పక్షులు గింజలతో పాటు కంకర రాళ్లను ఎందుకు తింటాయి? చాలామందికి తెలియని ఈ ప్రకృతి రహస్యం మీకు తెలుసా!

పక్షులు కేవలం గింజలు, బియ్యం, ధాన్యాలు మరియు చిన్న చిన్న పురుగులను మాత్రమే తింటాయని ఇప్పటికీ చాలామంది భావిస్తుంటారు. కానీ, మీరు నిశితంగా గమనిస్తే..

పక్షులు తరచుగా నేలపై ఉన్న చిన్న చిన్న కంకర రాళ్లను, ఇసుక రేణువులను కూడా ఏరి తింటూ కనిపిస్తాయి. అయితే, అవి అలా చేయడం వాటి పిచ్చితనమా?

లేక ప్రకృతి వాటికి ఏదైనా ప్రత్యేకమైన శారీరక వ్యవస్థను ఇచ్చిందా? ఈ ప్రశ్న చాలామంది మనస్సులో మెదులుతుంది. దీని వెనుక ఉన్న సమాధానం అత్యంత ఆసక్తికరమైనది మరియు శాస్త్రీయమైనది.

పక్షుల నోట్లో మనలాగా పళ్లు (దాంతాలు) ఉండవు. మనుషులు, ఇతర జంతువుల వలె అవి ఆహారాన్ని నమిలి తినలేవు. అందుకే ప్రకృతి వాటి శరీరంలో ఒక ప్రత్యేకమైన అవయవాన్ని అభివృద్ధి చేసింది, దానినే 'గిజార్డ్' (Gizzard - జీర్ణకోశంలోని ఒక భాగం/రాయి పార) అంటారు. ఇది వాటి పొట్టలో ఉండే అత్యంత బలమైన కండర భాగం, ఇది ఒక తిరగలి ( ధాన్యం విసిరే చక్కి) లాగా పనిచేస్తుంది.

అయితే ఈ చక్కి నడవడానికి రాళ్లు అవసరం అవుతాయి. పక్షులు గింజలను మింగేటప్పుడు, వాటితో పాటు చిన్న చిన్న కంకర రాళ్లను కూడా లోపలికి మింగుతాయి. ఈ రాళ్లు నేరుగా 'గిజార్డ్' లోకి చేరుకుని, అక్కడ గింజలను ఒకదానికొకటి గట్టిగా రుద్ది, పిండిలాగా మారుస్తాయి. దీనివల్ల ఆహారం సులభంగా జీర్ణమై, పక్షులకు అవసరమైన పోషకాలు అందుతాయి. శాస్త్రవేత్తల ప్రకారం.. ఈ జీర్ణ ప్రక్రియ ఎంత ముఖ్యమైనదంటే, కొన్ని రకాల పక్షులు ఇలాంటి రాళ్లు లేకపోతే ఎక్కువ రోజులు బ్రతకలేవు.

ఈ జీర్ణ వ్యవస్థ ఎలా పనిచేస్తుంది?

పక్షుల పొట్ట ప్రధానంగా రెండు భాగాలుగా విభజించబడి ఉంటుంది.

మొదటి భాగం - ప్రోవెంట్రిక్యులస్ (Proventriculus): ఇక్కడ ఆహారం రసాయన ప్రక్రియ ద్వారా (యాసిడ్ల సహాయంతో) విచ్ఛిన్నమవుతుంది.

రెండవ భాగం - గిజార్డ్ (Gizzard):

ఇది పూర్తిగా గట్టి కండరాలతో నిర్మితమై ఉంటుంది. ఇక్కడ లోపల ఉన్న రాళ్లు ఆహారాన్ని యాంత్రికంగా (Mechanically) నలిపి ముక్కలు చేస్తాయి.

కోళ్లు, పావురాలు, చిలుకలు, పిచ్చుకలతో సహా దాదాపు 90% కంటే ఎక్కువ పక్షులు ఇదే పద్ధతిలో తమ ఆహారాన్ని జీర్ణం చేసుకుంటాయి.

ఎక్కువ రాళ్లు తినడం వల్ల ప్రమాదం ఉందా?

అవును, పక్షులు ఒకవేళ పరిమితికి మించి ఎక్కువ రాళ్లను మింగేస్తే.. వాటి గిజార్డ్ బ్లాక్ అయిపోయే ప్రమాదం ఉంది. దీనివల్ల ఆహారం జీర్ణం కాక పక్షులు మరణించవచ్చు. అందుకే పక్షులు తమ శరీర అవసరాలకు తగినట్లుగా, ఖచ్చితమైన పరిమాణంలోనే కంకర రాళ్లను ఎంచుకుని తింటాయి. ముఖ్యంగా శీతాకాలంలో (చలికాలంలో) ఆహారం తక్కువగా దొరికినప్పుడు, అవి ఎక్కువ రాళ్లను ఏరడానికి ప్రయత్నిస్తుంటాయి.

శాస్త్రీయ పరిశోధనలు:

అమెరికా, యూరప్‌లోని పలు పక్షి శాస్త్ర పరిశోధనా సంస్థలు (Ornithology Institutes) దీనిపై లోతైన అధ్యయనాలు చేశాయి. కొన్ని పక్షులు కావాలనే మెరిసే లేదా ఒక నిర్దిష్ట ఆకారంలో ఉండే రాళ్లను మాత్రమే ఏరి తింటాయని ఈ పరిశోధనల్లో తేలింది. కోళ్ల ఫారాలు నిర్వహించే వారు కూడా కోళ్ల మేతలో 'గ్రిట్' (Grit) అనే చిన్న రాళ్ల మిశ్రమాన్ని ఖచ్చితంగా కలుపుతారు. ఈ గ్రిట్ ఇవ్వకపోతే కోళ్లు గింజలను సరిగ్గా అరిగించుకోలేవు, అలాగే అవి పెట్టే గుడ్ల సంఖ్య కూడా గణనీయంగా తగ్గిపోతుంది.

పక్షులకు పళ్లు ఎందుకు మొలవలేదు?

శాస్త్రవేత్తల అభిప్రాయం ప్రకారం.. గాల్లో ఎగిరే జీవులకు తమ శరీర బరువును వీలైనంత తక్కువగా ఉంచుకోవడం చాలా అవసరం. పళ్లు, దవడల నిర్మాణం వల్ల తల బరువు పెరుగుతుంది. అందుకే పరిణామ క్రమంలో (Evolution) పక్షులు పళ్లకు బదులుగా, తేలికపాటి రాళ్లతో పనిచేసే 'గిజార్డ్' వ్యవస్థను ఎంచుకున్నాయి. డైనోసార్ల కాలం నాటి పక్షుల పూర్వీకులలో కూడా ఇటువంటి గిజార్డ్ అవయవాలు ఉన్నట్లు శిలాజాల (Fossils) ద్వారా నిరూపితమైంది.

ఒకవేళ మీ ఇంట్లో కోళ్లు లేదా పావురాలు ఉంటే.. అవి నేలపై ఎంత జాగ్రత్తగా చిన్న రాళ్లను ఏరుకుంటాయో గమనించవచ్చు. మీ తోటలో పిచ్చుకలకు లేదా ఇతర పక్షులకు గింజలు వేసేటప్పుడు, వాటి పక్కన కొద్దిగా చిన్న కంకర రాళ్లను లేదా ఇసుకను ఉంచండి, వాటి అవసరానికి తగినట్లుగా అవే ఏరుకు తింటాయి.