The Truth About Déjà Vu: Have You Been Here Before? డేజా వూ: మీరు ఇక్కడికి ఇంతకుముందే వచ్చారా?

The Truth About Déjà Vu: Have You Been Here Before? డేజా వూ: మీరు ఇక్కడికి ఇంతకుముందే వచ్చారా?

Author Name:The Wisdom Compass

Youtube Channel Url:https://www.youtube.com/@TheWisdomCompass

Youtube Video URL:https://www.youtube.com/watch?v=UzVWWCdVsVA



Transcript:
(00:05) ఆ మనం ఒక కొత్త నగరానికి వెళ్ళామ అనుకుందాం. అంటే ఎప్పుడూ చూడని ఒక కొత్త ప్రదేశం అవును మ్ దారిలో కనిపించిన ఒక కొత్త కాఫీ షాప్ లోకి అడుగు పెట్టాం. అక్కడ ఒక టేబుల్ దగ్గర కూర్చున్నాం. చుట్టూ పూర్తిగా కొత్త మనుషులు ఉన్నారు. కచ్చితంగా అదంతా ఒక కొత్త వాతావరణం రైట్ అకస్మాత్తుగా పక్క టేబుల్ దగ్గర ఉన్న ఒక వ్యక్తి ఏదో ఒక వాక్యం మాట్లాడాడు.
(00:31) ఆ క్షణంలో ఎక్కడ నుండో ఒక బలమైన భావన మనల్ని కమ్మేస్తోంది. అదే ఈ క్షణాన్నే నేను ఇదివరకే అచ్చం ఇలాగే జీవించాను అనే నమ్మకం. అవును చుట్టూ ఉన్న ఆ గది ఆ వెలుతురు కాఫీ యంత్రం చేసే శబ్దం ఆ మనిషి మాట్లాడిన మాటల స్వరం ఇదంతా ముందే జరిగిపోయిందన్న ఒక స్పష్టమైన స్పృహ రైట్ హ దీనినే మనం డేజావు అంటాం కదా ఈ డీప్ డైవ్ లో మనం ఈ అంతు చిక్కని అనుభవం వెనుక ఉన్న అసలు రహస్యాన్ని ఛేదించబోతున్నాం.
(01:01) దీనికోసం కొన్ని సరికొత్త న్యూరోసైన్స్ పరిశోధనలు మనిషి ప్రవర్తనకు సంబంధించిన స్టడీస్ అలాగే కాలం గురించి చర్చించే కొన్ని లోతైన తాత్విక వ్యాసాలను మనం ఒకచోట చేర్చాం. చాలా ఆసక్తికరమైన అంశం ఇది. అవును అసలు డెజావు అంటే ఏంటి? అది ప్రత్యామనాయ విశ్వాలా లేక మన మెదడు ఆడే నాటకమా అన్నది విశ్లేషించడమే ఈరోజు మన లక్ష్యం.
(01:29) ఖచ్చితంగా అయితే ఈ లోతుల్లోకి వెళ్ళే ముందు మనం గమనించాల్సిన ఒక ముఖ్యమైన విరుద్ధత అంటే ఒక పారడాక్స్ ఇక్కడ ఉంది. ఉమ్ ఏంటది ఏంటంటే డెజావు అనేది కేవలం ఏదో తెలిసినట్లుగా అనిపించడం కాదు ముఖాలు ప్రదేశాలు లేదా పాత పాటలు గుర్తుపట్టడం అనేది మన జీవితంలో చాలా సాధారణమైన విషయం కదా అవును ప్రతిరోజు జరిగేది కానీ డెజావు అనేది పూర్తిగా భిన్నమైనది. అందులోనూటికి 100 శాతం ఖచ్చితత్వం ఉంటుంది.
(01:59) ఇది ముందే జరిగింది అనే ఒక ప్రగాఢమైన నమ్మకం అది. ఓహో అంటే ఏదో ఒక రకమైన కాన్ఫిడెన్స్ అన్నమాట. అవును మెదలో ఎంతో ఆత్మవిశ్వాసంతో ఆ క్షణాన్ని నిర్ధారిస్తుంది. ఎక్కడ జరిగిందో ఎప్పుడు జరిగిందో దానికి ఆధారాలు ఉండవు కానీ ఆ అనుభవం మీద నమ్మకం మాత్రం చాలా బలంగా ఉంటుంది. సరే ఒక్క నిమిషం ఇక్కడే మనం దీన్ని కొంచెం విడమర్చి చూద్దాం. మనం సాధారణంగా ఏదైనా ఒక విషయాన్ని నమ్మాలంటే మన దగ్గర ఒక బలమైన ఆధారం ఉండాలి.
(02:26) రైట్ లేదా కనీసం ఒక పాత జ్ఞాపకమైనా ఉండాలి. కానీ ఆ డేజావు విషయంలో మన దగ్గర ఎలాంటి ఆధారాలు ఉండవు కదా ఆ ప్రదేశానికి మనం ఎప్పుడూ వెళ్లి ఉండము అస్సలు వెళ్లి ఉండము. అయినా సరే ఆధారాలు దొరకకముందే ఆ నమ్మకం ఎలా పుట్టుకొస్తోంది గతం తాలూకు ఎలాంటి ఫ్లాష్ బ్యాక్ లేకుండానే మన బ్రెయిన్ అంత బలమైన సర్టెనిటీ ఎలా ఇస్తోంది ఇదే నాకు చాలా ఆశ్చర్యంగా కాస్త అయోమయంగా కూడా అనిపిస్తోంది.
(02:53) ఇక్కడే అత్యంత ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఉందండి. డెజావు అనేది చాలా మంది అనుకుంటున్నట్లుగా గత జన్మల జ్ఞాపకమో లేదా ప్రత్యామ్నయ విశ్వాలకు సంబంధించిన విషయమో కాదు. రైట్ పారలల్ యూనివర్స్ లాంటివి కాదంటారు. అస్సలు కాదు ఆధునిక న్యూరో సైన్స్ విశ్లేషణలో స్పష్టం చేస్తున్న విషయం ఏమిటంటే ఇది వాస్తవానికి మన మెదడు అంచనా వేసే విధానానికి అంటే ప్రిడిక్టివ్ ప్రాసెసింగ్ కి సంబంధించిన ఒక అద్భుతమైన సంకేతం.
(03:21) ప్రెడిక్టివ్ ప్రాసెసింగ్ అంటే ముందుగానే ఊహించడం అన్నమాట. అవును వనం డెజావు ద్వారా మన మెదడు వాస్తవాన్ని ఎలా నిర్మిస్తుందో అలాగే సమయం పట్ల మనకున్న అవగాహనను అది ఎలా ప్రశ్నిస్తుందో స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు అంటే ముందుగా మనం మనకున్న ఒక ప్రాథమికమైన అపోహను తొలగించుకోవాలి కదా మన కళ్ళు చెవులు ఈ ప్రపంచాన్ని ఒక లైఫ్ బ్రాడ్కాస్ట్ లా ఉన్నది ఉన్నట్లుగా స్వీకరిస్తాయని మనమందరం బలంగా నమ్ముతాం.
(03:49) నిజమే మనమంతా అదే అనుకుంటాం. ఒక వీడియో కెమెరా బయట ఉన్న దృశ్యాలను రికార్డ్ చేసినట్లుగా వాస్తవం మెదడులోకి వెళుతుందని ఆ తర్వాత మెదడు దానికి స్పందిస్తుందని అనుకుంటాం. మనం చూసేదంతా అప్పటికప్పుడు జరుగుతున్నదే అని మన నమ్మకం. అవును మనం చేస్తున్న అతి పెద్ద అపోహ అదే చూడండి మన కళ్ళు వాస్తవాన్ని రికార్డ్ చేసే కెమెరాలు కావు.
(04:09) ఓకే కాంతి మన కంటి రెటినాను తాకి అది ఎలక్ట్రికల్ సిగ్నల్స్ గా మారి మెదడులోని విజువల్ కార్టెక్స్ కు చేరి ఆ అక్కడ శబ్దాలతో మిళితమై ఒక అర్థవంతమైన దృశ్యంగా మారడానికి కొన్ని మిల్లీ సెకండ్ల సమయం పడుతుంది. వెయిట్ అంటే మనకి వాస్తవం చేరడానికి కాస్త టైం పడుతుందన్నమాట. అవును మనం చుట్టూ జరుగుతున్న వాస్తవానికి మనం దాన్ని అనుభూతి చెందడానికి మధ్య ఎప్పుడూ ఒక చిన్న గ్యాప్ అదే ఒక లాగ్ ఉంటుంది.
(04:38) అబ్బా అంటే టెక్నికల్ గా చూస్తే మనం ఎప్పుడూ గతంలోనే బతుకుతున్నామ అన్నమాట కచ్చితంగా కానీ మనుగడ సాగించడానికి వేగంగా వస్తున్న ప్రమాదాల నుండి తప్పించుకోవడానికి ఈ ఆలస్యం పనికి రాదు కదా అవును ఒకవేళ ఏదైనా కారు మన ఈడికి వస్తుంటే ఆ మిల్లీసెకండ్ల గ్యాప్ కూడా ప్రాణాంతక మరవచ్చు. రైట్ అందుకే మన మెదడు నిరంతరం భవిష్యత్తును ముందుగానే అంచనా వేసే ఒక అద్భుతమైన ఇంజిన్ లా మారుతుంది.
(05:05) మన కళ్ళకు ఒక దృశ్యం పూర్తిగా చేరకముందే మెదడు సెకండ్ లో ఎన్నో వంతు ముందే తర్వాత ఏం జరగబోతుందో ప్రిడిక్ట్ చేసేస్తుంది. వావ్ అంటే మన కళ్ళకు వాస్తవం చేరక ముందే మన బ్రెయిన్ తన సొంత వర్షన్ను సిద్ధం చేసి పెట్టుకుంటుంది అన్నమాట. ఇది వినడానికి కొంచెం భయంగాను ఆసక్తికరంగాను ఉంది. దీన్ని సులభంగా అర్థం చేసుకోవడానికి మన స్మార్ట్ ఫోన్ కీబోర్డ్ ఒక అద్భుతమైన ఉదాహరణ.
(05:28) ఫోన్ కీబోర్డ్ ఎలా? మనం ఫోన్ లో ఏదైనా మెసేజ్ టైప్ చేస్తున్నప్పుడు ఆ మనం ఇంకా పదాన్ని పూర్తి చేయకముందే కీబోర్డ్ తర్వాత పదాన్ని ఎలా ఊహించి చూపిస్తుందో ఒకసారి గమనించండి. అవును ప్రిడిక్టివ్ టెక్స్ట్ కదా పైన వర్డ్స్ వచ్చేస్తుంటాయి. ఎక్జక్ట్లీ మన మెదను వాస్తవ ప్రపంచాన్ని కూడా సరిగ్గా అలాగే ముందే ఊహిస్తుంది.
(05:50) మనం ఆ క్షణాన్ని పూర్తిగా అనుభవించక ముందే తర్వాతి సెకండ్ తెరపైకి వచ్చేస్తుంది. ఓహో బ్రెయిన్ ఎప్పుడూ అలా పనిచేస్తూనే ఉంటుందా అవును మన గత అనుభవాల ఆధారంగా మెదడు వాస్తవం ఎలా ఉండబోతుందనే ఒక నమూనాను నిరంతరం నిర్మిస్తూనే ఉంటుంది. అన్ని సవ్యంగా జరిగినప్పుడు ఈ అంచనాలు మనకు అసలు కనిపించవు. అవి కేవలం బ్యాక్ గ్రౌండ్ కే పరిమితమవుతాయి.
(06:13) సరే ఆ మెదడు ఎప్పుడు ముందుగానే అంచనా వేస్తుందని అర్థమైంది కానీ నాకో సందేహం చెప్పండి ఈ ముందస్తు అంచనాలకు మనం మొదట్లో మాట్లాడుకున్న డేజావో కి అసలు సంబంధం ఏంటి అంచనా వేయడం అనేది ఒక సాధారణ ప్రక్రియ అయితే మరి సడన్ గా ఈ డేజావో ఫీలింగ్ ఎందుకు వస్తుంది ఎందుకంటే ఆ ఈ అంచనా వేసే ప్రక్రియలో అప్పుడప్పుడు ఒక చిన్న టైమింగ్ ఎర్రర్ అంటే దశల వారీగా ఒక సమయ దోషం వస్తుంది.
(06:37) టైమింగ్ ఎరరా అంటే బ్రెయిన్ లో సింక్ మిస్ అవుతుందా సరిగ్గా అదే శాస్త్రీయంగా చెప్పాలంటే ఈ ప్రక్రియలో మన మెదలలో రెండు ముఖ్యమైన విభాగాలు కలిసి పనిచేయాలి. మొదటిది పెరిరైనల్ కార్టెక్స్ ఓకే పెరిరైనల్ కార్టెక్స్ దీని పనిేంటి ఇది బయట జరుగుతున్న ఒక విషయాన్ని చూసి ఆ ఇది నాకు పరిచయం ఉన్నదే అని గుర్తిస్తుంది.
(07:02) ఒక రకంగా ఇది ఒక సెక్యూరిటీ గార్డ్ లాంటిది అనుకుందాం. రైట్ సెక్యూరిటీ గార్డ్ రెండవది హిప్పో క్యాంపస్ ఇది ఆ పరిచయానికి సంబంధించిన జ్ఞాపకాలను వివరాలను బయటకు తీస్తుంది. ఇది ఒక పెద్ద ఫైలింగ్ క్యాబినెట్ లాంటిది. ఓహో అంటే సెక్యూరిటీ గార్డ్ ఒక వ్యక్తినో ప్రదేశాన్నో గుర్తించగానే ఈ ఫైలింగ్ క్యాబినెట్ లో అతని ఫైల్ దొరకాలి కదా కచ్చితంగా సాధారణంగా ఈ రెండు పనులు ఒకే సమయంలో పర్ఫెక్ట్ గా జరగాలి.
(07:29) అంటే డేజావు సమయంలో ఈ రెండు ప్రక్రియల మధ్య గ్యాప్ వస్తుందంటారా అవును డెజావు సమయంలో మెదడు ఒక సీన్ను కళ్ళ ద్వారా పూర్తిగా స్వీకరించి ఆ ఫైలింగ్ క్యాబినెట్ ను తెరవకముందే అప్పటికే మెదడు సిద్ధం చేసి పెట్టుకున్న ఆ అంచనాను చూసి ఆ సెక్యూరిటీ గార్డ్ అమాంతం ఇది నాకు ముందే తెలుసు అని రిచేస్తాడు. అబ్బా అంటే ఆ క్షణాన్ని మనం నిజమైన గతంగా కన్ఫర్మ్ చేసేసుకుంటామ అన్నమాట.
(07:57) అవును పరిచయం ఉన్నదనే సిగ్నల్ ముందే వచ్చేస్తుంది కానీ హిప్పో క్యాంపస్ తెరిచి చూస్తే దానికి సంబంధించిన గతం గాని ఫైల్ కానీ ఉండదు. వావ్ ఇది చాలా విచిత్రంగా ఉంది. దీనికి టెక్నాలజీ ప్రపంచం నుంచి ఒక అద్భుతమైన ఉదాహరణ చెప్తాను చూడండి. ఆ ఇంటర్నెట్ లో మనం వెబ్సైట్స్ చూస్తాం కదా సర్వర్లు డేటాను వేగంగా ఇవ్వడానికి మెయిన్ సర్వర్ దాకా వెళ్ళకుండా దగ్గరలోని కంటెంట్ డెలివరీ నెట్వర్క్ అదే సిడిఎన్ నుండి పాత ఫైల్స్ ను ఎలా క్యాష్ చేసి చూపిస్తాయో ఆలోచించండి.
(08:29) అవును క్యాష్డ్ డేటా వల్ల వెబ్సైట్ ఫాస్ట్ గా లోడ్ అవుతుంది. రైట్ లైవ్ డేటా రాకముందే సిస్టం అప్పటికే క్యాష్ అయిన డేటాను మన ముందు పెడుతుంది. అలాగే మనం ఒక లైవ్ స్ట్రీమింగ్ వీడియో చూస్తున్నప్పుడు పెదవుల కదలికకు వచ్చే ఆడియోకు మధ్య చిన్న ఆడియో వీడియో సింక్ ఎర్రర్ వస్తుంది కదా అవును అప్పుడప్పుడు వాయిస్ ముందే వచ్చేస్తుంది పెదవులు తర్వాత కదులుతాయి.
(08:50) ఎక్జాక్ట్లీ కొన్ని మిల్లీ సెకండ్ల పాటు ఆ గ్యాప్ వచ్చినప్పుడు మనకి స్పష్టంగా అర్థమైపోతుంది మనం చూస్తున్నది వాస్తవం కాదు కేవలం టెక్నాలజీ సృష్టిస్తున్న ఒక సిగ్నల్ అని ఓహో అంటే డెజావు కూడా అలాంటి ఒక బ్రెయిన్ క్యాషింగ్ ఎర్రర్ అన్నమాట 100% మన వాస్తవికత మన మెదడులో రెండర్ అవుతున్న ఆ సూక్ష్మమైన క్షణాన్ని మనం పట్టుకోవటమే డెజావు ఒక్క నిమిషం ఇదంతా వింటుంటే నాకు చాలా పెద్ద సందేహం వస్తుంది ఇప్పుడు ఏంటది మీరు చెప్పినట్లు డెజావు అనేది ఇది కేవలం మెదడులో జరిగే ఒక సింక్ ఎర్రర్ అయితే మరి అది ఎక్కడ పడితే అక్కడ ఎందుకు జరగదు మంచి ప్రశ్న
(09:26) ఆలోచించండి నేను ప్రతిరోజు ఉదయాన్నే నిద్రలేచి నా వంటగదిలోకి వెళ్తాను. నా బ్రెయిన్ అక్కడ కూడా డేటాను ప్రాసెస్ చేస్తుంది ఈ క్యాషింగ్ చేస్తుంది కదా అవును చేస్తుంది. మరి ప్రతి ఉదయం నా వంటగదిలో నాకు ఈ డిజావు ఫీలింగ్ ఎందుకు రాదు కేవలం మనం ఎప్పుడూ చూడని వింతైన ప్రదేశాల్లో ఎయిర్పోర్టుల్లో లేదా ఆ కొత్త కాఫీ షాపుల్లోనే ఎందుకు ఎక్కువగా వస్తుంది మీరు అడిగిన ఈ పాయింట్ డిజాబు గురించిన మరొక అద్భుతమైన విషయాన్ని బయటపడుతుంది.
(09:56) దీనికి సమాధానం ఆ టెంప్లేట్స్ మరియు పాటర్న్ రికగ్నిషన్ పాటర్న్ రికగ్నిషన్ అంటే ఒక నమూనాని గుర్తించడం అవును మన మెథడు ప్రతి దృశ్యాన్ని మొదటి నుంచి జీరో నుంచి ప్రాసెస్ చేయదు. అలా చేస్తే దానికి చాలా ఎనర్జీ వేస్ట్ అవుతుంది. మీరు ప్రతిరోజు వెళ్లే మీ కిచెన్ కి ఒక ఖచ్చితమైన మెమరీ ఉంటుంది. అవును అక్కడ ఏ వస్తువు ఎక్కడుందో నా బ్రెయిన్ కి పూర్తిగా తెలుసు.
(10:20) రైట్ కాబట్టి అక్కడ ఆ ఫైలింగ్ క్యాబినెట్ వెంటనే సరైన ఫైల్ ను ఇస్తుంది. కానీ ఒక కొత్త ప్రదేశానికి వెళ్ళినప్పుడు మెదడుకు సరైన ఫైల్ దొరకదు. అప్పుడు అది కొన్ని టెంప్లేట్స్ ను వాడుకుంటుంది. టెంప్లేట్స్ అంటే ఒక జనరల్ కేటగిరీ లాంటిదా అవును ఉదాహరణకు మనం ఒక కాఫీ షాప్ అనగానే దానికి కొన్ని కుర్చీలు ఒక ప్రత్యేకమైన వెలుతురు, కాఫీ వాసన, టేబుల్స్ అమెరికా ఇలా ఒక పాటర్న్ ఉంటుంది కదా ఖచ్చితంగా మీరు కొత్త కాఫీ షాప్ కి వెళ్ళిన అక్కడున్న వస్తువుల అమెరికా అంతా మీ మెదడులో ఉన్న ఆ పాత పాటర్న్ తో మ్యాచ్ అవుతుంది.
(10:58) ఒక బ్రౌజర్ ఒకే ఫ్రేమ్ వర్క్ ఉన్న వందలాది వెబ్సైట్లను ఓపెన్ చేసినప్పుడు పాత మెనుూ బార్, ఫాంట్స్ లాంటి క్యాష్డ్ ఎలిమెంట్స్ ను ఎలా లోడ్ చేస్తుందో మన మెథడ్ కూడా అంతే. అంటే ఫ్రేమ్ వర్క్ పాతదే కానీ లోపల ఉన్న డీటెయిల్స్ మాత్రమే కొత్తవి అంటారు. ఇది ఎలా ఉందంటే ఒక చదరంగ మాటగాడిని చూసినట్టు ఉంది. అంటే చెస్ ప్లేయరా ఆ ఎలా ఇప్పుడు ఒక గ్రాండ్ మాస్టర్ బోర్డు మీద ఉన్న ప్రతి పావును విడివిడిగా లెక్కించాడు కదా ఆ పావుల అమెరికాను ఒక పాటర్న్ లా చూసి బోర్డు పరిస్థితిని జస్ట్ ఒక సెకండ్ లో గుర్తిస్తాడు.
(11:33) అద్భుతమైన ఉదాహరణ చెప్పారు కచ్చితంగా అదే జరుగుతుంది. మన మెదడు కూడా సరిగ్గా అలాగే ఆ కొత్త ప్రదేశంలో ఉన్న పాత పాటర్న్ కు కనెక్ట్ అవ్వగానే ఇది నాకు పరిచయం ఉన్న విషయమే అని చాలా బలంగా సిగ్నల్ ఇస్తుంది. అంటే దానికి కచ్చితమైన కంటెంట్ ఉండదు పాటర్న్ మాత్రమే మ్యాచ్ అవుతుంది. అదే కదా ఆ వింతైన నమ్మకానికి కారణం. నూటికి నూరు పాళ్ళు అదే కారణం.
(11:54) అబ్బా వావ్ అంటే ఆ పాటర్న్ మ్యాచ్ అవ్వగానే మన మెదడు గుడ్డిగా ఇది ముందే జరిగిపోయిన క్షణం అని మనల్ని నమ్మిస్తుందన్నమాట. ఇదంతా వింటుంటే జ్ఞాపక శక్తి గురించి నాకున్న అభిప్రాయం పూర్తిగా మారిపోతుందండి. ఎలా? మనం సాధారణంగా జ్ఞాపక శక్తి అంటే మెమరీ అంటే ఒక లైబ్రరీ లాంటిది అనుకుంటాం. అందులో మన గతమంతా భద్రంగా పుస్తకాల్లా దాచబడి ఉంటుందని అవసరమైనప్పుడు వెళ్లి ఆ పుస్తకాన్ని తెరుస్తామని అనుకుంటాం కదా.
(12:21) అవును చాలా మందికి అదే నమ్మకం కానీ ఈ డేజావో మెకానిజం చూస్తుంటే మెదడు గతాన్ని భవిష్యత్తు అంచనాల కోసం వాడుతున్నట్లుంది. అది పాత పుస్తకాలను చదవడం కాదు కొత్త పేజీలను రాయడానికి వాడుకుంటుంది. మీరు పట్టుకున్న పాయింట్ చాలా కీలకమైనది. ఎవల్యూషనరీ బయాలజీ పరంగా చూస్తే ఆ మనిషికి జ్ఞాపక శక్తి ఏర్పడింది గతం గురించి కూర్చుని ఆలోచించడానికి కాదు.
(12:46) మరెందుకు అది పూర్తిగా భవిష్యత్తును ఎలా ఎదుర్కోవాలో రాబోయే ప్రమాదాలను ముందే పసిగట్టి ఎలా సర్వైవ్ అవ్వాలో చెప్పడానికి రూపొందించబడిన ఒక అత్యంత శక్తివంతమైన టూల్ సర్వైవల్ టూల్ అన్నమాట అవును వాస్తవానికి మెదడు ఎప్పుడు ముందుకు చూస్తూనే ఉంటుంది. మనం గతాన్ని దాచుకునేదే భవిష్యత్తు అంచనా వేయడానికి అంటే ఆ జ్ఞాపకం అనేది వెనక్కి తిరిగి చూసుకునే అద్దం కాదు ముందుకు దారి చూపించే ఒక టార్చ్ లైట్ లాంటిది అన్నమాట భలే చెప్పారు అవును ఈ దీన్ని జాగ్రత్తగా గమనిస్తే జ్ఞాపక శక్తి అనేది వెనక్కి తిప్పబడిన అంచనా మాత్రమే అలాగే మనం చేసే అంచనా అనేది ముందుకు వేయబడిన జ్ఞాపకం
(13:25) రెండు ఒక్కటే అంటారా అవును ఇవి రెండూ వేరు వేరు ప్రక్రియలు కావు రెండూ ఒకే నాణానికి ఉన్న బొమ్మ బొడుసు లాంటివి వి ఈరోజు స్టాక్ మార్కెట్ లో వాడే ఆ హై ఫ్రీక్వెన్సీ ట్రేడింగ్ సిస్టమ్స్ తీసుకుందాం. ఉమ్ అవి చాలా ఫాస్ట్ గా ఆటోమేటిక్ గా ట్రేడ్ చేస్తాయి కదా రైట్ అవి ప్రస్తుత మార్కెట్ కదిలికలను సెకండ్ సెకండ్ కు చూసి గతంలో జరిగిన ఒక క్రాష్ తోనో లేదా ప్రాఫిట్ తోనో ఉన్న పాటర్న్ ను కనెక్ట్ చేసి భవిష్యత్తులో ఏం జరుగుతుందో అంచనా వేసి ట్రేడింగ్ చేస్తాయి.
(13:54) ఓహో అంటే ప్రస్తుతాన్ని గతంలోని పాటర్న్ తో కలిపి భవిష్యత్తును నిర్మిస్తాయి అన్నమాట. ఎగ్జాక్ట్లీ డిజావ్ సమయంలో మన బ్రెయిన్ రన్ చేసే అల్గరిథమ్ కూడా సరిగ్గా ఇదే లేదా ఆ మరింత సింపుల్ గా చెప్పాలంటే మన ఫోన్ లోని జిపిఎస్ నావిగేషన్ తీసుకోండి. గూగు మాప్స్ లాంటివి రైట్ అవును మనం ఎంచుకున్న దారి సరైనదే అని సిస్టం ఒక పాటర్న్ ద్వారా నిర్ధారించుకున్నప్పుడు ఆ మలుపు తిరగకముందే మ్యాప్ లో ఆ బాణం గుర్తు ఒక సెకండ్ ముందుగానే ఆ మలుపును దాటేసినట్లు చూపిస్తుంది గమనించారా అవునవును మనం ఇంకా కారు తిప్పలేదు కానీ మ్యాప్ ముందుకు వెళ్ళిపోతుంది.
(14:27) దజావు కూడా సరిగ్గా అంతే మెదడు మనం ఉన్న క్షణాన్ని ఒక సెకండ్ ముందుగా భవిష్యత్తులోకి రెండర్ చేయడమే ఈ అనుభవం అదొక నావిగేషన్ లాంటిది. నిజంగా ఈ అంచనాలు ఈ బ్రెయిన్ క్యాషింగ్ ఎర్రర్స్ ఇవన్నీ వింటుంటే నాకు ఒకటే అనిపిస్తుంది. మనకు ఎదురయ్యే వాస్తవం ఏదైనా సరే అది మనకి చేరక ముందే మన మెదడు దాన్ని నిర్మించి ఒక కథలా మలిచి అప్పుడు మన ముందు పెడుతుందన్నమాట.
(14:53) కచ్చితంగా అదే జరుగుతోంది. ఇది వింటుంటే నాకు మన ప్రాచీన తత్వశాస్త్రాలు చెప్పిన ఎన్నో విషయాలు తార్కికంగా నిజమేనేమో అనిపిస్తుంది. నేనెప్పుడూ సైన్సు ను ఫిలాసఫీని వేరుగా చూస్తాను. కానీ ఇప్పుడు ఆ రెండింటి మధ్య ఒక స్పష్టమైన వంతిన కనిపిస్తుంది. అవునండి మనం చర్చిస్తున్న ఈ ఆధునిక న్యూరో సైన్స్ ఆవిష్కరణలను గమనిస్తున్నప్పుడు ఆ సహజంగానే మనకు కొన్ని సార్వజనీన తాత్విక దృక్పదాలు గుర్తుకు రాక మానవు ప్రాచీన తత్వాలు శతాబ్దాల క్రితమే ఒక విషయాన్ని చాలా స్పష్టంగా వేరువేరు రూపాల్లో చెప్పాయి.
(15:27) అంటే వాస్తవం గురించి వారు చెప్పిన విషయాలా అవును వాస్తవం అనేది బయట ఉండి మనం దాన్ని కనుక్కుంటున్నది కాదు అది మన లోపలే మన చేత నిర్మించబడుతున్నది అని అవి బోధించాయి. ఇంగ్లీష్ లో ఎక్స్పీరియన్స్ ఇస్ ఫామ్డ్ నాట్ ఫౌండ్ అంటారు కదా అవును ఎలాంటి మతపరమైన కోణంలో కాకుండా కేవలం తాత్వికంగా చూసిన వాస్తవం అనేది మనం సృష్టిస్తున్న ఒక అనుభవం మాత్రమే అని వారు చెప్పిన మాట ఈనాటి సైన్స్ తో ఎంత కచ్చితంగా సరిపోతుందో కదా నిజమే ఇంకో విషయం ఏంటంటే సమయం పట్ల మనకున్న అవగాహన కూడా ఇక్కడే మారుతుంది.
(15:59) సమయం ఎలా మారుతుంది? కాలం అనేది ఎప్పుడూ ఒక సరళ లేఖల గతం నుండి భవిష్యత్తు వైపు ప్రవహిస్తుందని మనం అనుకుంటాం. గతం వర్తమానం భవిష్యత్తు అనేవి ఒకదాని తర్వాత ఒకటి వస్తాయని భావిస్తాం. అవును అదొక స్ట్రెయిట్ లైన్ కదా కానీ ఈ డెజావు లాంటి సంఘటనలు మనకు చెప్తున్నది ఏమిటంటే ఈ సరళ రేఖ అనేది మన మెదడు మన అనుభవాన్ని సులభతరం చేయడానికి సృష్టించిన ఒక ఫైలింగ్ సిస్టం మాత్రమే ఫైలింగ్ సిస్టం వావ్ అవును సమయం అనేది ఒక అనంతమైన ప్రవాహం అయితే ఆ ప్రవాహాన్ని క్రమబద్ధీకరించడానికి మెదడు సృష్టించిన ఒక చట్రమే మనం ఫీల్ అయ్యే ఈ సమయం డేజావు సమయంలో ఆ చట్రం ఒక్క
(16:40) క్షణం క్షణం పాటు చెరిగిపోతుంది. అబ్బా అంటే ఆ ఒక్క క్షణంలో బ్రెయిన్ క్రియేట్ చేసిన ఆ ఫ్రేమ్ వర్క్ బ్రేక్ అవుతుందన్నమాట. అవును అప్పుడు మనం గతాన్ని కాదు వర్తమానాన్ని మన మెదడు నిర్మిస్తున్న ఆ నిర్మాణ క్రమాన్ని అత్యంత ప్రత్యక్షంగా అనుభారిస్తాం. అంటే డేజావు సమయంలో మనం ఒక రకంగా మ్యాట్రిక్స్ వెనుకున్న కోడ్ ను ఒక సెకను పాటు చూడగలుగుతున్నామ అన్నమాట.
(17:03) భలే చెప్పారు కచ్చితంగా అంతే. కాబట్టి ఈ డీప్ డైవ్ తర్వాత నాకు అర్థమైన ఒక బలమైన విషయం ఏంటంటే అసలు ప్రశ్న నేను ఇంతకుముందు ఇక్కడ ఉన్నానా అనేది కాదు. మరి ఏంటి ఆ ప్రశ్న నా మెదడు ఈ క్షణాన్ని ఇప్పుడే ఏ పాటర్న్స్ ఉపయోగించి నిర్మిస్తోంది అనేది అసలైన ప్రశ్న. డేజావు అనేది మన గతం తాలూకు గుర్తు ఎంత మాత్రం కాదు. అది మనం ఈ వాస్తవాన్ని ఎంత అద్భుతంగా ముందే ఊహించి నిర్మిస్తున్నామో చెప్పే ఒక జీవన సత్యం.
(17:32) చాలా అద్భుతంగా ముగించారు. ఇది ప్రతి ఒక్కరూ ఆలోచించాల్సిన విషయం. సరే ముగించే ముందు నాకు కొత్త ఆలోచన వస్తుంది. మ్ మన మెదడు ఎప్పుడు పాత టెంప్లేట్స్ ను వాడుకుంటూ కేవలం మన సర్వైవల్ కోసం ఒక మిల్లీ సెకండ్ భవిష్యత్తులోనే ఎప్పుడూ జీవిస్తూ ఉంటే అసలు నిజమైన వర్తమానం అనేది ఉందా? మ్ చాలా లోతైన ప్రశ్న ఇది. వర్తమానంలో జీవించడం లేదా లివింగ్ ఇన్ ద ప్రెసెంట్ మూమెంట్ అని మనం తరుచుగా అనుకునే ఆ అనుభవానికి శాస్త్రీయంగా నిజమైన అస్తిత్వం ఉందా? లేక ఎప్పుడు ఒక అడుగు ముందే ఉండే మన మెదడు ఆ ఇప్పుడు అనే అద్భుతమైన క్షణాన్ని మనం ఎప్పటికీ పట్టుకోలేకుండా చేస్తుందా
(18:09) ఆలోచించాల్సిన విషయమే ఈ సరికొత్త కోణాన్ని ఈ అనంతమైన ఆలోచనను మీకే వదిలేస్తున్నాం. మన చుట్టూ ఉన్న వాస్తవాన్ని ప్రశ్నించడం ఎన్నటికీ ఆపకండి. ఈ డీప్ డై విన్నందుకు ధన్యవాదాలు. ఆసక్తిని సజీవంగా ఉంచుకుందాం. వాస్తవాన్ని ఎప్పుడు కొత్త కళ్ళతో చూస్తూనే ఉందాం.