*"షడ్ దర్శనాలు"  అంటే ఏమిటి ? చెప్పండి.*

*నమస్కారం.*🙏

*షడ్ దర్శనాలు అంటే ఆరు తాత్విక దృక్కోణాలు*. `షట్` = ఆరు, `దర్శనము` = చూచుట, జ్ఞానము. సృష్టి, జీవుడు, ఈశ్వరుడు, మోక్షం వీటి గురించి సనాతన ధర్మంలోని 6 ముఖ్యమైన తత్వశాస్త్ర పద్ధతులు.

*షడ్ దర్శనాల పట్టిక*

*దర్శనం* *స్థాపకుడు* *మూల గ్రంథం* *ముఖ్య సిద్ధాంతం, మోక్ష మార్గం*

*1. న్యాయ గౌతమ మహర్షి న్యాయ సూత్రాలు ప్రమాణాలు* - తర్కంతో సత్యాన్ని తెలుసుకోవడం. ప్రత్యక్ష, అనుమాన, ఉపమాన, శబ్దము అనే 4 ప్రమాణాలు. 16 పదార్థాల తత్వజ్ఞానంతో అజ్ఞానం నశిస్తే మోక్షం.

*2. వైశేషిక* కణాద మహర్షి వైశేషిక సూత్రాలు *పరమాణువాదం* - ఈ సృష్టి అంతా పరమాణువుల కలయిక. 7 పదార్థాలు: ద్రవ్య, గుణ, కర్మ, సామాన్య, విశేష, సమవాయ, అభావం. పదార్థాల భేదాన్ని తెలుసుకుని, ఆత్మ-అనాత్మ వివేకంతో మోక్షం.

*3. సాంఖ్య కపిల మహర్షి సాంఖ్య కారిక పురుష-ప్రకృతి ద్వైతం*. సృష్టికి కర్త ఈశ్వరుడు కాదు, ప్రకృతి. 25 తత్వాలు. పురుషుడు చూచేవాడు, ప్రకృతి నర్తకి. ప్రకృతి-పురుషుల భేదం తెలుసుకుంటే కైవల్యం.

*4. యోగ* పతంజలి మహర్షి యోగ సూత్రాలు *చిత్త వృత్తి నిరోధం*. సాంఖ్య సిద్ధాంతాన్ని అంగీకరించి, ఈశ్వరుణ్ణి కూడా ఒప్పుకుంటుంది. అష్టాంగ యోగం: యమ, నియమ, ఆసన, ప్రాణాయామ, ప్రత్యాహార, ధారణ, ధ్యాన, సమాధి ద్వారా మోక్షం.

*5. పూర్వ మీమాంస* జైమిని మహర్షి మీమాంస సూత్రాలు *వేదం అపౌరుషేయం*. వేదంలోని కర్మకాండ ముఖ్యం. యజ్ఞయాగాదులు చేయడమే ధర్మం. వేద విహిత కర్మలు ఆచరిస్తే స్వర్గం, అపూర్వం ద్వారా మోక్షం.

*6. ఉత్తర మీమాంస* బాదరాయణ వ్యాసుడు బ్రహ్మ సూత్రాలు *వేదాంతం*. వేదం జ్ఞానకాండ ముఖ్యం. బ్రహ్మ సత్యం జగన్మిథ్య. జీవుడు-బ్రహ్మం ఒక్కటే. జ్ఞానంతో అజ్ఞానం పోతే `జీవో బ్రహ్మైవ నాపరః` - మోక్షం.

*వీటిని రెండుగా విభజించవచ్చు*

1. *ఆస్తిక దర్శనాలు - 6*: వేదాన్ని ప్రమాణంగా అంగీకరించేవి. పైన చెప్పినవన్నీ ఆస్తిక దర్శనాలే.

2. *నాస్తిక దర్శనాలు - 3*: వేదాన్ని అంగీకరించనివి - చార్వాక, బౌద్ధ, జైన దర్శనాలు. వీటిని షడ్ దర్శనాల్లో లెక్కించరు.

*గుర్తుంచుకోవడానికి సులువైన వరుస*

*న్యాయ-వైశేషిక-సాంఖ్య-యోగ-మీమాంస-వేదాంత* 

*సామ్యత*: న్యాయ-వైశేషిక జంట. సాంఖ్య-యోగ జంట. పూర్వ-ఉత్తర మీమాంస జంట.

*సారాంశం*

షడ్ దర్శనాలు అంటే *సత్యాన్ని చేరుకోవడానికి ఉన్న 6 రాజమార్గాలు*. ఒకరు తర్కంతో, ఒకరు ధ్యానంతో, ఒకరు కర్మతో, ఒకరు జ్ఞానంతో వెళతారు. గమ్యం ఒక్కటే - *దుఃఖ నివృత్తి, మోక్ష ప్రాప్తి*.

ఏ దర్శనం గొప్పది అనే ప్రశ్న లేదు. *వ్యక్తి యొక్క అధికారాన్ని బట్టి* ఏ మార్గం సరైనదో తెలుస్తుంది.

*సర్వం శ్రీ కృష్ణార్పణమస్తు*🙏