*అవిద్య, లేదా అజ్ఞానం, కామ క్రోధాలకు నిలయం. పతంజలి అవిద్యను ఈ విధంగా నిర్వచించారు: “శాశ్వతం కాని దానిని శాశ్వతమైనదిగా, అపవిత్రమైన దానిని పవిత్రమైనదిగా, బాధాకరమైన దానిని సుఖమైనదిగా, మరియు ఆత్మ కాని దానిని ఆత్మగా భావించడం - ఇదే అజ్ఞానం.” [2.5]*

మరో మాటలో చెప్పాలంటే, అవాస్తవ ప్రపంచాన్ని వాస్తవంగా, అపవిత్రమైన శరీరాన్ని పవిత్రమైనదిగా, బాధాకరమైన ఇంద్రియ సుఖాలలో ఆనందాన్ని గ్రహించేలా చేసేది అజ్ఞానమే. ఈ తప్పుడు భావనలకు అజ్ఞానమే కారణం. ఈ అవిద్యకు ఆది లేదు: ఇది ఎప్పుడు పుట్టిందో తెలుసుకోవడానికి మార్గం లేదు. దైవ కృపతో జ్ఞానోదయం పొందే వరకు ఇది నశించకుండా నిలిచి ఉంటుంది కాబట్టి దీనికి అంతం కూడా లేదు. ఈ అజ్ఞానం మనల్ని భగవంతుని వైపు పయనించనివ్వదు.

అందుకే కృష్ణుడు గీతలో ఇలా అన్నాడు, “నన్ను శరణు పొందినవారు మాత్రమే ఈ మాయను దాటగలరు.”  [7.14] ఆయనను శరణు పొంది, దైవకేంద్రిత జీవితాన్ని గడపడమే మన కర్తవ్యం.

*ఆధ్యాత్మిక కుటుంబం*