మహాభారత యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత, కురుక్షేత్ర రణభూమిలో తన నూరుగురు కుమారులు చనిపోయి పడి ఉండటం చూసి గాంధారి తీవ్రమైన దుఃఖంలో మునిగిపోతుంది. ఆ యుద్ధానికి, అంతటి వినాశనానికి కారణం సమర్థుడైన శ్రీకృష్ణుడు అయి ఉండి కూడా యుద్ధాన్ని ఆపకపోవడమేనని ఆమె నమ్మింది. ఆ తీవ్ర ఆగ్రహంతో, శోకంతో ఆమె శ్రీకృష్ణుడిని శపిస్తుంది.

ఆ శాపంలో ఆమె "ఈ రోజు నుంచి 36వ సంవత్సరంలో నీ కళ్ల ముందే నీ బంధువులు, యాదవులు ఒకరినొకరు కొట్టుకుని సర్వనాశనం అయిపోతారు. నువ్వు కూడా దిక్కులేని వాడివిగా అడవిలో సాధారణ మరణాన్ని పొందుతావు" అని చెబుతుంది.

# ఈ 36 సంవత్సరాల సంఖ్య వెనుక ఉన్న ప్రసక్తి మరియు దాని ప్రత్యేకత ఏమిటో ఇక్కడ చూద్దాం:

1. కురుక్షేత్ర యుద్ధ కాలం మరియు శాపం పరిపక్వత:

ద్వాపరయుగం అంత్యదశకు చేరుకున్న సమయంలో కురుక్షేత్ర యుద్ధం జరిగింది. జ్యోతిష్య, పురాణ గణనాల ప్రకారం కురుక్షేత్ర యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత శ్రీకృష్ణుడు భూమిపై మరో 36 సంవత్సరాలు మాత్రమే అవతార పురుషుడిగా ఉంటాడని కాల గమనం నిర్దేశించింది. గాంధారి నోటి నుండి వచ్చిన శాపం, కాల నియమానికి అనుగుణంగానే 36 సంవత్సరాల సమయాన్ని నిర్దేశించింది. ఆమె శపించిన సరిగ్గా 36వ సంవత్సరంలోనే యాదవ వినాశనానికి కారణమైన ముసల మహోత్సవం (మౌసల పర్వం) జరిగి, ద్వారక సముద్రంలో మునిగిపోయింది.

2. కర్మ ఫలానికి సమానమైన కాలం:

భారతీయ కాలమానంలో మరియు జ్యోతిష్య శాస్త్రంలో కొన్ని కాల పరిమితులకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంటుంది. గాంధారి తన పుత్రులను కోల్పోయి ఎంతటి వేదనను అనుభవించిందో, అంతటి వేదనను కృష్ణుడు కూడా అనుభవించాలని కోరుకుంది. అయితే, ఒకే రోజులో ఆ వినాశనం జరిగిపోతే ఆ కర్మ ఫలం పూర్తిగా అనుభవంలోకి రాదు. అందుకే, 36 సంవత్సరాల పాటు ద్వారక అత్యంత వైభవంగా వర్ధిల్లి, చివరకు ఒక్కసారిగా కళ్లముందే నాశనమైపోయేలా ఆ కాల పరిమితిని ఆమె నిర్దేశించింది. ఆ 36 ఏళ్ల కాలంలో యాదవులలో అహంకారం, మదం పెరిగి, వారి పతనానికి వారే కారణమయ్యేలా కాలం పండింది.

3. కలియుగ ప్రవేశానికి కాల సూచిక:

శ్రీకృష్ణుడు భూమిపై ఉన్నంతవరకు కలియుగ ప్రభావం భూమిపై పడలేదు. శ్రీకృష్ణుడు తన అవతారాన్ని చాలించిన క్షణమే కలియుగం సంపూర్ణంగా భూమిపై ప్రవేశించింది. కురుక్షేత్ర యుద్ధం ముగిసిన 36 సంవత్సరాలకు కృష్ణుడు అవతార సమాప్తి చేశాడు. అంటే, ద్వాపరయుగ ముగింపునకు మరియు కలియుగ ప్రారంభానికి మధ్య ఉన్న ఆ సంధి కాలమే ఈ 36 సంవత్సరాలు.

# భగవంతుని లీలా విశేషం:

ఇక్కడ మనం గమనించవలసిన ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, శ్రీకృష్ణుడికి గాంధారి శాపాన్ని తిప్పికొట్టే శక్తి ఉంది. కానీ ఆయన చిరునవ్వుతో ఆ శాపాన్ని స్వీకరించాడు. ఎందుకంటే, భూభారాన్ని తగ్గించడానికి జన్మించిన యాదవులు (ఆయన వంశస్థులు) కూడా కాలక్రమేణా అధర్మపరులుగా, అహంకారులుగా మారారు. వారిని వేరే ఎవరూ ఓడించలేరు, కాబట్టి వారిలో వారే కొట్టుకుని చావడం ప్రకృతి నియమం. గాంధారి ఇచ్చిన 36 సంవత్సరాల శాపాన్ని ఒక నెపంగా పెట్టుకుని, శ్రీకృష్ణుడు తన వంశ నాశనానికి మరియు తన అవతార సమాప్తికి ఆ కాలాన్ని ఉపయోగించుకున్నాడు.

# ఆ విధంగా, గాంధారి శాపంలోని 36 సంవత్సరాల సంఖ్య అనేది యాదవ వంశ పతనానికి, కృష్ణుని అవతార సమాప్తికి మరియు కలియుగ ప్రవేశానికి ఒక స్పష్టమైన కాల గడువుగా నిలిచింది.