*న్యాయం-2*

(రావిశాస్త్రి గారి కథలు)

"నే నేం నేరం చెయ్య లేదండి."

"అయితే కేసు వొప్పుకుంటానని యెందుకంటున్నావు?"

"కేసు కొప్పేసుకుంటానండి."

"కేసు వప్పుకోవడం అంటే ఏమిటి నీకు తెలుసా?"

ఈ విధంగా కోర్టువారికీ, ఆమెకీ సంభాషణ సాగుతోంది. 'ఈ కేసుతో తెల్లారిపోతుంది, కాబోలు, చాదస్తం మొగుడు చెబితే వినడు, చెప్పిందాక ఒగ్గడు. అలా సూస్తా వుండు, ఇలా హాల్లో అంతా అస్పష్టంగా గొణుక్కుంటున్నారు. బెంచి గుమాస్తా కుర్చీలో ఈడిగిలబడి, కాళ్ళు పూరాగా జాచుకొని కూర్చున్నాడు. గోడ గడియారపు ముళ్ళు నెమ్మదిగా నడుస్తున్నాయ్.

"నీ దగ్గర గేలం సారా దొరికిందా లేదా?" అని చివరికి గట్టిగా అరవ్వలసి వచ్చింది మేజిస్ట్రేటుగారు. ఆయనకి నుదుటిమీద చెమట చిమ్మింది. నుదుట వరాలు ఆకు పచ్చని గీతలుగా మారేయి.

"నా దగ్గర సారా దొరక లేదండీ! తాగేననీ పట్టుకున్నారు" అని గబుక్కున సమాధానం చెప్పింది ముద్దాయి.

“సరిరా" అన్నాడొక ముసలాయన, కిటికీల దగ్గరున్న జనం హాయిగా నవ్వేరు. ఒక పడుచులాయరు ఉద్రిక్తుడయి కూర్చున్నాడు.

మేజిస్ట్రేటుగారు నిర్ఘాంతపోయేరు.

"ఏం తాగేవు?" అని నీరసంగా అడిగేరు.

"బీరు, జీన్ను, బ్రాంది, విస్కి, వాళ్ళేదిస్తే అది. వేరే ఎక్కణ్నుంచొస్తుంది?"

ఆమె కళ్ళు ఎరుపుతో తడిసేయి.

"సారా దొరకలేదా?"

"త్రాగేను"

కోర్టువారు 'ఇనస్పెక్టరువైపు' అసహాయంగా చూసేరు. అతను హెడ్డుని కళ్ళతో అడిగేడు. 

హెడ్డు బెంచి దగ్గరగా వెళ్ళి గొంతు సవరించుకున్నాడు. పురాణం చెప్పేవారి పాటలా గంభీరంగా, మృదువుగా, శ్రావ్యంగా వుంటుందతని మాట.

"మొన్న అమెరికన్ షిప్పొచ్చింది బాబుగారూ! తమరితో చెప్పకేం! నిన్న రాత్రి ఉళ్ళోకి బేచి బేచంతా దిగిపోయింది. పాపం, షిప్పులో అవస్థలు పడిపడి ఊళ్ళోకి దిగేసరికి వాళ్ళకెలా వుంటుంది బాబూ! ఏదో కాస్త జల్సా చేద్దామనుంటుంది. ఆ జల్సాలో వాళ్ళు తాగేసి దీన్ని తాగించేసి పోయేరు. పోయినవాళ్ళు మామూలుగా పోకుండా ఆ సర్దాలో దీన్ని ఎలా వున్న దాన్నలా గుమ్మందాకా తీసుకొచ్చి ఒదిలేసి పోయేరు. 

మరింక రోడ్డు మీద దీని అల్లరి చూసుకోండి. పట్టుకొని స్టేషన్ కి తీసుకొచ్చేసరికి మా తాతలు దిగొచ్చేరు. నక్కలా వుందేకాని తాగేసినమీద దాన్నోట్లోనుంచి యెన్ని బూతులు గలగలా రాలాయో చెప్పలేం. 

ప్రాప్రయిటరుగాడికి కబురు పంపిస్తే వాడు బట్టలు పంపించి, తనుమాత్రం కనుపించడం మానేసేడు. 

వాడికి గలాటా అంటే భయం. ప్రాద్దున్న లేపి బట్ట కట్టించి బయల్దేర దీసేసరికి బ్రహ్మాండమయింది. మమ్మల్నేం చెయ్యమంటారు? తాగిన మాట నిజమే! కాని సారాకూడా దొరికింది బాబుగారూ!"

డిపార్టుమెంటులోని అన్ని బాధలూ, సకల కష్టాలూ మూర్తీభవించేయా అన్నట్టుగా వుంది ఆ సమయంలో హెడ్డుగారి మూర్తి.

మేజిస్ట్రేటుగారి ముఖంలో రకరకాల ప్రశ్నలు కనిపించేయి. ఆయనకేం చెయ్యడానికి పాలుపోకుండా వుందని స్పష్టంగా తెలుస్తోంది.

నేరం చెయ్యలేదు. కేసుకి వొప్పేసుకొంటుందట. ఇదో సమస్య. అన్నీ సమస్యలే! ఏదీ యెవరూ సాఫీగా సవ్యంగా నడవనివ్వరు.

అంతలోనే అకస్మాత్తుగా ముద్దాయీ కళ్ళంట నీళ్ళు బొటబాట కారేయి. 

కొబ్బరాకులమీద ఎండ మెరుగూ, ఇంటిముందు కళ్ళాపుమీద ముగ్గులూ, చెరువు గట్టున దేవుడి గుడిప్రక్కన కన్నూ కన్నూ కలిపిన యువకుడూ, తొలిసారిగా కాలుజారిన చీకటి సమయం, ఏమేమి జ్ఞప్తికి వచ్చేయోకాని ఆవిడ అక్కడ కోర్టు చీకట్లో గోడవారి నిల్చొని రెండు బెక్కులు బెక్కింది.

"కోర్టులో ఏడవకూడదు" అన్నారెవరో.

"తాగి తందనాలాడ్డం, కోర్టుకొచ్చి ఏడవడం!" అని ఇనస్పెక్టరు ఆమె మీద కేకలు వేసేడు

"ఆవిణ్నేం భయ పెట్టకండి" అని మేజిస్ట్రేటుగారు విసుక్కొంటూ అన్నాడు. విసుక్కోవలసిన మూడ్ లో ఆమె తనని పెట్టినందుకు ఆమె యెడల ఆయనకి విసుగు ఎక్కువయింది.

"మరోడూ మరోడూకాదు, అమెరికన్ ప్రెసిడెంటొస్తే అందుకోసమే వచ్చాడనుకొని ఎంతిస్తావని అడుగుతుంది. అటువంటి రకంసార్ ఇదీ! ఉరితీస్తాం అంటే ఖాతర్ చెయ్యని మనిషికి ఏడుపా?" అన్నాడు ఇనస్పెక్టరు.

"తాగడం ఏమిటి? అందులోనూ ఆడది! ఛ!" అన్నాడు మేజిస్ట్రేటుగారు.

"కలికాలం బాబుగారూ!" అన్నాడు హెడ్డు. అలా అనగలిగిన వయసు అతనిది. సర్వీసులోనే నెరసిపోయిందతని తల.

"సార్! తమరు నన్ను తిడితే తిట్టండి. ఏమనాలనివుంటే అనండి. కాని నిజం చెపుతున్నాను నమ్మండి. ఇలాటి లంజలకి -తప్పుమాట అన్నానుకోకండి- అది అది!

అందుకన్నాను-అలాటివాళ్ళకి ఓట్లిచ్చి గవర్నమెంటుని ఎన్నుకుంటే అదింకేఁ గవర్నమెంటుసార్. 

ఇంగ్లీషువాడి టైములో" అని ఇన్ స్పెక్టరు మాట పూర్తి కాకుండానే

హెడ్డు అడ్డొచ్చి-

"ఆ టైములో ఒక చిన్న జవానుకాదు, యింకా ట్రైనింగు పూర్తవని రిక్రూట్ వైపైనాసరే ఎవడైనా కన్నెత్తి చూస్తే చాలు బాబుగారూ! వెంట్నే తెచ్చి కొట్టులో' వేసీడమే! శిశుపాలుడి పరిపాలన! తన్ని పరిపాలించాడు తెల్లబాబు. అందుకే అంత 'హాపీ'గా వెళ్ళిపోయింది" అని పూర్తి చేసేడు హెడ్డు. ఆ హాయైన పూర్వపు రోజులకి ఒక చిన్న నిట్టూర్పుకూడా పారేశాడు సమయానుకూలంగా.

"తంతేకాని వీళ్ళు లొంగరు సార్."

"కాని యిప్పుడు తన్నడానికి మాకు గుండెలున్నాయా బాబుగారూ! మేము కుక్కని కాల్తో తంతే గుద్దేస్తున్నారు? టెలిగ్రాంలు- నెహ్రూగారికే. స్టేషన్లో కుక్కల జొరబడిపోతున్నాయంటే దండం పెట్టి ఊరుకుంటున్నామనుకోండి బాబూ! అదీ పరిస్థితి, ముద్దాయిమీద చెయ్యి వెయ్యిడానికే పోలీసువాడు జంకితే యింకేం ప్రభుత్వఁ బాబుగారూ"

“మనకి నిజంగా డిక్టేటరుండాలి సార్!"

"ఉండి మనల్ని- తప్పు బాబుగారూ! మనల్నంటే యిదిగో యిలాటి వాళ్ళని-కమ్చీతో కొట్టాలి బాబుగారూ! నిన్న రాత్రి రోడ్డుమీద యిది చేసిన అల్లరి తమరు చూసేరు కారు. చూస్తే అప్పుడే పంపించేస్తుందురు. ఆర్నెల్లకి తక్కువ కాకుండాను."

తన నెవరో ఆకాశం పైనుంచి క్రిందికి గబగబా లాగుతున్నట్టుగా అనిపించింది.

మేజిస్ట్రేటుగారికి. 

కిందటి రాత్రి ఆ ముద్దాయీ ఏ విధంగా ఉండుంటుందో ప్రయత్నంజేసి ఊహించే రాయన మనసులో. 

అందులోనూ ఆడవారిలో అంత అసహ్యంగా ప్రవర్తించే వారుంటారా అనిపించిందాయనికి, ఈ ఆడమనిషికూడా మనిషేకదా!" అని ఆశ్చర్య పోయారాయన.

"అయినా, అదీ మనలాటి మనిషేగా!" అని కొంచెం హీనస్వరంలో అన్నారాయన.

అప్పుడు ఇనస్పెక్టర్ “సార్, నా సంగతి తీసి పెట్టి నన్ను వేరే ఉంచండి. కాని తమకీ, దానికీ కూడా తేడా లేదని తమరు సెలవియ్యడం ధర్మమా సార్!" అన్నాడు.

"బాబుగారిది అతి మెత్తని మనసు" అని హెడ్డుకూడా అతి శ్రావ్యంగా పలికేడు.

మేజిస్ట్రేటుగారికి కాళ్ళు తేలిపోతున్నట్లుగానూ, బరువుతో దిగలాగి పోతున్నట్టుగానూ, రెండు విధాలాకూడా ఉంది. ఆ సమయంలోనే తన డిపార్టుమెంటులోని ఒక పెద్ద మనిషి సలహా గుర్తుకొచ్చిం దాయనకి,

"నీ కోర్టులో నెలకి ఎన్ని కేసులు? కనీసం అయిదు వందలు. కొండ కొండా

చొప్పున అయిదువందల కొండలు తవ్వాలంటే తవ్వు, దానికి నీకు శక్తుంటే ఉండవచ్చు; కాని టైముంటుందా? ఆలోచించు" అన్నాడా పెద్ద మనిషి,

మేజిస్ట్రేటుగారు ఆ సలహాని చూరువైపు చూస్తూ మననం చేసుకొని, తరువాత ఫైనల్గా ఇనస్పెక్టర్ని ఒక మాట అడిగేరు.

"మరైతే, ఆ కంపెనీలు-మీరు చెప్పినవి అవన్నీ ఎందుకు ఎత్తించరూ?" అనిఅడిగేరు

"ఎత్తించేస్తూనే వున్నాంసార్! ఎత్తించేస్తే వీళ్ళు రోడ్లు కాసేస్తున్నారు సార్! ఏం చెయ్యమంటారు? వీళ్ళతో మా కెంత టెరిబుల్ న్యూసెన్స్ వుందో తమరితో చెప్పాలంటే వారంరోజులు పడుతుంది. అంత న్యూసెన్సుగా వుంది. కంపెనీలోంచి తన్ని తగిలేస్తే చేరదీసే వాడెవడూ కనిపించడు" అన్నాడు ఇనస్పెక్టరు.

"దిక్కు మాలిన ముండల్ని యెవరు చేరతీస్తాడు బాబూ? మరింక పాట్ట పోషించుకుందికి ఈ పన్లుమానమంటే చస్తే మానరు వీళ్ళు. అది వాళ్ళ బబతుకు! వాళ్ళని పట్టు కోవడం బతుకు మా బతుకు -ఏ బతుకు బతికే వాళ్ళు ఆ బతుకు బతకాలి కదా బాబుగారూ!" అన్నాడు హెడ్డు ఫిలాసాఫికల్ .

ఇదంతా జరుగుతున్నంత సేపూ ముద్దాయి కొంచెం కొంచెం బెక్కుతోందంలేకాని 'బతుకు బతుక' నే మాట ఆరేడుసార్లు వినేసరికి ఆమె మెదడ్లో ఏ నరాలకి నిప్పంటుకుందోగాని, ఆమె ఒక్క పెట్టున ముందుకొచ్చి పెద్దగా ఏడుస్తూ కేకలు వేయడం మొదలు పెట్టింది.

"నా కొద్దుబాబూ నా కొద్దు" అంటూ ప్రారంభించింది. "నా కొద్దీ బతుకు. నన్ను చంపేయండి. కాని బాబూ నా కొద్దీబతుకు. నేనింక బతకలేనసలు. ఇంత నీచం బతుకు, హీనంబతుకు నేబతకలేను. ఇంత కష్టపడి తెచ్చుకున్న కూడయినా తిందావంటే సయిస్తుందా? అన్నం తింటే వాంతులు కడుపు నొప్పి, తలబాధ, లేకపోతే మూర్ఛలు. 

రాత్రల్లా నిద్దర్లేదు, పగలు నిమిషం హాయిలేదు. వంట్లో నీరసం, వళ్ళంతా విషం. పగలంతా బాధ. రాత్రంతా బాధ. నిన్న రాత్రి మీరు చూళ్ళేదు. హెడ్డుబాబు చూసేరు. 

అడుగో ఆ బాబు; బాబూ! నీకు తెలుసు. ఎంతమందున్నారు? ఎలా వున్నారు? మరి తాక్క చచ్చి పోమంటారా? చెప్పండి బాబూ చెప్పండి. చచ్చిపోమంటారా? చెప్పండి. చచ్చిపోతాను. చచ్చిపోతే, యెవడేడవాలి? మీ రేడుస్తారా? యెవరేడవాలి? 

తల్లా తండ్రి తోబుట్టువా? ఎవరున్నారు? అందరూ వుంటే ఈ బతుకెందుకు బతకాలి? అందరూ వుంటే మీ కడుపున పుట్టిన ఆడకూతుర్లందర్లాగానే నేనూ బతుకుదును. ఈ కుక్క బతుకెందుకు బతకాలి? 

చూడండి బాబూ చూడండి! నాకు సిగ్గు లేదు. చూడండి మరేఁ సిగ్గుపడక చూడండి. ఒకరు కాదు. ఇద్దరు కాదు. ఒక్క రాత్రికి అంతమంది ఇలా కరి సేసి, రక్కేసి, రక్తం తాగేసి ప్రాణాలు తీసేస్తే నిన్నరాత్రి ఇందరు ప్లీడరుబాబులు, యిందరు

జవాను బాబులు, ఇందరు ధర్మప్రభువులు ఇంతమందీ ఉన్నారు-నిన్న రాత్రి యేబాబొచ్చి అడ్డుకున్నాడు? చెప్పండి! యెవరొచ్చేరు? యెవరూ రాలేదే? 

మరింక ఈ బతుకు నన్నింక బతకనివ్వక నన్ను చంపేయండి. మెడకి తాడేసి ఆ గుమ్మానికి వేలాడ దీసేయండి. మీ మడాలకింద పడేసి మన్ను కుమ్మేసినట్టు కుమ్మేసి మట్టిలో కలిపేయండి. 

రెండు కట్టెలుంటే చాలు. గుప్పెడు బుగ్గయిపోతాను. గుప్పెడు బుగ్గీచేయిస్సీ గాలి కెగరేసేయండి. కత్తితో పొడిచేయండి. సముద్రంలోకి తోసేయండి. నన్ను చంపేయండి, చంపేయండి."

-అంటూ మేజిస్ట్రేటుగారి వైపు పరిగెట్టిందామె.

కోర్టులో అంత మందికీకూడా ఆమెని పట్టుకు ఆపడం చాలా కష్టమయుంటుంది. ఆఖరి కామె ఎలాగో అలాగా చల్లారుతూ చల్లారుతూ గోడవార కూలబడింది.

"చూసేరుబాబూ! ఎలా తిరగ బడుతూందో" అన్నాడు హెడ్డు.

ఆమె చింపేసుకున్న జాకెట్టు వైపు చూడలేకపోయేరు మేజిస్ట్రేటుగారు ఆయనకి వమనం వచ్చేట్టయింది.

"ఒక్కసారిగా తుఫాన్లా లేచిపోయిందండి?" అన్నాడు ముసలి వకీలొకాయన.

"ఇంకా యిలా చూస్తూ కూర్చోండి వీళ్ళంతా కలిసి, అది చెప్పినట్టు- రేపొద్దున్న మనల్నింత మందినీ గాలి కెగ రేసేస్తారు. అలా చూస్తూ వుండండి; నా మాట నిజం కాకపోతే చూసుకోండి" అన్నాడు ఇనస్పెక్టరు.

“పోనీ! ప్రథమ తప్పు క్రింద వదిలేస్తాను" అన్నాడు మేజిస్ట్రేటు గారు.

"పాత కేసు లింకా మరో మూడున్నాయి బాబుగారూ దీనిమీద! అవికూడా వప్పేసుకుంటుంది." అన్నాడు హెడ్డు.

"అయితే పోనీ జరిమానా కట్టుకుంటుందా?"

“దాని ప్రాప్రయిటర్ గాడు రాలేదు, మరింక రాడు బాబూ!”

చివరికి నాలుగు కేసుల్లోనూ కలిసి "ఒక నెల" అన్నారు కోర్టువారు.

"న్యాయం" అన్నాడు హెడ్డు.

ఆ తరువాత, మేజిస్ట్రేటుగారు, మిగతా కేసుల్ని చక చకా పిలవ నారంభించేరు.

(విశాలాంధ్ర దినపత్రిక. 23–4–1961)

(సమాప్తం)