ఉలూఖలం అంటే ఏమిటి?

ఉలూఖలం అంటే ఏమిటి? శ్రీకృష్ణుడిని ఎందుకు ఉలూఖలానికి కట్టారు?

"ఉలూఖలం" (ఉలుకలం / రోలు) అంటే ఇంట్లో ధాన్యాన్ని దంచడానికి, నూరడానికి ఉపయోగించే భారీ చెక్క లేదా రాతి పాత్ర . దీనిలో రోకలితో ధాన్యం, మసాలాలు మొదలైనవి నూరేవారు.

భాగవతంలో యశోదమ్మ చిన్న కృష్ణుడిని ఉలూఖలానికి కట్టిన సంఘటన కేవలం ఒక అల్లరి పిల్లాడికి శిక్ష విధించిన కథ కాదు. అందులో ఒక గొప్ప ప్రతీక దాగి ఉంది.

కృష్ణుడు వెన్న దొంగిలించాడు. గోపికల ఇళ్లలో అల్లరి చేశాడు. గోపికలు యశోద దగ్గరకు ఫిర్యాదు చేశారు. కోపంతో యశోద ఆయనను తాడుతో కట్టాలని ప్రయత్నించింది. కానీ ఆశ్చర్యం ఏమిటంటే, ఎన్ని తాళ్లు తెచ్చినా రెండు అంగుళాలు తక్కువగానే వచ్చాయి. చివరికి ఆమె ప్రేమ, అలసట చూసి కృష్ణుడు తానే కట్టుబడ్డాడు. ఆ తర్వాత ఆయనను ఉలూఖలానికి కట్టింది.

ఇక్కడ ప్రశ్న వస్తుంది.

ఎందుకు ఉలూఖలానికే కట్టారు?

ఎందుకంటే ఉలూఖలం ఇంటికి కేంద్రం. అన్నం అక్కడి నుంచే సిద్ధమవుతుంది. జీవనాధారం అక్కడి నుంచే ప్రారంభమవుతుంది. మన సంస్కృతిలో అది కేవలం ఒక పనిముట్టు కాదు; గృహజీవితానికి ప్రతీక.

అందుకే కృష్ణుడిని రాజసింహాసనానికి కాదు, ఆయుధానికి కాదు, ఒక సాధారణ గృహోపకరణానికి కట్టారు. దైవం తన మహిమను రాజభవనాల్లో కాదు, సాధారణ మనుషుల ఇళ్లలో, వారి నిత్యజీవితంలో చూపిస్తుందని ఈ సంఘటన చెప్పే సందేశం కూడా ఇదే.

ఇంకో ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే, అదే ఉలూఖలాన్ని ఈడ్చుకుంటూ వెళ్లిన కృష్ణుడు యమలార్జున వృక్షాలను కూల్చి, నలకూబరుడు–మణిగ్రీవులకు విముక్తి కలిగించాడు.

అంటే...

యశోద కట్టింది బంధించడానికి. కృష్ణుడు అదే బంధాన్ని విముక్తికి సాధనంగా మార్చాడు.

అందుకే ఈ సంఘటనను కేవలం "కృష్ణుడిని రోలుకు కట్టారు" అనే కథగా చూడకూడదు.

ఇది ఒక గొప్ప జీవన సందేశం.

ప్రేమతో వేసిన బంధం బానిసత్వాన్ని కాదు, విముక్తిని కూడా కలిగించగలదు.

బహుశా అందుకే మన పూర్వులు ఈ లీలను "దామోదర లీలా"గా శతాబ్దాలుగా స్మరిస్తున్నారు

✍️TMS RAO