దుర్యోధనుడు 

నిజంగా రాజ్యం కోసం ఆశపడ్డాడా? 

లేక అతని అసలు సమస్య వేరేనా?

"ఉన్నదానితో సంతోషపడటం కంటే, పక్కవాడికి కూడా అదే కష్టం ఉందని తెలుసుకోవడం వల్ల కొన్నిసార్లు మనిషి ఎక్కువ సంతోషపడతాడు."

నిన్న రాత్రి మా అపార్ట్మెంట్‌లో కరెంట్ పోయింది. కొద్దిసేపటి తర్వాత మా ఆవిడ బయటికి వెళ్లి వచ్చి, "మన ఫ్లాట్‌లో మాత్రమే కాదు, మొత్తం అపార్ట్మెంట్‌కే కరెంట్ లేదు" అంది.

ఆ మాట విన్న వెంటనే నాకు ఒక విచిత్రమైన భావన కలిగింది. కరెంట్ రాలేదు. చీకటి అలాగే ఉంది. ఫ్యాన్ తిరగడం లేదు. సమస్య యథాతథంగా ఉంది. కానీ మనసులో మాత్రం కొంత ఉపశమనం వచ్చింది.

ఎందుకు?

మనిషి తన పరిస్థితిని ఒంటరిగా అంచనా వేయడు. ఇతరులతో పోల్చుకుని అంచనా వేస్తాడు. నా దగ్గర ఎంత ఉంది అనే ప్రశ్న కంటే, ఇతరుల దగ్గర ఎంత ఉంది అనే ప్రశ్న చాలాసార్లు మన ఆనందాన్ని, బాధను నిర్ణయిస్తుంది.

మహాభారతంలోని దుర్యోధనుడి కథ చదివినప్పుడు నాకు ఇదే విషయం గుర్తుకు వచ్చింది.

చాలామంది దుర్యోధనుడిని రాజ్యాశతో కాలిపోయిన వ్యక్తిగా చూస్తారు. కానీ మహాభారతాన్ని లోతుగా చదివితే, అతని అసలు సమస్య రాజ్యం లేకపోవడం కాదు. అతనికి రాజ్యం ఉంది. అధికారం ఉంది. సంపద ఉంది. సైన్యం ఉంది. గౌరవం ఉంది. ఒక రాజకుమారుడికి ఉండాల్సినవన్నీ ఉన్నాయి.

అయినా అతను అసంతృప్తిగా ఉన్నాడు.

ఎందుకంటే అతను తన జీవితాన్ని చూసి సంతోషపడలేదు. పాండవుల జీవితాన్ని చూసి బాధపడ్డాడు.

ఇంద్రప్రస్థం వైభవాన్ని చూసిన తర్వాత అతని మనసులో అసూయ మొదలైంది. పాండవుల సభ, వారి సంపద, వారి ప్రజాదరణ, రాజుల గౌరవం చూసి అతను కలత చెందాడు. అతను బాధపడింది తన దగ్గర లేనిదాని కోసం కాదు; పాండవుల దగ్గర ఉన్నదాని కోసం.

ఇది దుర్యోధనుడి సమస్య మాత్రమే కాదు. ఇది మానవ స్వభావం.

ఈరోజు ఒక ఉద్యోగి తన జీతంతో సంతోషంగా ఉంటాడు. కానీ తన సహోద్యోగికి ప్రమోషన్ వచ్చిన క్షణం నుంచి అసంతృప్తి మొదలవుతుంది.

ఒక రైతు తన పంటతో ఆనందంగా ఉంటాడు. కానీ పక్క రైతు ఎక్కువ దిగుబడి సాధిస్తే తన పంట చిన్నదిగా కనిపిస్తుంది.

ఒక విద్యార్థి మంచి మార్కులు సాధిస్తాడు. కానీ తన స్నేహితుడు ఇంకాస్త ఎక్కువ మార్కులు సాధిస్తే తన విజయం విలువ కోల్పోయినట్లు అనిపిస్తుంది.

మన జీవితంలో చాలా బాధలకు కారణం కొరత కాదు. పోలిక.

దుర్యోధనుడి విషాదం కూడా అదే. అతను పాండవులను ఓడించాలని అనుకోలేదు. మొదట్లో వారిలా కావాలని అనుకున్నాడు. ఆ కోరిక నెరవేరకపోవడంతో అసూయగా మారింది. అసూయ ద్వేషంగా మారింది. ద్వేషం యుద్ధంగా మారింది.

అయితే దుర్యోధనుడిని పూర్తిగా దుష్టుడిగా చిత్రీకరించడం కూడా సరైనది కాదు. అతనిలో ధైర్యం ఉంది. స్నేహం ఉంది. కర్ణుడిపై అపారమైన విశ్వాసం ఉంది. తన నమ్మకాల కోసం చివరి వరకు నిలబడే గుణం ఉంది. అందుకే మహాభారతం గొప్పది. అక్కడ ఎవరూ పూర్తిగా మంచివారు కాదు, పూర్తిగా చెడ్డవారు కాదు.

నా దృష్టిలో దుర్యోధనుడు ఓడిపోయింది కురుక్షేత్రంలో కాదు.

అతను ఓడిపోయింది ఇంద్రప్రస్థ సభలో.

అక్కడ పాండవుల వైభవం చూసిన క్షణంలో అతని మనసులో పుట్టిన అసూయను జయించలేకపోయాడు. ఆ రోజు అతను తన మనశ్శాంతిని కోల్పోయాడు. యుద్ధం తర్వాత కేవలం తన ప్రాణాన్ని మాత్రమే కోల్పోయాడు.

అందుకే దుర్యోధనుడి కథను నేను ఒక రాజ్యం కోసం జరిగిన పోరాటంగా చూడను. అది ఒక మనిషి తన మనసుతో చేసిన పోరాటంగా చూస్తాను.

ఎందుకంటే బయట శత్రువులను జయించడం చాలా సులభం.

మనలోని అసూయను జయించడం చాలా కష్టం.

బహుశా మహాభారతం మనకు చెప్పదలచుకున్న గొప్ప పాఠం కూడా ఇదే కావచ్చు.

మన దగ్గర ఉన్నదాన్ని చూసి ఆనందపడే వరకు మనం స్వతంత్రులం. ఇతరుల దగ్గర ఉన్నదాన్ని చూసి మన ఆనందాన్ని కొలవడం మొదలుపెట్టిన క్షణం నుంచి మనం బానిసలమవుతాం...