోయిందని తేలింది. వ్యక్తికి తన కోరిక తర్వాత తెలిసింది. అంటే నిర్ణయం ముందే జరిగిపోయింది. ఆ నిర్ణయం జరిగిన తర్వాత మాత్రమే నేను చేశాను అనే అహంకారం మనలో పుట్టుకొచ్చింది. ఆలోచనలు కూడా అంతే అవి ఎక్కడి నుంచో వాటంతటా అవే వస్తాయి.
(09:28) ఆ తర్వాత మాత్రమే వాటిని మనవిగా భ్రమపడి ఆ ఆలోచనలకు మనం బానిసలు అవుతాం. నేను చేశా అనుకోవడం తర్వాతే ఆలోచనలు కూడా అంతే అవి వస్తాయి తర్వాత వాటిని మనవి అనుకుంటాం. ఇది కీలకమైన విషయం మన స్వేచ్ఛ సంకల్ప భావన అసంపూర్ణమని ఇది చెబుతోంది. మనమే ఎంచుకుంటున్నామని మనం అనుకుంటాం కానీ ఎంచుకునే పని ముందే జరుగుతూ ఉంటుంది. మనం దానికి కేవలం సాక్షులం మాత్రమే అయినా ఇది నిరాశ పడే విషయం కాదు విముక్తి లాంటిది.
(10:04) ఆలోచనలు నీ ఆధీనంలో లేకపోతే ప్రతి ఆలోచనకు నువ్వే బాధ్యత వహించాల్సిన అవసరం లేదు. ప్రతి చెడు ఆలోచనను నీ శత్రువుగా భావించాల్సిన అవసరం లేదు. నువ్వు ప్రతి కోరిక తీర్చే పరుగులో పడలేవు కేవలం చూడగలవు. ఇక భావోద్వేగాల విషయానికి వస్తే చీకటి రాత్రిలో మనసులో ఆలోచనలు పెరిగినప్పుడు ఒంటరితనం ఎంతలోతో ఎప్పుడైనా గమనించావా? ఎవరూ అర్థం చేసుకోరు.
(10:37) నేను ఒంటరిని నా బతుకు వృధ ఈ ఆలోచనలు నిజమనిపించి మనం ఏడుస్తాం కానీ ఇవి కేవలం దాటిపోతుంటే ఒంటరితనము దాటిపోతున్నట్లే ఒంటరితనం ఒక అనుభవం అనుభవాలు మారుతూ ఉంటాయి కానీ ఆ అనుభవాన్ని చూస్తున్నవాడు మాత్రం మారడు అవి ఎక్కడి మించో వాటంతటా అవే వస్తాయి ఆ తర్వాత మాత్రమే వాటిని మనవిగా బ్రమపడి ఆ ఆలోచనలకు మనం బానిసలు అవుతాం. నేను చేశ అనుకోవడం తర్వాతే ఆలోచనలు కూడా అంతే అవి వస్తాయి తర్వాత వాటిని మనవి అనుకుంటాం. ఇది కీలకమైన విషయం.
(11:17) మన స్వేచ్ఛ సంకల్ప భావన అసంపూర్ణమని ఇది చెబుతోంది. మనమే ఎంచుకుంటున్నామని మనం అనుకుంటాం కానీ ఎంచుకునే పని ముందే జరుగుతూ ఉంటుంది. మనం దానికి కేవలం సాక్షులం మాత్రమే అయినా ఇది నిరాశపడే విషయం కాదు విముక్తి లాంటిది. ఆలోచనలు నీ ఆధీనంలో లేకపోతే ప్రతి ఆలోచనకు నువ్వే బాధ్యత వహించాల్సిన అవసరం లేదు. ప్రతి చెడు ఆలోచనను నీ శత్రువుగా భావించాల్సిన అవసరం లేదు.
(11:48) నువ్వు ప్రతి కోరిక తీర్చే పరుగులో పడలేవు కేవలం చూడగలవు. ఇక భావోద్వేగాల విషయానికి వస్తే చీకటి రాత్రిలో మనసులో ఆలోచనలు పెరిగినప్పుడు ఒంటరితనం ఎంత లోతో ఎప్పుడైనా గమనించావా? ఎవరూ అర్థం చేసుకోరు. నేను ఒంటరిని నా బతుకు వృధ ఈ ఆలోచనలు నిజమ అనిపించి మనం ఏడుస్తాం. కానీ ఇవి కేవలం దాటిపోతుంటే ఒంటరితనము దాటిపోతున్నట్ల ఒంటరితనం ఒక అనుభవం అనుభవాలు మారుతూ ఉంటాయి.
(12:25) కానీ ఆ అనుభవాన్ని చూస్తున్నవాడు మాత్రం మారడు అలాగే భయం భయం ఒంట్లో వణుకు తెస్తుంది. గుండె వేగంగా కొట్టుకుంటుంది. శ్వాస వేగం అవుతుంది. మనసు కదలల్లుతుంది ఏమవుతుందో అని కానీ భయము ఒక అల లాంటిదే అల లేస్తుంది పడుతుంది. సముద్రం మారదు. నువ్వు సముద్రానివి భయం అల ఇది తెలిస్తే భయం బలం తగ్గుతుంది. నువ్వు దాంతో పోరాడటం ఆపుతావు. అది వచ్చి వెళ్లేందుకు అనుమతిస్తావు.
(13:01) ప్రాచీన జ్ఞానంలో దీన్ని సాక్షి భావం అంటారు. సాక్షి అంటే స్పందించక పట్టుకోక నెట్టేయక చూసేవాడు. యోగ సూత్రంలో పతంజలి చిత్తవృత్తి నిరోధం అంటే మనోవృత్తులు ఆగడమే అంటారు. కానీ బలవంతంగా కాక చూస్తూ ఆగాలి. నువ్వు పూర్తిగా చూస్తే వృత్తులు తమ శక్తిని కోల్పోతాయి. కేనోపనిషత్తు ఇంకా ముందుకు వెళ్లి సాక్షి కూడా చివరకు ఓ భావనే అంటుంది. చూసేవాడు చూడబడేది.
(13:38) రెండు ఒకటయ్యే చోటే అసలైన సత్యం ఉంటుంది. కానీ సాక్షితోనే మొదలవుతుంది. ఆలోచనలతో ముడిపడిన నీకు నేరుగా ఏకత్వాన్ని గ్రహించడం కష్టం. ఇక ఆచరణ విషయానికి వస్తే ఇదంతా విన్నాక మనసు మరి ఇప్పుడు ఏం చేయాలని అడుగుతుంది. ఇక్కడ మూడు నుండి నాలుగు సురువైన పద్ధతులు ఉన్నాయి. ఇవి మాయలేం కావు. నువ్వు ఆలోచనవి కావని గుర్తు చేస్తాయి.
(14:11) మొదటిది పేరు పెట్టడం ఆలోచన రాగానే నిశశబ్దంగా ఆలోచన జ్ఞాపకం భయం లేదా ప్లాన్ అని పేరివ్వు. అపరిచితుడిని పోల్చినట్టు అరే ఇది ఆలోచనే అనుకోవాలి. ఉదాహరణకు ఎవరి మీదైనా కోపం వస్తే నేనే కోపంగా ఉన్నాను అని కాకుండా నాలో కోపం అనే ఆలోచన వచ్చింది అని గుర్తించండి. ఇలా పేరు పెట్టగానే మీకు ఆ ఆలోచనకు మధ్య ఒక అదృశ్యమైన దూరం ఏర్పడుతుంది.
(14:46) దాంతో ఆలోచన మిమ్మల్ని బంధించే సంకెళ్లలా కాకుండా మీ కళ్ళ ముందు జరుగుతున్న కేవలం ఒక చిన్న ఘటనగా మారిపోతుంది. ఆలోచనే అనుకోవాలి. పేరు పెట్టగానే దూరం వస్తుంది. ఆలోచన నీది కకాదు ఒక ఘటన అవుతుంది. ఇది ఎందుకు పని చేస్తుందంటే పేరు పెట్టడం స్పృహను పెంచుతుంది. మెదడు ఆలోచనను గుర్తించి దాన్ని పట్టుకోవడం తగ్గిస్తుంది. రెండోది శ్వాసతో వెనక్కి ఆలోచన రాగానే శ్వాసపై ధ్యాస పెట్టండి.
(15:21) శ్వాస లోపలికి బయటికి శ్వాస ఎప్పుడూ వర్తమానంలో ఉంటుంది. ఆలోచనలు గతం లేదా భవిష్యత్తులోనే ఉంటాయి. శ్వాసకు రాగానే వర్తమానంలోకి వస్తారు. వర్తమానంలో ఆలోచనల పట్టు సడలుతుంది. ఇది ఎందుకు శక్తివంతం అంటే శరీరం ఇక్కడే ఉంటుంది. మనసే తిరుగుతుంది. శరీరం కాదు. మూడోది ఒంట్లో అనుభూతి చెందడం. తీవ్ర ఆలోచన భావోద్వేగం వస్తే మనసుతో కాక శరీరంలోకి వెళ్ళండి.
(15:57) ఎక్కడ వణుకు ఎక్కడ ఒత్తిడి ఎక్కడ వేడి గమనించండి అంతే కదలేవి అల్లుకోకుండా ఇది ఎందుకు జరుగుతోందని అడగకుండా భావోద్వేగాలు శరీరంలోనే ఉంటాయి. నువ్వు వాటిని శరీరంలో అనుభవిస్తే అవి వెళ్ళిపోతాయి. అదే మనసులో వాటికి ఒక కథ అల్లితే అవి పెరిగిపోతాయి. నాలుగో పద్ధతి మౌనాభ్యాసం రోజులో కొద్ది నిమిషాలు కళ్ళు మూసి కూర్చోండి.
(16:28) ఆలోచనలు వస్తే ఆకాశంలో పక్షుల్లా రానివ్వండి పోనివ్వండి. క్రమంగా ఆలోచనల మధ్య ఖాళీ ఉండడం చూస్తారు. ఆ ఖాళీ ప్రదేశమే నీ అసలైన ఇల్లు. ఈ అభ్యాసం ఎందుకు పనిచేస్తుందంటే మౌనం ఆలోచనలకు మూలం కాదు. మౌనం అనేది ఆలోచనలు కనిపించే ఒక నేపథ్యం ఇప్పుడు తీవ్ర భావోద్వేగం ఏళ్లే తరబడి ఆలోచనలకి బానిసనని అనుకున్నావనుకో ప్రతి చెడు ఆలోచనను నమ్మావు ప్రతి కోరికను గమ్యంగా ప్రతి భయాన్ని భవిష్యత్తుగా చేసుకున్నావు.
(17:05) ఇవాళ ఉన్నట్టుండి తెలిసింది ఇవన్నీ అతిథులేనని వచ్చారు ఉన్నారు వెళ్ళారు నువ్వు ఎప్పుడూ ఇంట్లోనే ఉన్నావు. ఈ ఎరుక ఎంత లోతైనదంటే కళ్ళల్లో నీళ్లు తిరుగుతాయి. బాధతో కాదు ఒక పెద్ద బరువు దిగిపోయినంత ప్రశాంతతో నువ్వు విరిగిపోలేదు నువ్వు తప్పిపోలేదు నువ్వెవరో నువ్వు మరిచావంతే ఆలోచనలు నిన్ను నడిపించాయి. నువ్వు వాటి వెంటే పరిగెత్తావు.
(17:38) ఇప్పుడు నువ్వు ఆగగలవు. ఇప్పుడు నువ్వు చూడగలవు. ఇదే విముక్తి జీవితం మలుపు తిరిగే క్షణం ఇదే ఇప్పుడు గెలుపు వేరు బంధాలు వేరు ఒంటరితనము వేరుగానే అనిపిస్తుంది. ఇప్పుడు చావు కూడా వేరేలా తోస్తుంది. పోయేది ఆలోచనే ఉండేది నువ్వేనని తెలిశాక కేనోపనిషత్తు చివరి రహస్యం ఇదే మనసుని తెలిసినవాడు మనసుకు అతీతుడు కన్నుని తెలిసినవాడు కంటికి అతీతుడు అన్నిటిని తెలిసినవాడు తెలిసేదానికి అతీతుడు నువ్వే అది నువ్వు ఆలోచించడం లేదు నీ ద్వారా ఆలోచన
(18:26) జరుగుతోంది. నువ్వు చూడటం లేదు నీ ద్వారా చూడటం జరుగుతోంది. నువ్వు వినడం లేదు నీ ద్వారా వినడం జరుగుతోంది. ఈ విషయం పూర్తిగా అర్థమైతే జీవితం ఒక ఆట అవుతుంది. ఆలోచనలు వస్తాయి. ఆట భావోద్వేగాలు వస్తాయి. ఆట విజయం అపజయం ఆట జననం మరణం ఆట ఆటగాడు మారడు ఆట మారుతూ ఉంటుంది. చివరగా ఒక్క మాట మళ్ళీ ఆలోచన వస్తే దాంతో పోరాడకు అంగీకరించకు చూస్తూ నెమ్మదిగా ప్రశ్నించుకో
(19:12) ఇది ఎక్కడి నుండి వచ్చింది? ఇది ఎవరి గొంతు నేను ఈ గొంతునా ఆ ప్రశ్నే సమాధానం ఇస్తుంది. ఎందుకంటే ప్రశ్న అడిగేది ఆలోచన కాలేదు. ప్రశ్న అడిగేది ఆలోచనల నుండి విముక్తి పొందినవాడు. నువ్వు అదే నువ్వు విరిగిపోలేదు నువ్వు తప్పిపోలేదు. నువ్వు ఆలోచనల నదిలో కొట్టుకుపోతున్న ఎప్పుడూ ఒడ్డునే నిలబడి ఉన్నావు. ఇక కళ్ళు తెరిచి చూడు నది పారుతోంది. ఆకాశం అలాగే ఉంది.
(19:47) నువ్వు ఎప్పుడూ ముక్తుడివే ఇక పాత నమ్మకం పోయాక నిజం తలుపు తెరుచుకునే చోటుకి నెమ్మదిగా వద్దాం. నువ్వు ఇప్పటివరకు ఆలోచనలు నీవే అని నమ్మావు. నేనే ఆలోచిస్తున్నానని అనుకున్నావు. కానీ ఈ నమ్మకం అసంపూర్ణమైతే అసలు నిజమేంటి? ఆలోచనలు ఎలా పుడతాయి? ఎక్కడి నుండి వస్తాయి ముఖ్యంగా వాటిని ఎవరు చూస్తున్నారు ఇది అర్థం చేసుకోవడం కష్టం ఎందుకంటే తను తాను కాపాడుకోవడానికి మనసు కదలల్లుతుంది.
(20:23) మనసు అంటుంది నేనే ఆలోచిస్తున్నాను నేనే ప్రణాళిక వేస్తున్నాను నేనే గుర్తు చేసుకుంటున్నాను అని కానీ మనసు ఈ మాట ఓ ఆలోచనే అది తనను తాను నిరూపించుకో చూస్తుంది. అందుకే నేరుగా తంత్ర లోతుల్లోకి వెళదాం. పుస్తక భాషలో కాక మీ అనుభవానికి దగ్గరయ్యే భాషలో ఒక పెద్ద చీకటి గదిని ఊహించుకోండి. ఆ గదిలో ఒక చిన్న కొవ్వొత్తి వెరుగుతోంది.
(20:54) కొవ్వొత్తి వెలుగులో కొన్ని నీడలు కదులుతున్నాయి. మీరు ఆ నీడలను చూస్తూ ఈ నీడలే నేనేమో అని ఆలోచిస్తున్నారు. కానీ నీడలఅనేవి కేవలం వెలుగు చీకట్ల ఆట మాత్రమే కొవ్వొత్తి ఆరిపోతే ఆ నీడలు మాయమైపోతాయి. గది మాత్రం అలాగే ఉంటుంది. ఆలోచనలు సరిగ్గా ఇలాంటి నీడలే లోతైన నేపథ్యంపై కదులుతుంటాయి. ఆ నేపథ్యం ఏంటి? ఆ నేపథ్యమే స్వచ్ఛమైన చైతన్యం ఆలోచనల కంటే ముందు ఉన్న ఆలోచనల తర్వాత కూడా ఉండే ఆ నిశశబ్దం సైన్స్ పరంగా చూస్తే నీ మెదడులో దాదాపు 86 బిలియన్ల న్యూరాన్లు ఉంటాయి. ప్రతి
(21:42) న్యూరాన్ వేల ఇతర న్యూరాన్ లతో కనెక్ట్ అయి ఉంటుంది. కొన్ని న్యూరాన్ లు ఒకేసారి న్యూరాన్లు ఒకేసారి యాక్టివ్ అయినప్పుడు ఒక విద్యుత్ తరంగం పుడుతుంది. ఈ తరంగమే ఆలోచన యొక్క భౌతిక రూపం. కానీ ఇక్కడే రహస్యం ఉంది. ఈ యాక్టివిటీ నువ్వు కోరుకుంటే జరగదు. ఇది గతం తాలూకు ముద్రలు, జ్ఞాపకాలు, హార్మోన్లు, శ్వాసలయ శరీర రసాయనాలు బాహ్య ప్రేరణల వల్ల జరుగుతుంది.
(22:16) నువ్వు ఆలోచించావనని నువ్వు అనుకుంటావు కానీ ఆలోచన ముందే జరిగిపోతుంది. నీకా విషయం ఆ తర్వాత అర్థమవుతుంది. న్యూరోసైన్స్ ప్రయోగాల్లో ఇది పదే పదే రుజువైంది. మనిషి ఏదైనా నిర్ణయం తీసుకున్నప్పుడు ఆ భావన కలగడానికి కొన్ని మిల్లీసెకండ్ల ముందే మెదడులో ఆ ప్రక్రియ మొదలైపోతుంది. అంటే నేనే నిర్ణయించా అనడం తర్వాత మాటే అసలైన ప్రక్రియ ముందే జరిగిపోతుంది.
(22:49) ఇక ఆలోచించు నిర్ణయం ముందే జరిగి భావన తర్వాత వస్తున్నప్పుడు అయితే నేను ఆలోచిస్తున్నాను అనే నమ్మకం నిజమేనా కాదు ముందే జరుగుతున్న ఆ ప్రక్రియకు నువ్వు సాక్షివి మాత్రమే ఇంకా లోతుగా చూస్తే ఆలోచనలు అంటే కేవలం మెదడు విద్యుత్ తరంగాలు కావు. శరీర వ్యవస్థతో ముడిపడినవి. భయపడినప్పుడు అడ్రనలిన్ కార్టిసాల్ పెరుగుతాయి. గుండె వేగంగా కొట్టుకుంటుంది. శ్వాస వేగం అవుతుంది.
(23:20) కండరాలు బిగుసుకుపోతాయి. ఈ శారీరక మార్పుల వల్లే మనసులో భయపు కథలు వేగంగా సాగుతాయి. అంటే ఆలోచనలు ఒంటరిగా రావు. శరీర రసాయనాలు శ్వాసలయ, నాడీ వ్యవస్థల స్థితితో కలిసి వస్తాయి. శరీరం మారితే ఆలోచనలు మారుతాయి. ఆలోచనలు మారితే మారితే శరీరం మారుతుంది. ఇదొక చక్రం. కానీ ఆ చక్రం మధ్యలో ఒకటి నిశశబ్దంగా ఉంటుంది. శరీరము ఆలోచన కానిది రెండింటిని గమనించేది యోగులు దీన్ని ద్రష్ట అంటారు.
(23:59) సాక్షి చైతన్యం నువ్వు ఏ ఆలోచనైనా దాంట్లో మునిగిపోకుండా కేవలం గమనిస్తే ఆ చక్రం నుండి బయట పడతావు. ఆలోచన వస్తుంది శరీరం స్పందిస్తుంది. కానీ నువ్వు ఆ స్పందనలో చిక్కుకోవు చూస్తూనే ఉంటావు. ఈ చూసే శక్తే దాగి ఉన్న అసలైన యంత్రాంగం ఇది నిన్ను ఆలోచనల బానిస కాకుండా ఆపుతుంది. ప్రాచీన జ్ఞాన భాషలో కేనోపనిషత్తు అడుగుతోంది. కేనేషిత్తం పతతి ప్రేషిత్తం మనః ఎవరి ప్రేరణతో మనసు పడుతోంది? ఎవరి ఆజ్ఞతో ఇటు అటు పరుగులు తీస్తోంది? మనసు ఇతరుల వల్ల నడుస్తోందని ఋషులు అంటారు. కన్ను వేరొకరి వల్ల
(24:44) చూస్తుంది. చెవి వేరొకరి వల్ల వింటుంది. ఆ శక్తి మనసు కన్ను చెవికి అతీతం ఆ వేరొకటే నీ ఎరుక. అది ఆలోచనలు రాకముందు మేల్కునే ఉంది ఆలోచనలు వెళ్ళిపోయాక మేల్కునే ఉంటుంది. నువ్వు గాఢ నిద్రలో ఉన్నప్పుడు ఆలోచనలు ఉండవు. నువ్వు స్పృహ తప్పినప్పుడు కూడా ఆలోచనలు ఉండవు. కానీ స్పృహ మూల కేంద్రం ఎప్పుడూ కనుమరుగవదు. అది కేవలం కప్పి వేయబడి ఉంటుంది.
(25:18) ఆలోచనలు ఆ మూలంపై పడిన దుమ్ము లాంటివి. దుమ్ము వస్తుంది పోతుంది మూలం మాత్రం అలాగే ఉంటుంది. ఇప్పుడు మరో పొరను విప్పుదాం. చాలా ఆలోచనలు నీ వ్యక్తిగతమైనవి కావు అవి సామూహికమైనవి. సమాజపు గొంతు, కుటుంబం గొంతు, మీడియా గొంతు, పాత జ్ఞాపకాల గొంతు భయం యొక్క సామూహిక గొంతు. నేను విజయం సాధించాలి అని నువ్వు అనుకున్నప్పుడు ఆ ఆలోచన సాధారణంగా నీది కాదు.
(25:53) అది నీ మనసులో నాటుకుపోయిన సమాజపు సంస్కారం నేను సరిపోను అని నువ్వు అనుకున్నప్పుడు అది కూడా తరచు ఇప్పటికీ మారుమోగుతున్న చిన్ననాటి గొంతే అయి ఉంటుంది. మనసు ఓ పెద్ద భాండాగారం ఎన్నో విత్తనాలు ఉన్నాయి. ఏదైనా ప్రేరణ వచ్చినప్పుడు ఓ మాట దృశ్యం భావన వల్ల ఆ విత్తనాలు ఆలోచనలుగా మొలకెత్తుతాయి. కొత్తగా ఆలోచించావు అనుకుంటావు నిజానికి పాత విత్తనమే మళ్ళీ చిగురించింది.
(26:26) ఇది అర్థం కాగానే నువ్వు ఆలోచనలకు కాస్త దూరమవుతావు. వాటిని నావి అనడం మానేస్తావు. అవి పుడుతున్నాయని అంటావు. ఇక ముఖ్యమైన విషయం ఆలోచనల మూలం రెండు స్థాయిల్లో పనిచేస్తుంది. మొదటిది పై పై స్థాయి. ఇక్కడ ఆలోచనలు రోజువారి అవసరాలైన తిండి పని మాటలు ప్లానింగ్ నుంచి వస్తాయి. ఇవి ముఖ్యమైన ఆలోచనలు జీవితం గడపడానికి ఉంటాయి. రెండోది లోతైనది. ఇక్కడ ఆలోచనలు నిన్ను బంధించే సంస్కారాల నుంచే వస్తాయి.
(27:09) భయం దురాశ పోలిక అహంకారం వెలితి ఈ ఆలోచనలు నిన్ను బంధిస్తే తాయి ఇవి మాటి మాటికి గుర్తొచ్చే ఆలోచనలే రాత్రి నిద్రపట్టనివ్వవు ఉదయం లేవగానే మనసులో తిష్ట వేస్తాయి. దాగి ఉన్న అసలు రహస్యం ఏంటంటే రెండు స్థాయిల ఆలోచనల వెనుక ఒకే స్పృహ పనిచేస్తుంది. పైపై ఆలోచనలు లోతైన ఆలోచనలు రెండు అందులోనే పుడతాయి. కానీ స్పృహ వీటికి దూరంగా ఉంటుంది. ఈ రహస్యాన్ని నువ్వు అర్థం చేసుకున్నప్పుడు ఆలోచనలతో పోరాడటం ఆపేస్తావు.
(27:45) వాటిని సరిచేసే ప్రయత్నం ఆపేస్తావు. వాటిని కేవలం గమనిస్తూ ఉండిపోతావు. చూడటంతోనే ఒక అద్భుతం జరుగుతుంది. ఆలోచనలు శక్తిని కోల్పోతాయి. అవి వస్తాయి కానీ అంటుకోవు అవి వెళ్ళిపోతాయి. వెనుక ఎలాంటి గుర్తు వదలకుండా ఇక శరీరం మరియు శ్వాస సంబంధం ఆలోచన లొంటరిగా నడవవు శ్వాసతో కలిసి కదులుతాయి. శ్వాస పై పైనే వేగం ఉంటే ఆలోచనలు వేగంగా చంచలంగా ఉంటాయి.
(28:22) శ్వాస లోతుగా నెమ్మదిగా సాగితే ఆలోచనలు నెమ్మదించి స్పష్టపడతాయి. ఇదేం యాదృచ్చికం కాదు. నాడీ వ్యవస్థ శ్వాసతో నేరుగా ముడిపడింది. లోతైన శ్వాస నాడీ వ్యవస్థను నాడీ వ్యవస్థను శాంతపరుస్తుంది. శరీరానికి అంతా బాగుందనే సందేశం ఇచ్చి శరీరం శాంతిస్తే మెదడు కూడా శాంతిస్తుంది. అంటే ఆలోచనలు మారే సూటి దారి మనసు కాదు శ్వాస శరీరాల గుండానే సాగుతుంది.
(28:55) తీవ్రమైన ఆలోచనల్లో చిక్కుకున్నప్పుడు మనసుతో కాక శ్వాస పైకి రా శ్వాస లోపలికి శ్వాస బయటికి శరీరంలో ఉన్న ఆ ఒత్తిడిని అనుభవించు అంతే ఈ చిన్న అడుగు మొత్తం వ్యవస్థనే మార్చేస్తుంది. ఎందుకంటే నువ్వు ఆలోచనల కథలోంచి బయ బయటపడి ప్రస్తుత వాస్తవంలోకి వచ్చేస్తావు. మరొక లోతైన రహస్యం ఆలోచనలు ఎప్పుడూ నేననే భావన చుట్టూనే తిరుగుతాయి.
(29:27) నేను ఇలాంటి వాడిని నాకుి ఇలా జరగాలి నాకిది దక్కాలి దీన్ని చూసి భయపడుతున్న ఈ నేను ఆలోచనల కేంద్రం ఇది ఒక మానసిక కల్పన. జ్ఞాపకాలు, కథలు, గుర్తింపుల కూర్పు. ఈ నేను బలపడితే ఆలోచనలు పెరుగుతాయి. ఇది బలహీన పడితే ఆలోచనలు తగ్గుతాయి. కేనోపనిషత్తు సరిగ్గా ఈ నేను ప్రశ్నిస్తుంది. మనసును తెలుసుకుంటున్నది మనసేనా అని అది అడుగుతుంది.
(30:02) చూస్తున్నది కన్నే అంటావా వింటున్నది చెవేనా సమాధానం కాదు తెలుసుకునేవాడు తెలుసుకోబడే వస్తువు వస్తువు కాలేడు. చూసేవాడు చూడబడేది కాలేడు. ఇదే అందులోని రహస్యం ఆలోచనలను చూసేది నువ్వే నువ్వు ఆలోచనవి కావు ఈ విషయం అనుభవంలోకి వస్తే జీవితం మారిపోతుంది. ప్రతి ఆలోచనను నిజం అనుకోవు ప్రతి భావనను నీ తలరాత అనుకోవు ప్రతి జ్ఞాపకాన్ని మోయవు నువ్వు చూస్తూ ఉంటావంతే చూడటంతో స్వేచ్ఛ వస్తుంది.
(30:41) ఈ రహస్యం తెలిసాక మరో విషయం స్పష్టమవుతుంది. ఆలోచన చెడు కాదు అవసరమే కానీ దానితో పూర్తిగా ఏకమవడమే దుఃఖ హేతువు. ఆలోచనే నువ్వు అనుకున్నప్పుడు దాని సుఖ దుఃఖాల బంధంలో పడతావు. ఆలోచనను కేవలం ఆలోచనగానే చూస్తే విముక్తుడివి అవుతావు. ఈ బేదం చాలా సూక్ష్మమైనది అయినా జీవితాన్నే మార్చేస్తుంది. ఆలోచనలు ఎక్కడి నుంచి వస్తాయో ఇప్పుడు తెలిసింది.
(31:11) మెదడు విద్యుత్తు శరీర రసాయనాలు పాత సంస్కారాలు సామూహిక స్వరాల నుంచే అవి వస్తాయి. అవి శ్వాస నాడ వ్యవస్థల లయ నుంచి వస్తాయి. కానీ అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా అవి నీ స్పృహలోనే కలుగుతాయి. ఆ స్పృహ వాటి వల్ల ఎప్పుడూ ప్రభావితం కాదు. ఇదే దాగున్న రహస్యం. ఇదే కేనోపనిషత్తు యొక్క లోతైన రహస్యం. ఆలోచనల సుడిగుండం నుంచి నిన్ను బయట పడేసేసే సత్యం కూడా ఇదే.
(31:44) ఇక ముందుకు సాగుదాం. ఈ పద్ధతిని ఎలా అనుభవించాలో దీన్ని కేవలం జ్ఞానం నుండి అనుభవంగా ఎలా మార్చుకోవాలో చూద్దాం. ఇక మాటల కంటే ముందుకు వెళదాం. ఇప్పుడు మనం చిత్రాల్లోకి వెళదాం. ఎందుకంటే కొన్ని సత్యాలు కేవలం చెబితే అర్థం కావు. మనసు వాటిని చూసినప్పుడే అవి విచ్చుకుంటాయి. కల్పన తాకినప్పుడు హృదయం గ్రహించినప్పుడే అవి విచ్చుకుంటాయి.
(32:15) అందుకే ఈరోజు మనం రూపకాల భాష మాట్లాడదాం. నది భాష ఆకాశం అద్దం విత్తనం నిప్పు సముద్రం చెట్టు విశ్వం భాష ఈ రూపకాలు కేవలం అందమైన మాటలు కావు నీ నిజమైన స్వభావం దగ్గరికి చేర్చే ద్వారాలు ఇవి ముందు నదిని ఊహించుకో పెద్ద నది పారుతోంది. ప్రవాహం వేగంగా ఉంది. అప్పుడప్పుడు ప్రశాంతంగా పొంగుతూ ఒడ్డున నువ్వు నిలబడి ఉన్నావు. నది నీరు వస్తూ పోతూ ఉంది.
(32:51) నువ్వు ఆ నీటిని పట్టుకోవాలనుకుంటున్నావు. ఇది నా నీరు అంటున్నావు. చేతులు చాపుతున్నావు. కానీ నీరు జారిపోతుంది. నువ్వు నదిలోకి దూకేస్తున్నావు. ఇప్పుడు నువ్వు నీటితో, అలలతో ప్రవాహంతో కొట్టుకుపోతున్నావు. చాలామంది చేసేది ఇదే ఆలోచనల నదిలోకి దూకేస్తారు. తామే నది అనుకుంటారు. ప్రతి అలను తమద అంటారు. ప్రతి వేగపు ప్రవాహాన్ని తమ తలరాత అనుకుంటారు.
(33:24) రాయిని డీ కొట్టడాన్నే తమ దుఃఖం అనుకుంటారు. కానీ నది నువ్వు కాదు నది ఆలోచనల ప్రవాహం నువ్వు ఒడ్డున నిలబడి ఉన్నావు. నదిని చూస్తున్నది నువ్వే నువ్వు ఒడ్డున ఉన్నప్పుడు నీళ్లు ఎంత వేగంగా పారుతున్న నువ్వు తడవవు కొట్టుకుపోవు కేవలం చూస్తూ ఉంటావు. కేనోపనిషత్ ఇదే చెబుతోంది. మనసు నదిలా ప్రవహిస్తుంది. కానీ ఆ మనసును తెలుసుకుంటున్నది నది కాదు అది ఒడ్డు అది నేల. దానిపై నది పారుతుంది.
(34:02) మరోసారి ఆలోచనలో కొట్టుకుపోతుంటే గుర్తుంచుకో నేను నదిని కాను ఒడ్డును నీళ్లు వస్తాయి పోతాయి. ఒడ్డు అలాగే ఉండిపోతుంది. ఆకాశం వైపు చూడు అది ఎంత విశాలమో మేఘాలు వస్తాయి మబ్బులు కమ్ముకుంటాయి. మెరుపులు వస్తాయి వర్షం పడుతుంది. తుఫాన్ వస్తుతుంది మళ్ళీ అంతా శాంతిస్తుంది. ఆకాశం అలాగే ఉంటుంది. మురిక కాదు శుభ్రము కాదు సుఖము కాదు దుఃఖము కాదు కేవలం విశాలం కేవలం ముక్తం ఉన్నది ఉన్నట్లుగా నీ స్పృహ కూడా ఆకాశమే ఆలోచనలు మేఘాలు భావాలు గాలి జ్ఞాపకాలు ధూళి భయం మెరుపు ఆశ
(34:54) వర్షం మేఘాలు కమ్మినప్పుడు ఆకాశం పోయింది అనుకుంటావు కానీ ఆకాశం ఎప్పుడూ మాయమవ్వదు. అది మేఘాల వెనుక కూడా అలాగే ఉంటుంది. తుఫాను శాంతించినప్పుడు ఆకాశం మళ్ళీ కనిపిస్తుంది. కానీ అది ఎప్పుడూ ఉండేదే. చాలామంది మేఘాలతో పోరాడుతూనే ఉంటారు. స్వచ్ఛమైన ఆకాశం కావాలంటూ మేఘాలను తరిమేయాలని చూస్తారు. కానీ ఎంతగా తరిమేయాలని చూస్తే అంత దట్టంగా మేఘాలు కమ్ముకుంటాయి.
(35:34) ఆకాశంతో పోరాటం వృద దాన్ని శుభ్రపరచన అక్కర్లేదు అదే స్వచ్ఛం మేఘాలను రానిచ్చి పోనివ్వు నువ్వు సన్లా ఉండు తీవ్రమైన ఆలోచనో భావమో నిన్ను చుట్టుముట్టినప్పుడు నిన్ను నువ్వు అడుగు నేను మేఘాన్నా లేక మేఘాలు తేలే ఆకాశాన్నా సమాధానం అదే వస్తుంది. రాగానే నువ్వు తేలిక అయిపోతావు. ఇక అద్దం విషయం ఓ శుభ్రమైన అద్దన్ని ఊహించుకో అందులో నీ ముఖం కనిపిస్తోంది.
(36:09) గది గోడలు కనిపిస్తున్నాయి. కిటికీ వెలుతురు కనిపిస్తోంది. అద్దం స్వయంగా ఏది సృష్టించదు. అది కేవలం ప్రతిబింబిస్తిస్తుంది. దాని ముందు ఏది వస్తే దాన్ని చూపిస్తుంది. మనసు అద్దమే అది లోకాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. జ్ఞాపకాలను చూపిస్తుంది. కోరికలను ప్రతిబింబిస్తుంది. భయాలను ప్రతిబింబిస్తుంది. అద్దం శుభ్రంగా ఉన్నప్పుడు ప్రతిబింబం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
(36:41) అద్దంపై దుమ్ము పడినప్పుడు అంతా మసకబారిపోతుంది. కానీ ఆ దుమ్ము అద్దం కాదు ఆ మసకతనం కూడా అద్దం కాదు అద్దం ఎప్పుడూ శుభ్రంగానే ఉంటుంది. దుమ్ము కేవలం దాని ఉపరితలం మీదే ఉంటుంది. అద్దం ముందు ఎంత భయంకరమైన దృశ్యంశస్యం నిలబడినా ఆ అద్దం ఏమాత్రం చెడిపోదు. అలాగే మీ మనసులో ఎన్ని చెడు ఆలోచనలు భయాలు మెదిలినా మీ అసలైన ఉనికికి ఏ ముప్పు వాటిల్లదు కానీ చాలామంది ఈ ఉపరితలంపై ఉన్న దుమ్ముతో పోరాడతారు.
(37:22) నా మనసు చెడ్డది ఆలోచనలు నెగిటివ్ నెగిటివ్ గా ఉన్నాయి. నా మనసుని శుభ్రం చేయాలంటూ అకారణంగా తమను తాము నిందించుకుంటారు. ఉంటుంది చాలామంది దుమ్ముతో పోరాడతారు. నా మనసు చెడ్డది ఆలోచనలు నెగిటివ్ గా ఉన్నాయి. నా మనసుని శుభ్రం చేయాలంటారు. వాళ్ళు తుడుస్తూనే ఉంటారు కానీ ఎంత తుడిచినా కొత్త దుమ్ము చేరుతుంది. నిజానికి అద్దం తుడవాల్సిన అవసరం లేదు.
(37:52) అద్దం ముందే శుభ్రంగా ఉంది. దుమ్మును దుమ్ముగానే చూడండి దాన్ని మీదిగా భావించకండి దుమ్మును నేను అనడం ఆపేస్తే అది దానంతటదే రాలిపోతుంది. కేనోపనిషత్తులోని రహస్యం ఇదే మనస్సు ఒక అద్దం కానీ అద్దాన్ని చూస్తున్న వాడు అద్దం కాదు అతను అద్దం వెనుక నిలబడిన వాడు లేదంటే అద్దాన్ని సాధ్యం చేస్తున్న వాడే అతను విత్తనాన్ని ఊహించండి నేలలో ఎన్నో విత్తనాలు ఉంటాయి. కొన్ని మొలకెత్తుతాయి.
(38:29) మరికొన్ని నిద్రపోతూ ఉంటాయి. వర్షం పడినప్పుడు ఎండ కాసినప్పుడు మట్టి అనుకూలించినప్పుడు చిన్నప్పుడు విత్తనం మొలకెత్తుతుంది. మొలక వస్తుంది మొక్కగా మారుతుంది చెట్ట ఊతుంది పండ్లను ఇస్తుంది. నీ చిత్తము అలాంటి నేలే అందులో పాత అనుభవాల విత్తనాలు ఉంటాయి. పాత విషయాలు, పాత భయాలు, కోరికలు, సామూహిక సంస్కారాలు. ఏదైనా ప్రేరణ కలిగినప్పుడు మాట దృశ్యం లేదా భావన ఆలోచన గానో భావన గానో ప్రతిస్పందన గానో ఏదో ఒక విత్తనం మొలకెత్తుతుంది.
(39:11) కొత్తగా ఆలోచించావు అనుకుంటావు కానీ పాత విత్తనమే మళ్ళీ మేలుకొంది. చాలామంది మొక్కలతో పోరాడతారు. ఆకులు తెంపుతారు కొమ్మలు నరుకుతారు కానీ వేళ్ళు నేలలోనే ఉంటాయి. మళ్ళీ మొలకెత్తుతాయి. నిజమైన మార్పు ఎప్పుడంటే నేలను అర్థం చేసుకున్నప్పుడు ఆ విత్తనాలు ఎక్కడి నుంచి వస్తున్నాయో చూసినప్పుడు నేలను సారవంతం చేయాలా బీడుగా మార్చాలా అని ఎంచుకున్నప్పుడు ధ్యానం ఎరుక శ్వాస ఇవి నేలను మారుస్తాయి.
(39:46) మట్టి మారితే ఇక కొత్త విత్తనాలు మొలకెత్తవు. పాత విత్తనాల శక్తి నశిస్తుంది. ఇప్పుడు నిప్పును చూడు నిప్పు మండుతుంది కట్టె కాలుప్పు మండుతోంది. కట్టె కాలుతోంది. జ్వాలలు నాట్యం చేస్తున్నాయి. వేడి వెలుగు వ్యాపిస్తున్నాయి పొగలేస్తుంది. నిప్పు తనంతట తాను ఏదీ కోరుకోదు అది కేవలం మండుతుంది. కట్టెలు అయిపోగానే నిప్పు చల్లారిపోతుంది.
(40:17) కొత్త కట్టె వేయగానే మళ్ళీ బగ్గు మంటుంది. ఆలోచనలు కూడా నిప్పు లాంటివే అవి మండుతాయి వేడిని పుట్టిస్తాయి. వెలుగును కూడా ఇస్తాయి పొగను కూడా వదులుతాయి. చాలామంది నిప్పుల్లో కట్టలు వేస్తుంటారు. వాళ్ళు పాత జ్ఞాపకాలని నెమరు వేస్తారు భయం కథలు మళ్ళీ మళ్ళీ చెప్తారు. పోల్చి చూస్తుంటారు. ప్రతిసారి కొత్త కట్టె పడుతుంది. మంట గసి పడుతుంది.
(40:45) మీరు కట్టెలు వేయటం ఆపేసినప్పుడు మంట నెమ్మదిగా చల్లారడం మొదలవుతుంది. ఈ చల్లారడం బలవంతంగా జరగదు. సహజంగానే జరుగుతుంది. ఇంధనం అందనప్పుడు మంటట ఆరిపోతుంది. స్పృహ అంటే కట్టెలు వేయడం ఆపడమే మీరు ఏదైనా ఆలోచనను మళ్ళీ మళ్ళీ తలుచుకోవడం ఆపేసినప్పుడు దాన్ని ఒక కథలా మార్చినప్పుడు దాన్ని కేవలం గమనిస్తూ ఉన్నప్పుడు అది తన వేడిని కోల్పోతుంది. అది ఆరిపోతుంది.
(41:19) ఇక సముద్రపు లోతుల్లోకి చూడండి. సముద్రం పై అలలు లేస్తుంటాయి. చిన్నవి పెద్దవీను. తుఫాను వచ్చినప్పుడు అలలు ఆకాశాన్ని తాకుతాయి. ప్రశాంతమైన రోజున అలలు మెత్తబడిపోతాయి. ఉపరితలంపై వాతావరణం ఎంత కోలాహలంగా ఉన్నా సముద్రపు లోతుల్లోకి వెళ్లి చూస్తే ఏం జరుగుతుంది? అక్కడ అనంతమైన ప్రశాంతత ఉంటుంది.
(41:50) పైన వీచే గాలికి ఆ లోతుల్లో ఉండే నిశశబ్దానికి ఎలాంటి సంబంధం ఉండదు. ప్రశాంతమైన రోజున అలలు మెత్తబడిపోతాయి. కానీ సముద్రపు లోతుల్లో ఏం జరుగుతుంది? అక్కడ ప్రశాంతత ఉంటుంది. అక్కడ నిలకడ ఉంటుంది అక్కడ అలల ప్రభావం ఏమాత్రం ఉండదు. నీ మనసు ఉపరితలం ఆలోచనలే అలలు నీ ఎరుకే లోతు చాలామంది పైపైనే జీవిస్తుంటారు. ప్రతి అలతో పాటు వాళ్ళు పైకి లేస్తూ కిందకు పడుతూ ఉంటారు.
(42:25) జీవితం అంటే అలలతో పోరాడటమే అని వాళ్ళు అనుకుంటారు. వాళ్ళు అలల్ని శాంతింప చేయాలని చూస్తారు. కానీ అలలు ఎప్పుడూ పూర్తిగా శాంతించవు. అలల్ని సృష్టించడమే సముద్రం నైజం.జ నిజమైన శాంతి పైపైన లభించదు. నువ్వు అలల కంటే కిందకు వెళ్ళినప్పుడు ఆ లోతుల్లోనే నిజమైన శాంతి లభిస్తుంది. అలలు పైన నువ్వు కింద ఉన్నావని గ్రహించినప్పుడు అప్పుడు నువ్వు స్వేచ్ఛ పొందుతావు.
(42:58) కేనోపనిషత్తు సరిగ్గా ఈ లోతూతు గురించే చెబుతుంది. మనస్సు ఉపరితలానికి ఆవల మనసు కూడా చేరలేని ఒక చోటు ఉందని అది చెబుతుంది. ఎక్కడికైతే మాటలు వెళ్ళలేవో ఆలోచనలు చేరలేవో అదే నీ అసలైన నివాసం. ఇప్పుడు ఆ చెట్టును చూడండి భూమిలో లోతైన వేళ్ళున్న ఒక మహా వృక్షం బలమైన మొద్దు విస్తరించిన కొమ్మలు కదులుతున్న ఆకులు కాసిన పండ్లు పూసిన పువ్వులు గాలి వీచినప్పుడు ఆకులు రెపరెపలాడతాయి.
(43:34) తుఫాను వచ్చినప్పుడు కొమ్మలు వంగుతాయి. కానీ వేళ్ళు కదలవు. మొద్దు విరగదు ఆలోచనలే ఆకులు భావాలే గాలి అనుభవాలే కొమ్మలు కానీ నీ చేతన అనేది వేళ్ళు దానికంటే లోతైనదియా వేళ్ళు పాతుకుపోయిన నేల చాలామంది ఆకులతోనే సతమతం అవుతారు. ప్రతి ఆకును సరి చేయాలనుకుంటారు. ప్రతి సవ్వడిని తమ బాధగా భావిస్తారు. ఆకులు ప్రతి ఋతువులోనూ మారుతూ ఉంటాయని వాళ్ళు మర్చిపోతారు.
(44:12) ఆకు రాలే కాలం వస్తే ఆకులు రాలిపోతాయి. వసంతం వస్తే కొత్త ఆకులు వస్తాయి. చెట్టు మాత్రం అలాగే ఉంటుంది. నువ్వు ఆకుల కంటే పైకి లేచి మొద్దును తాకినప్పుడు మొద్దు నుంచి కిందకి దిగి వేళ్ళను తాకినప్పుడు అప్పుడు నువ్వు ఎవరో నీకు అర్థంవుతుంది. చివరికి విశ్వపు అనంతం రాత్రి ఆకాశంలో నిలబడితే అనంతమైన తారలు, గెలాక్సీలు అనంత విస్తృతి. నీ శరీరం ఒక చిన్న గ్రహం మీద ఉన్న ఒక చిన్న బిందువు మాత్రమే.
(44:48) నీ ఆలోచనలు ఆ బిందువులో ఇంకా చిన్న బిందువులు అయినా కూడా నీ ఆలోచనలే మొత్తం విశ్వాన్ని నడిపిస్తున్నాయని నువ్వు అనుకుంటావు. ఒక చెరు ఆలోచన నీ జీవితాన్నంతటిని నాశనం చేస్తుందని నువ్వు అనుకుంటావు. ఒక్క కోరిక తీరకపోతే సర్వస్వం ముగిసిపోతుందని నువ్వు అనుకుంటావు. కానీ విశ్వం వైపు నుంచి చూస్తే నీ ఆలోచనలు క్షణికమైన మెరుపులు ఒక చిన్న అల కాసింత దూలి మాత్రమే నువ్వు ఈ అనంతాన్ని అనుభవించినప్పుడు నీ ఆలోచనలు తేలికైపోతాయి వాటి పట్టు సడలిపోతుంది.
(45:26) ఆలోచనల కన్నా నువ్వే ఎంతో గొప్పవాడివ అని తెలిసి నవ్వుకుంటావు. ఆలోచనలకు జన్మనిచ్చి వాటిని లయం చేసే ఆ అనంతంలో నువ్వు ఒక భాగం ఈ పోలికలు కేవలం కథలు మాత్రమే కావు ఇవి అనుభవపు ద్వారాలు ఏదైనా ఆలోచనలో చిక్కుకున్నప్పుడు వీటిలో ఒకదాన్ని గుర్తు చేసుకో నది ఆకాశం అద్దం విత్తనం నిప్పు కడలి చెట్టు విశ్వం ప్రతి పోలిక గుర్తు చేస్తుంది.
(46:06) నువ్వు జరిగే దానివి కాదు చూసేవాడివి నీలోనే అంతా జరుగుతోంది. ఈ విషయం పదే పదే గుర్తుకొచ్చినప్పుడు క్రమంగా అదొక అనుభవంగా మారుతుంది. మళ్ళీ ఆలోచనలు వస్తాయి కానీ నిన్ను కొట్టుకుపోనియవు. భావాలు పుట్టుకొస్తాయి కానీ నిన్ను ముంచేయలేవు. జ్ఞాపకాలు తిరిగి వస్తాయి కానీ నిన్ను బంధించలేవు. ఎందుకంటే అప్పుడు నువ్వు పోలికగా మిగిలిపోవు ఈ పోలికలు దేన్నైతే సూచిస్తున్నాయో ఆ సత్యానికి చేరుకుంటావు.
(46:43) ముందుకు సాగుదాం. ఈ తెలివిని గుండెకు ముడి వేద్దాం. ఇదంతా నీ భయం నీ ఒంటరితనం నీ ఆందోళన మరియు నీ అన్వేషణతో ఎలా ముడిపడి ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం. ఈ భయం ఈ ఒంటరితనం ఈ ఆందోళన ఇవన్నీ ఎక్కడి నుంచి వస్తున్నాయో ఎలా నీ ఉనికిని కమ్మేస్తున్నాయో ఇప్పుడు నీకు స్పష్టంగా అర్థమవుతూ ఉండాలి. ఇన్నాళ్ళు నువ్వు వాటితో అలుపెరగని పోరాటం చేశవు.
(47:20) రాత్రిల్లు నిద్ర పట్టక భవిష్యత్తు గురించి భయపడుతూ గడిచిపోయిన గతాన్ని తలుచుకుంటూ నాకే ఎందుకు ఇలా జరుగుతోంది నేనెందుకు ఇంత ఒంటరిని అని నిన్ను నువ్వే ఎన్నో సార్లు ప్రశ్నించుకుని ఉంటావు. కానీ ఇప్పుడు తెలుసుకో ఆ బాధ నీది కాదు ఆ ఆందోళన నీది కాదు. అవి కేవలం నీ మనసు అనే తెరపై ఆడుతున్న నీడలు మాత్రమే చీకటి గదిలో కదిలే నీడను చూసి నిజమని భయపడినట్లుగా మనసు అల్లిన మాయా కథలను చూసి నువ్వు భయపడ్డావు దానికి ప్రాణం పోసింది నువ్వే దాన్ని మోసింది నువ్వే కానీ ఇప్పుడు జ్ఞానం అనే వెలుగు ప్రసరించింది.
(48:07) ఆ వెలుగే నీ ఎరుక ఎప్పుడైతే ఆ బాధను ఆ ఒంటరితనాన్ని ఇది నేను కాదు నాలో మెదిలే ఒక ఆలోచన మాత్రమే అని నువ్వు సాక్షి భావంతో చూడటం మొదలు పెడతావో అప్పుడే నీ గుండెపై ఇన్నాళ్లుగా పేరుకుపోయిన అదృశ్య భారమంతా ఒక్కసారిగా కిందకు దిగిపోతుంది. ఒక గొప్ప ఊరట చెప్పలేనంత ప్రశాంతత నిన్ను ఆవరిస్తాయి. ఈ ఒక్క ఎరుక నీ జీవిత గమనాన్నే సమూలంగా మార్చేస్తుంది.
(48:47) ఇకపై ఆందోళన వస్తే నువ్వు పారిపోవు వనుకుతూ కూర్చోవు. దాన్ని ఒక అతిధిలా రాణిస్తావు. దాన్ని నిశశబ్దంగా గమనిస్తావు. ఓ ఇప్పుడు నాలో భయం అనే ఆలోచన ప్రవహిస్తోంది. అని కేవలం ఒక ప్రేక్షకుడిలా చూస్తావు. ఆ క్షణంలోనే ఆ భయం తన ఉద్రృతిని తన శక్తిని పూర్తిగా కోల్పోతుంది. దానికి నువ్వు ఇంధనం ఇవ్వడం ఆపేసిన మరుక్షణమే ఎంతటి దావానలమైనా చల్లారిపోవాల్సిందే.
(49:19) నీ అన్వేషణ అంతా ఈ అంతరంగ నిశశబ్దాన్ని చేరుకోవడానికే బయట ఎక్కడో వెతుకుతున్న శాంతి నువ్వు పుట్టినప్పటి నుంచి నీ వెంటే నీలోనే నీ అసలైన ఉనికిగానే నిశశబ్దంగా వేచి చూస్తుంది. కేనోపనిషత్తు వేల ఏళ్ల క్రితమే మానవాళికి అందించిన ఈ పరమ సత్యం మనిషికి లభించిన అతి పెద్ద వరం ఇది తెలుసుకున్న వాడికి చావు లేదు భయం లేదు ఓటమి లేదు ఎందుకంటే అవన్నీ కేవలం జీవితం అనే ఆటలోని భాగాలే కానీ అసలైన తన ఉనికిని ఏమాత్రం తాకలేవని అతనికి సంపనికి
(50:05) సంపూర్ణంగా తెలిసిపోయింది. రేపు ఉదయం నువ్వు నిద్ర లేవగానే మళ్ళీ అదే ప్రపంచం నీకు ఎదురవుతుంది. అవే పనులు అవే బాధ్యతలు బహుశా అవే సమస్యలు నీ ముందుకు వస్తాయి. కానీ నువ్వు మాత్రం పాత మనిషివి కావు. నీ నడకలో ఇప్పుడు ఒక కొత్త ప్రశాంతత తొనికిసలాడుతుంది. నీ చూపులో మునుపెన్నడూ లేని ఒక స్పష్టత ఉంటుంది.
(50:37) ఎవరైనా నిన్ను విమర్శించినా జీవితంలో ఏ కష్టమైనా ఎదురైనా నీ పెదవులపై ఒక చిన్న చిరునవ్వు ఉదయిస్తుంది. ఎందుకంటే అవన్నీ నీ మనసు అనే ఆకాశంలో చెదిరిపోయే మేఘాలని నీకు తెలుసు. ఏ తుఫాను వచ్చినా ఆకాశం చెక్కు చెదరదు అన్న సత్యం నీలో బలంగా నాటుకుపోయింది. ఈ నిరంతర ఎరుకలో జీవించడమే నిజమైన ధ్యానం. పద్మాసనం వేసుకుని కళ్ళు మూసుకుని కూర్చోవడం మాత్రమే ధ్యానం కాదు.
(51:08) కళ్ళు తెరిచి ఈ మాయా ప్రపంచంలో తిరుగుతూనే లోపల ఏ కలవరం లేకుండా ఏ ఆలోచనకు బానిస కాకుండా సముద్రపు లోతుల్లా నిశ్చలంగా ఉండడమే అసలైన యోగం అదే జీవన్ముక్తి నువ్వు ఈ విశాల విశ్వంలో అస్తిత్వం లేని ఒక చిన్న బిందువు విబిందువువి కానే కావు నీలోనే ఒక అనంతమైన విశ్వం నిశశబ్దంగా ఇమిడి ఉంది. ఆలోచనల నది ఎంత ఉదృతంగా ప్రవహిస్తున్నా నువ్వు ఒడ్డున నిలబడిన శాశ్వతమైన సాక్షివి. కాలం మారుతుంది.
(51:45) శరీరాలు మారుతాయి, బంధాలు పుడతాయి, గిట్టుతాయి. కానీ వీటి అన్నింటిని పుట్టిస్తూ లయం చేస్తూ కేవలం గమనిస్తున్న ఆ స్వచ్ఛమైన చైన చైతన్యం ఎప్పటికీ ఉండిపోతుంది. అదే నువ్వు అహంకారం సృష్టించిన చిన్న గదిలోంచి బయటకి వచ్చి నీ అనంతమైన ఉనికిని అక్కున చేర్చుకో ఆలోచనల బానిసత్వం నుంచి ఒక గొప్ప విడుదల నీకోసం ఎదురుచూస్తుంది.
(52:18) మనసు సృష్టించిన మాయ పొరలు అన్నీ తొలగిపోయిన ఈ క్షణం నీ ఆత్మకు దక్కిన నిజమైన స్వేచ్ఛ ఇన్నాళ్ళు నువ్వు వెతుకుతున్న సమాధానం నువ్వే అని తెలుసుకున్న ఈ క్షణం ఒక మధురమైన కానుక ఈ సుదీర్ఘమైన అన్వేషణలో ఆత్మజ్ఞానం వైపు సాగిన ఈ ప్రయాణంలో నాతో పాటు ఇక్కడి వరకు అడుగులు వేసినందుకు నీకు నా హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు ఈ మాటలు నీలో ఒక చిన్న చిన్న దీపాన్ని వెలిగించి ఉంటాయని నీలోని చీకట్లను పారద్రోలి కొత్త దారిని చూపించి ఉంటాయని నమ్ముతున్నాను.
(52:55) సత్యాన్వేషణలో సాగే ఈ మహా ప్రస్థానంలో నీ అడుగులు ఎప్పుడూ తడబడకూడదని నీ లోపలి ఆ నిశశబ్దం నీకు ఎల్లప్పుడూ తోడుగా మార్గదర్శిగా ఉండాలని మనస్ఫూర్తిగా ఆశిస్తున్నాను. నీ మనసు ఆకాశమంత ప్రశాంతంగా ఉండాలి. నీ జీవితం ఆనందమయంగా మారాలి నీ ఎరుక ఎప్పుడూ నిన్ను కంటికి రెప్పలా కాపాడుతూ ఉండాలి అనంతమైన శాంతి నీ సొంతం కావాలి సర్వేజనా సుఖినో భవంతు లోకా సమస్త సుఖినో భవంతు శుభం ఆ