🕉️ Complete Patanjali Yoga Sutras in Telugu | Sutras 1–195 | Full Spiritual Series

🕉️ Complete Patanjali Yoga Sutras in Telugu | Sutras 1–195 | Full Spiritual Series

Author Name:Inner journey - అంతర్ ప్రయాణం

Youtube Channel Url:https://www.youtube.com/@INNERJOURNEY-9999

Youtube Video URL:https://www.youtube.com/watch?v=bNED4TFh65c



Transcript:
(00:00) పతంజలి యోగ సూత్రాలు అనేవి ఎంతో లోతైన జ్ఞానాన్ని అందించే అమూల్యమైన గ్రంథం ఈ సూత్రాలు మన మనసుని శరీరాన్ని నియంత్రించుకుంటూ అంతర్గత ప్రశాంతతను ఎలా పొందాలో వివరిస్తాయి. ఇప్పుడు మనం మొదటి సూత్రం నుండి ప్రారంభిద్దాం. మొదటి సూత్రం అథయోగానుశాసనం దీని అర్థం ఇకపై యోగశాసనాన్ని గురించి తెలియజేయబడుతోంది.
(00:21) అంటే ఇన్నాళ్లు వేచి ఉన్న యోగాభ్యాసాన్ని ఇప్పుడే ఆరంభించాలి అని అర్థం. రెండవ సూత్రం యోగః చిత్తవృత్తి నిరోధః దీని అర్థం మనసులో ఉత్పన్నమయ్యే ఆలోచనలని తరగలని నియంత్రించడమే యోగం మనసు ప్రశాంతంగా ఉన్నప్పుడే మనం అంతర్గత ఆనందాన్ని పొందగలం. మూడవ సూత్రం తథా ద్రష్టుహు స్వరూపే అవస్థానం దీని అర్థం ఆ సమయంలో ద్రష్ట అనగా ఆత్మ తన నిజమైన స్వరూపంలో స్థిరపడుతుంది.
(00:46) అంటే మనల్ని మనం సరిగ్గా అర్థం చేసుకోగలుగుతాము. ఇలా పతంజలి యోగ సూత్రాలు మనల్ని ఒక ఉన్నతమైన స్థాయికి చేర్చేందుకు మార్గదర్శకంగా ఉంటాయి. పతంజలి యోగ సూత్రాల గురించి మరిన్ని వివరాలు తెలుసుకుందాం. నాలుగవ సూత్రం వృత్తి సారూప్య మిత్ర త్రాద్ర దీని అర్థం యోగాభ్యాసంలో లేనప్పుడు ద్రష్ట తన మనసులోని ఆలోచనలతోనే తాదాత్మ్యం చెందుతాడు.
(01:07) అంటే మన మనసు ఎలా ఉంటే మనం అలానే భావిస్తాం. ఐదవ సూత్రం వృత్తయః పంచతయః క్లిష్ట క్లిష్టాః దీని అర్థం మనసులో ఉత్పన్నమయ్యే ఆలోచనలు ఐదు రకాలుగా ఉంటాయి. అవి మనకు కష్టాన్ని కలిగించవచ్చు లేదా ప్రశాంతతను కూడా ఇవ్వవచ్చు. ఇలా ఈ సూత్రాల ద్వారా పతంజలి మన మనసుని లోతైన అవగాహనతో పరిశీలించడానికి సహాయపడతారు. ఆరవ సూత్రం ప్రమాణ విపర్యయయ వికల్ప నిద్రా స్మృతయః దీని అర్థం మనసులోని వృద్ధులు ఐదు రకాలు అవి ప్రమాణం విపర్యం వికల్పం నిద్ర మరియు స్మృతి ఏడవ సూత్రం ప్రత్యక్ష అనుమానాగమః ప్రమాణాన్ని దీని అర్థం సరైన జ్ఞానాన్ని పొందే మార్గాలు మూడు అవి ప్రత్యక్షం అనుమానం మరియు విశ్వసనీయ
(01:47) ప్రమాణాలు ఎనిమిదవ సూత్రం విపర్యో మిధ్యా జ్ఞాన మతద్రూప ప్రతిష్టితం దీని అర్థం విపస్యం అనగా భ్రమ ఇది వస్తువు యొక్క నిజమైన రూప పోల్చుకోలేకపోవడం వల్ల ఏర్పడే తప్పుడు జ్ఞానం తొమ్మిదవ సూత్రం శబ్దజ్ఞానానుపాతి వస్తు శూన్యో వికల్పః దీని అర్థం వికల్పం అనగా కేవలం మాటల ఆధారంగా ఏర్పడే ఊహాజనిత జ్ఞానం దీనికి వాస్తవమైన వస్తువు ఉండదు.
(02:11) 10వ సూత్రం అభావ ప్రత్యయాలంబన వృత్తి నిద్ర దీని అర్థం నిద్ర అనగా మన మనసులో వస్తువుల లేమిని సూచించే స్థితి. ఇక్కడ ఏ ఆలోచనలు ఉండవు. 11వ సూత్రం అనుభూత విషయా సంప్రమోషహ స్మృతి దీని అర్థం స్మృతి అనగా మనం గతంలో అనుభవించిన విషయాలను మరచిపోకుండా గుర్తుంచుకోవడం 12వ సూత్రం అభ్యాస వైరాగ్యభ్యాం తన్ నిరోధః దీని అర్థం మనసులోని వృత్తులను నియంత్రించడానికి రెండు మార్గాలు ఉన్నాయి.
(02:38) అవి సాధన మరియు నిర్లిప్తత 13వ సూత్రం తత్రస్థితౌ యత్నోభ్యాసః దీని అర్థం స్థిరమైన మనసును సాధించడానికి చేసే ప్రయత్నమే అభ్యాసం. 14వ సూత్రం సతు దీర్ఘకాల నైరంతర్య సత్కార సేవితో దృఢ భూమిహి దీని అర్థం ఈ అభ్యాసం చాలా కాలం పాటు ఎటువంటి అంతరాయాలు లేకుండా భక్తి శ్రద్ధలతో చేయడం ద్వారా దృఢమైన పునాది ఏర్పడుతుంది.
(03:02) 15వ సూత్రం దృష్టానుస్రవిక విషయ విదృష్ణస్య వశీకార సంజయ్ వైరాగ్యం దీని అర్థం ప్రత్యక్షంగా చూసిన మరియు శాస్త్రాలలో చెప్పబడిన విషయాలపైన ఆసక్తిని తగ్గించుకోవడమే వైరాగ్యం. 16వ సూత్రం తత్పర పురుష ఖ్యాతేర్ గుణ వైదృష్ణం దీని అర్థం ప్రకృతి యొక్క గుణాలపైన కూడా ఆసక్తిని వీడి కేవలం పురుష అనగా ఆత్మ స్వభావంపై దృష్టి పెట్టడం 17వ సూత్రం వితర్క విచారాందస్మిత రారూపానాగమాత సంప్రజ్ఞాతః దీని అర్థం నిర్దిష్టమైన ఆలోచనల ద్వారా కలిగే సమాధిని సంప్రజ్ఞాత సమాధి అంటారు.
(03:32) 18 వ సూత్రం విరామ ప్రత్యయాభ్యాస పూర్వః సంస్కార శేషోన్యః దీని అర్థం అన్ని ఆలోచనలు ఆగిపోయిన తర్వాత కేవలం సంస్కార మాత్రమే మిగిలే అవస్థను అసంప్రజ్ఞాత సమాధి అంటారు. 19 వ సూత్రం భవ ప్రత్యయో విదేహ ప్రకృతి లయానాం దీని అర్థం కొందరు యోగులు భౌతిక దేహాన్ని విడిన తర్వాత ప్రకృతిలో కలిసిపోతారు. 20వ సూత్రం శ్రద్ధ, శక్తి, జ్ఞాపక శక్తి, సమాధి మరియు ప్రజ్ఞ అనేవి సమాధిని పొందేందుకు సహాయపడతాయి.
(04:01) 21వ సూత్రం తీవ్ర సంవేగానం ఆసన్నః దీని అర్థం తీవ్రమైన సాధన చేసే వారికి సమాధి త్వరలోనే లభిస్తుంది. 22వ సూత్రం మృదు మధ్యమాది మాత్రత్వాతోపి విశేషః దీని అర్థం సాధన యొక్క తీవ్రతను బట్టి సాధకులలో భేదాలు ఉంటాయి. 23వ సూత్రం ఈశ్వర ప్రినిధానాద్వ దీని అర్థం లేదా ఈశ్వరుడిపై భక్తి ద్వారా 24వ సూత్రం క్లేష కర్మ విపాకాశయైర పరామృష్టః పురుష విశేష ఈశ్వరః దీని అర్థం ఈశ్వరుడు క్లేషాలు కర్మలు వాటి ఫలాలు మరియు వాసనల ద్వారా అంటబడని ప్రత్యేకమైన ఆత్మ 25వ సూత్రం పత్ర నిరతిశయం సర్వజ్ఞ బీజం దీని అర్థం ఈశ్వరుడిలో సర్వజ్ఞానం యొక్క బీజం దాని అత్యున్నతమైన స్థాయికి చేరుకుంటుంది.
(04:45) 26వ సూత్రం స ఏష పూర్వేశామపిగురః కాలే నానవంచేదాత్ దీని అర్థం ఈశ్వరుడు ఆది గురువు కాలాతీతుడు 27వ సూత్రం తస్య వాచకః ప్రణవః దీని అర్థం ఓంకారం ఈశ్వరుడికి ప్రతీక 28వ సూత్రం తద్జపస్తదర్థ భావనం దీని అర్థం ఓంకారాన్ని జపిస్తూ దాని భావాన్ని అర్థం చేసుకోవాలి. 29వ సూత్రం తతః ప్రత్యక్ చేతనాదికమోప్యంతరాయభావస్చ దీని అర్థం దీనివల్ల అంతరాత్మ సాక్షాత్కారంతో పాటు అన్ని అడ్డంకులు తొలగిపోతాయి.
(05:23) 30 వ సూత్రం వ్యాధి స్థ్యాన సంశయ ప్రమాద ఆలస్య విరతి భ్రాంతి దర్శన లబ్ద భూమికత్వానవస్థితత్వాని దీని అర్థం మనసుని విక్షేపం చేసే తొమ్మిది అడ్డంకులు ఉన్నాయి. 31వ సూత్రం దుఃఖ దౌర్మనశ్యాంగ మేజత్వాశ్వాస ప్రశ్వాస చిత్త విక్షేప సహభువః దీని అర్థం వీటిని నివారించడానికి ఒకే వస్తువుపై మనసుని కేంద్రీకరించాలి. 30 వ సూత్రం తర్వాత 31వ సూత్రం దుఃఖ దౌర్మనస్యంగా మేజత్వాస ప్రశ్వాసః చిత్త విక్షేప సహభువః దీని అర్థం బాధా మానసిక ఆందోళన వంటివి ఈ విక్షేపాలతో పాటు వస్తాయి.
(05:59) 32వ సూత్రం తత్ప్రతిషేధార్థం ఏకతత్వాభ్యాసః దీని అర్థం వీటిని నివారించడానికి ఒకే వస్తువుపై మనసుని కేంద్రీకరించాలి. ఇలా ప్రతి సూత్రం మన మనసుని ప్రశాంతత వైపు అడుగులయిస్తుంది. 33వ సూత్రం మైత్రి కరుణ ముదితోపేక్షానాం సుఖ దుఃఖ పుణ్య పుణ్య విషయానాం భావనాతః చిత్త ప్రసాదనం దీని అర్థం సుఖం దుఃఖం పుణ్యం పాపం కలిగిన వారిపై మైత్రి దయ ఆనందం ఉపేక్షా భావాలను కలిగి ఉండడం ద్వారా మనసు ప్రశాంతంగా ఉంటుంది.
(06:30) 34 వ సూత్రం ప్రత్యర్ధన విహారనాథవా ప్రాణాయామస్య దీని అర్థం ప్రాణాయామం అనగా శ్వాసను నియంత్రించడం ద్వారా కూడా మనసును స్థిరపరచవచ్చు 35వ సూత్రం విషయవతివా ప్రవృత్తిరుత్పన్న మనసః స్థితి నిబంధని దీని అర్థం దివ్యమైన జ్ఞానం లేదా అనుభవాలు మనసుని స్థిరంగా ఉంచడానికి సహాయపడతాయి. 36వ సూత్రం విశోకా జ్యోతిష్మతి దీని అర్థం దుఃఖ రహితమైన లేదా కాంతివంతమైన మనసు కూడా యోగాభ్యాసానికి దోహద పడుతుంది.
(07:02) 37 వ సూత్రం విత రాగ విషయం వా విత్తం దీని అర్థం రాగ ద్వేషాలు లేని వారి మనసుని ధ్యానం కోసం ఉపయోగించడం 38 వ సూత్రం స్వప్న నిద్ర జ్ఞానాలంబనం వ దీని అర్థం స్వప్నం లేదా నిద్రలోని అనుభవాలను కూడా ధ్యానానికి ఆధారంగా తీసుకోవచ్చు. 39 వ సూత్రం యథాభిమత ధ్యానాద్వ దీని అర్థం మనకు నచ్చిన ఏ విషయంలోనైనా ధ్యానం చేయవచ్చు 40 వ సూత్రం పరమాణు పరమ మహత్వాంతోస్య వశీకారః దీని అర్థం మనసుని నియంత్రించే శక్తి సూక్ష్మమైన పరమాణువు నుండి అతి పెద్దదైన విశ్వం వరకు వ్యాపించి ఉంటుంది.
(07:40) 41వ సూత్రం క్షీణవృత్తేర విజాతస్యేవరామేర్ గ్రహీతు గ్రహణ గ్రహీేషు తత్సత్తదంజన దైవబంధని సమాపత్తిహి దీని అర్థం శబ్దం అర్థం మరియు జ్ఞానం కలగలిసి ఉన్న స్థితిని సవితర్క సమాపత్తి అంటారు. 43వ సూత్రం స్మృతి పరిశుద్ధౌ స్వరూప శూన్య అర్థమాత్ర నిర్భాస నిర్వితర్క దీని అర్థం స్మృతి శుద్ధి చెందినప్పుడు మనసు తన స్వరూపాన్ని కోల్పోయి వస్తువు యొక్క వాస్తవ రూపాన్ని మాత్రమే చూపుతుంది.
(08:09) 44 వ సూత్రం ఏతయీన సవిచార నిర్విచారాచ సూక్ష్మ విషయ వ్యాఖ్యాత దీని ద్వారానే సూక్ష్మ విషయాలకు సంబంధించిన సవిచార మరియు నిర్విచార సమాప్తులు వివరించబడ్డాయి. 45 వ సూత్రం సూక్ష్మ విషయత్వం చాలింగ పర్యవసానం దీని అర్థం సూక్ష్మ విషయాలు అనేవి కారణం లేని ప్రకృతి వరకు విస్తరిస్తాయి. 46వ సూత్రం తాయేవ సబీజ సమాధి దీని అర్థం ఇప్పటివరకు చెప్పబడిన సమాధులు బీజంతో కూడినవి అనగా ఇంకా సంస్కారాలను కలిగి ఉన్నవి.
(08:45) 47 వ సూత్రం నిర్విచార వైశారథ్యం అధ్యాత్మ ప్రసాదః దీని అర్థం నిర్విచార సమాధిలో పరిపక్వత వచ్చినప్పుడు అంతర్గత ప్రశాంతత కలుగుతుంది. 48 వ సూత్రం హృదంబర తత్ర ప్రజ్ఞ దీని అర్థం ఆ స్థితిలో కేవలం సత్యాన్ని మాత్రమే గ్రహించే బుద్ధి లభిస్తుంది. 49వ సూత్రం శృత్యానుమాన ప్రజ్ఞ భ్యామన్య విషయ విశేషాత్ దీని అర్థం ఈ ప్రజ్ఞ అనేది శాస్త్రాలు లేదా అనుమానాల ద్వారా పొందే జ్ఞానం కంటే భిన్నమైనది మరియు ఉన్నతమైనది 50 వ సూత్రం తదజహ సంస్కారోణ్య సంస్కార ప్రతిబంధి దాని అర్థం ఏంటంటే యోగాభ్యాసం ద్వారా మనసులో ఏర్పడే కొత్త సంస్కారాలు పాత సంస్కారాలను నియంత్రిస్తాయి. ఇది మనసుని సంపూర్ణమైన
(09:29) ప్రశాంతత వైపు నడిపిస్తుంది. 51వ సూత్రం నుండి మొదలుపెట్టి ఒక పరిధి వరకు చూస్తే ఈ సూత్రాలు మనసుకి ధ్యానానికి సంబంధించిన మరింత లోతైన విషయాలను వివరిస్తాయి. 51వ సూత్రం తదాపి సర్వ నిరోధే. దీని అర్థం అన్ని వృత్తుల నిరోధం తర్వాత కలిగే నిర్వికల్ప సమాధిని సూచిస్తుంది 52వ సూత్రం తస్య ప్రజ్ఞ లోకే దీని అర్థం ఆ స్థితిలో బుద్ధికి దివ్యమైన జ్ఞానం లభిస్తుంది 53వ సూత్రం ప్రజ్ఞ లోకే దీని అర్థం ఆ జ్ఞానం అంతటినీ ప్రకాశింపజేస్తుంది.
(10:01) 54వ సూత్రం సహజ ప్రజ్ఞ దీని అర్థం యోగికి సహజంగానే సత్యం బోధపడుతుంది. 55వ సూత్రం ప్రత్యక్ష సిద్ధి దీని అర్థం సత్యం యొక్క ప్రత్యక్ష అనుభూతి కలుగుతుంది. 56 వ సూత్రం నిర్వాణ సమాధి దీని అర్థం ఇది సంపూర్ణమైన మోక్షం వంటిది 57 వ సూత్రం కైవల్యం దీని అర్థం ఆత్మ తన నిజమైన స్వరూపంలో స్థిరపడుతుంది. 58 వ సూత్రం పురుషార్థ శూన్యం దీని అర్థం ప్రకృతితో సంబంధం పూర్తిగా తొలగిపోతుంది.
(10:35) 59 వ సూత్రం అంతరాయ నివృత్తి దీని అర్థం అన్ని అడ్డంకులు తొలగిపోయి ప్రశాంతత ఉంటుంది. 60 వ సూత్రం యోగ చిత్త వృత్తి నిరోధ దీని అర్థం మనసు యొక్క సంపూర్ణ నియంత్రణయే యోగం 61వ సూత్రం ప్రత్యేకత సమాధి దీని అర్థం మనసు ఒకే ఆలోచనపై పూర్తిగా నిలబడే స్థితి 62వ సూత్రం భావనాయాస్తత్ దీని అర్థం సాధనలో వచ్చే అనుభవాలను భావన ద్వారా గ్రహించడం 63వ సూత్రం చిత్తశక్తి దీని అర్థం మనసుకి ఉన్న అపారమైన శక్తి 44 వ సూత్రం జ్ఞానశేషః దీని అర్థం మిగిలి ఉన్న జ్ఞానం 65వ సూత్రం సత్య సాక్షాత్కారః దీని అర్థం సత్యం యొక్క ప్రత్యక్ష అనుభూతి
(11:22) 66 వ సూత్రం నిర్వాణం దీని అర్థం సంపూర్ణమైన మోక్షం 67 వ సూత్రం కైవల్యం దీని అర్థం ఆత్మ తన సహజ స్వరూపంలో స్థిరపడటం 68 వ సూత్రం పురుషార్థ శూన్యత దీని అర్థం ప్రకృతితో సంబంధం పూర్తిగా తొలగిపోవటం 69వ సూత్రం అంతరాయ నివృత్తి దీని అర్థం అన్ని అడ్డంకులు తొలగిపోవడం 70 వ సూత్రం యోగ చిత్తవృత్తి నిరోధః దీని అర్థం మనసుని పూర్తిగా నియంత్రణలో ఉంచటం 71వ సూత్రం తథా ద్రష్టుహు స్వరూపే అవస్థానం దీని అర్థం ఆ సమయంలో ద్రష్ట తన నిజమైన స్వరూపంలో స్థిరపడతాడు 70 72వ సూత్రం వృత్తి సారూప్య మితరత్ర దీని అర్థం
(12:07) యోగాభ్యాసంలో లేనప్పుడు ద్రష్ట మనసులోని ఆలోచనలతోనే దాదాపు చెందుతాడు. 73వ సూత్రం వృత్తయః పంచతయః క్లిష్ట క్లిష్టాః దీని అర్థం మనసులోని ఆలోచనలు ఐదు రకాలు అవి కష్టాన్ని లేదా ప్రశాంతతను ఇవ్వగలవు. 74వ సూత్రం ప్రమాణ విపర్యయయ వికల్ప నిద్ర స్మృతయః దీని అర్థం మనసులోని వృద్ధులు ప్రమాణం విపర్యం వికల్పం నిద్రా మరియు స్మృతి 75వ సూత్రం ప్రత్యక్షానుమానాగమాః ప్రమాణాని దీని అర్థం సరైన జ్ఞానాన్ని పొందే మార్గాలు మూడు 76వ సూత్రం విపర్యో మిధ్య జ్ఞానమ తద్రూప ప్రతిష్ఠితం దీని అర్థం విపర్యం అనగా బ్రమ లేదా తప్పుడు జ్ఞానం 77వ సూత్రం శబ్దజ్ఞానానుపాతి వస్తు
(12:51) శూన్యో వికల్పః దీని అర్థం వికల్పం అనగా మాటల ద్వారా ఏర్పడే ఊహాజనిత జ్ఞానం 78 వ సూత్రం అభావ ప్రత్యయాలంబన వృత్తిర్ నిద్ర దీని అర్థం నిద్ర అనగా ఎలాంటి ఆలోచనలు లేని స్థితి 79వ సూత్రం అనుభూత విషయా సంప్రమోషః స్మృతిహి దీని అర్థం స్మృతి అనగా గత అనుభవాలను గుర్తుంచుకోవడం. 80 వ సూత్రం అభ్యాస వైరాగ్యభ్యాం తన్ నిరోధః దీని అర్థం మనసులోని వృత్తులను నియంత్రించడానికి సాధన మరియు నిర్లిప్తత అవసరం.
(13:32) 81వ సూత్రం తత్రస్థితౌ యత్నోభ్యాసః దీని అర్థం స్థిరమైన మనసును సాధించడానికి చేసే ప్రయత్నమే అభ్యాసం. 82వ సూత్రం సతు దీర్ఘకాల నైరంతర్య సత్కార సేవితో దృఢ భూమిహి ఈ అభ్యాసం చాలా కాలం పాటు ఎటువంటి అంతరాయాలు లేకుండా భక్తి శ్రద్ధలతో చేయడం ద్వారా దృఢమైన పునాది ఏర్పడుతుంది. 83వ సూత్రం దృష్టానుస్రవిక విషయ విదృష్ణస్య వశీకారసన్య వైరాగ్యం ప్రత్యక్షంగా చూసిన మరియు శాస్త్రాలలో చెప్పబడిన విషయాలపైన ఆసక్తిని తగ్గించుకోవడమే వైరాగ్యం.
(14:06) 84వ సూత్రం తత్పర పురుష ఖ్యాతేర్ గుణ వైదృష్ణం ప్రకృతి యొక్క గుణాలపైన కూడా ఆసక్తిని వీడి కేవలం పురుష అనగా ఆత్మ స్వభావంపై దృష్టి పెట్టడం 85వ సూత్రం వితర విచారాంద స్మిత రూపానాగమ సంప్రజ్ఞాతః నిర్దిష్టమైన ఆలోచనల ద్వారా కలిగే సమాధినే సంప్రజ్ఞాత సమాధి అంటారు. 86 వ సూత్రం విరామ ప్రత్యయాభ్యాస పూర్వః సంస్కార శేషోన్యః అన్ని ఆలోచనలు ఆగిపోయిన తర్వాత కేవలం సంస్కారాలు మాత్రమే మిగిలే అవస్థను అసంప్రజ్ఞాత సమాధి అంటారు.
(14:38) 87 వ సూత్రం భవ ప్రత్యయో విదేహ ప్రకృతిల యానం కొందరు యోగులు భౌతిక దేహాన్ని వీడిన తర్వాత ప్రకృతిలో కలిసిపోతారు. 88 వ సూత్రం శ్రద్ధ వీర్య స్మృతి సమాధి మరియు ప్రజ్ఞ అనేవి సమాధిని పొందేందుకు సహాయపడతాయి. 89 వ సూత్రం తీవ్ర సంవేగాన మాసన్నః తీవ్రమైన సాధన చేసే వారికి సమాధి త్వరలోనే లభిస్తుంది. 90 వ సూత్రం మృదు మధ్యమాధిమాత్రత్వ తతోపి విశేషః సాధన యొక్క తీవ్రతను బట్టి సాధకులలో భేదాలు ఉంటాయి.
(15:07) 91వ సూత్రం ఈశ్వర ప్రణిధానాద్వ లేదా ఈశ్వరుడిపై భక్తి ద్వారా 92వ సూత్రం క్లేష కర్మ విపాకాశయైరపరామృష్టః పురుష విశేష ఈశ్వరః ఈశ్వరుడు క్లేషాలు కర్మలు వాటి ఫలాలు మరియు వాసనల ద్వారా అంటబడని ప్రత్యేకమైన ఆత్మ 93వ సూత్రం తత్ర నిరతిశయం సర్వజ్ఞ బీజం ఈశ్వరుడిలో సర్వజ్ఞానం యొక్క బీజం దాని అత్యున్నతమైన స్థాయికి చేరుకుంటుంది.
(15:35) 94 వ సూత్రం సైష పూర్వేషామపి గురుహ కాలేనానవ చేదాత్ ఈశ్వరుడు ఆది గురువు కాలాతీతుడు 95వ సూత్రం తస్య వాచకః ప్రణవః ఓంకారం ఈశ్వరుడికి ప్రతీక 96వ సూత్రం తజ్జపస్తదర్థ భావనం ఓంకారాన్ని జపిస్తూ దాని భావాన్ని అర్థం చేసుకోవాలి. 97వ సూత్రం తతః ప్రత్యక్షేతనాధిక మోపి అంతరాయ భావస్య దీనివల్ల అంతరాత్మ సాక్షాత్కారంతో పాటు అన్ని అడ్డంకులు తొలగిపోతాయి.
(16:03) 90వ సూత్రం వ్యాధి స్థ్యాన సంశయ ప్రమాదాలస్య విరతి భ్రాంతి దర్శన లబ్ద భూమికత్వానవస్థితత్వాని చిత్త విక్షేపాస్తే అంతరాయః బాధ మానసిక ఆందోళన వంటివి ఈ విక్షేపాలతో పాటు వస్తాయి. నూరవ సూత్రం తత్ప్రతిషేధార్థమేక తత్వాభ్యాసః వీటిని నివారించడానికి ఒకే వస్తువుపై మనసుని కేంద్రీకరించాలి. 100వ సూత్రం తర్వాత 101వ సూత్రం నుండి కొనసాగిద్దాం.
(16:32) 101వ సూత్రం ప్రాణాయామ ప్రయత్నాద్వ అంటే ప్రాణాయామం ద్వారా వచ్చే ప్రయత్నం వలన కూడా మనసుని నియంత్రించవచ్చు. 102వ సూత్రం విషయవతివా ప్రవృత్తి ఉత్పన్న అంటే దివ్యమైన జ్ఞానం అనుభవపూర్వకంగా కలిగినప్పుడు మనసు స్థిరపడుతుంది. ఇలా ఒక్కొక్కటిగా తెలుసుకుందాం. 103వ సూత్రం విశోకా వా జ్యోతిష్మతి దీని అర్థం మనసు దుఃఖ రహితంగా లేదా కాంతివంతంగా ఉన్నప్పుడు అది యోగాభ్యాసానికి దోహద పడుతుంది.
(16:58) 104 వ సూత్రం వీతరాగ విషయం వా విత్తం దీని అర్థం రాగ ద్వేషాలు లేని వారి మనసుని ధ్యానం కోసం ఉపయోగించడం 105వ సూత్రం స్వప్న నిద్ర జ్ఞానాలంబనం వా దీని అర్థం స్వప్నం లేదా నిద్రలోని అనుభవాలను కూడా ధ్యానానికి ఆధారంగా తీసుకోవచ్చు. 106వ సూత్రం యథావిమత ధ్యానాద్వ దీని అర్థం మనకు నచ్చిన ఏ విషయంలోనైనా ధ్యానం చేయవచ్చు.
(17:24) 107వ సూత్రం పరమాణు పరమ మహత్వాంతోస్య వశీకారః దీని అర్థం మనసుని నియంత్రించే శక్తి సూక్ష్మమైన పరమాణువు నుండి అతి పెద్దదైన విశ్వం వరకు వ్యాపించి ఉంటుంది. 108 వ సూత్రం క్షీణవృత్తే రవిజాతస్యేవా రమేర్ గ్రహీతు గ్రహణ గ్రహేషు తస్సత్ తదంజనత సమాపత్తిహి 109వ సూత్రం తత్ర శబ్దార్థ జ్ఞాన వికల్పై సంకీర్ణ సవితర్క సమాపత్తిహి దీని అర్థం శబ్దం అర్థం మరియు జ్ఞానం కలగలిసి ఉన్న స్థితిని సవితర్క సమాపత్తి అంటారు.
(17:56) 110 వ సూత్రం స్మృతి పరిశుద్ధౌ స్వరూప శూన్య అర్థమాత్ర నిర్భాస నిర్వితర్గ దీని అర్థం స్మృతి శుద్ధి చెందినప్పుడు మనసు తన స్వరూపాన్ని కోల్పోయి వస్తువు యొక్క వాస్తవ రూపాన్ని మాత్రమే చూపుతుంది. 111వ సూత్రం ఏతైన సవిచార నిర్విచార చక్ష్మ విషయ వ్యాఖ్యాత దీని అర్థం దీని ద్వారానే సూక్ష్మ విషయాలకు సంబంధించిన సవిచార మరియు నిర్విచార సమాప్తులు వివరించబడ్డాయి.
(18:20) 112వ సూత్రం సూక్ష్మ విషయత్వం చాలింగ పర్యవసానం దీని అర్థం సూక్ష్మ విషయాలు అనేవి కారణం లేని ప్రకృతి వరకు విస్తరిస్తాయి. 113వ సూత్రం తాయేవ సబీజ సమాధి దీని అర్థం ఇప్పటివరకు చెప్పబడిన సమాధులు బీజంతో కూడినవి అనగా ఇంకా సంస్కారాలను కలిగి ఉన్నవి. 114 వ సూత్రం నిర్విచార వైశారద్యం అధ్యాత్మ ప్రసాదః దీని అర్థం నిర్విచార సమాధిలో పరిపక్వత వచ్చినప్పుడు అంతర్గత ప్రశాంతత కలుగుతుంది.
(18:49) 115వ సూత్రం ఋతంభరా తత్ర ప్రజ్ఞ దీని అర్థం ఆ స్థితిలో కేవలం సత్యాన్ని మాత్రమే గ్రహించే బుద్ధి లభిస్తుంది. 116వ సూత్రం శుత్యానుమాన ప్రజ్ఞాభ్యామన్య విషయ విశేషాత్ దీని అర్థం ఈ ప్రజ్ఞ అనేది శాస్త్రాలు లేదా అనుమానాల ద్వారా పొందే జ్ఞానం కంటే భిన్నమైనది మరియు ఉన్నతమైనది. 117వ సూత్రం తదజః సంస్కారోన్య సంస్కార ప్రతిబంధి దీని అర్థం యోగాభ్యాసం ద్వారా ఏర్పడే కొత్త సంస్కారాలు పాత సంస్కారాలను నియంత్రిస్తాయి.
(19:17) 18 వ సూత్రం తస్యాపి నిరోధే సర్వ నిరోధాన్ నిర్బీజః సమాధి దీని అర్థం ఆ నిరోధం వల్ల నిర్బీజ సమాధి కలుగుతుంది. ఇవి మరికొన్ని సూత్రాలు. 119 వ సూత్రం తథైవ క్లేషాః అంటే అవిద్య మొదలైనవి కూడా క్లేషాలు. 120 వ సూత్రం అవిద్య స్మిత రాగద్వేష అభిననవేషః క్లేషః అంటే అవిద్య అస్మిత రాగం ద్వేషం మరియు అభినవేషం అనేవి ఐదు క్లేషాలు 121వ సూత్రం అవిద్య క్షేత్రం ఉత్తరేషాము దీని అర్థం అవిద్య మిగిలిన క్లేషాలకి ఆధారం 122వ సూత్రం అనిత్య శుచి దుఃఖానాత్మసు నిత్య శుచి సుఖాత్మ ఖ్యాతేర్ అవిద్య దీని అర్థం అశాశ్వతమైన వాటిని శాశ్వతమైనవిగా భావించడం అవిద్య 123వ సూత్రం దృక్దర్శన
(20:03) శక్త్యో రేకాత్మతేవాస్మిత దీని అర్థం ద్రష్ట మరియు దృశ్యముతో తాదాత్మ్యం చెందడం అశ్మిత 124వ సూత్రం సుఖానుషయి రాగ దీని అర్థం సుఖాన్ని కోరుకోవడం రాగం 125వ సూత్రం దుఃఖానుషయ ద్వేషః దీని అర్థం దుఃఖాన్ని ద్వేషించడం ద్వేషం 126వ సూత్రం స్వరసవాహి విదుషోపి తదారూడో బభినవేషః దీని అర్థం మరణభయం అనేది పండితులకి కూడా ఉంటుంది 127వ సూత్రం దే ప్రతి ప్రసవ హేయాహ సూక్ష్మః దీని అర్థం ఈ క్లేషాలు సూక్ష్మ రూపాల్లో ఉన్నప్పుడు వాటిని నాశనం చేయాలి.
(20:42) 128వ సూత్రం ధ్యాన హేయాః సూక్ష్మాః దీని అర్థం ఈ క్లేషాలు ధ్యానం ద్వారా తొలగిపోతాయి. 129వ సూత్రం క్లేష మూలాహ కర్మాశయోహు దృశ్య అదృశ్య జన్మ వేదనీయాః దీని అర్థం కర్మలకి కారణం క్లేషాలు వాటి ఫలాలు ఈ జన్మలోనో వచ్చే జన్మలోనో అనుభవిస్తాం. 130 వ సూత్రం సతిమూలే తద్విపాకో జాతి ఆయుర్ భోగాహ దీని అర్థం కర్మకి తగినట్లుగా జాతీయ ఆయుష్స్సు మరియు సుఖ దుఃఖాలు కలుగుతాయి.
(21:10) 131వ సూత్రం దేహ్లాద పరితాప ఫలాః దీని అర్థం ఈ కర్మల ఫలాలు ఆనందాన్ని లేదా వేదనని కలిగిస్తాయి. 132వ సూత్రం పుణ్యా పుణ్య హేతుత్వాత్ దీని అర్థం ఈ ఫలాలు మన పుణ్యా లేదా పాప కర్మల కారణంగా కలుగుతాయి. 133వ సూత్రం సతీషు క్లేషేషు దీని అర్థం క్లేషాలు ఉన్నంతవరకు ఈ సంసార చక్రం కొనసాగుతుంది. 134 వ సూత్రం అవిద్యేత రేషాం దీని అర్థం అవిద్య మిగిలిన క్లేషాలకి ఆధారము 135వ సూత్రం తద్క్షేత్రం దీని అర్థం ఈ అవిద్యేయ క్లేషాలకి క్షేత్రము 136వ సూత్రం తద్విపాకో జాత్యాయుర్ భోగాహ దీని అర్థం కర్మకి తగినట్లుగా జాతీయ ఆయుషస్సు మరియు సుఖ దుఃఖాలు కలుగుతాయి. 137వ సూత్రం తేహలాద
(21:55) పరితాప ఫలాహ దీని అర్థం ఈ కర్మల ఫలాలు ఆనందాన్ని లేదా వేదనని కలిగిస్తాయి. 138 వ సూత్రం అవిద్యేత రేషాం మూలం దీని అర్థం అవిద్య మిగిలిన క్లేషాలకి మూలము 139 వ సూత్రం తదపి క్లేషేషు [సంగీతం] దీని అర్థం క్లేషాలు ఉన్నప్పుడు కూడా వాటిని అధిగమించాలి. 140 వ సూత్రం సతిమూలే తద్విపాకో దీని అర్థం మూలం ఉన్నప్పుడు ఫలాలు ఉంటాయి.
(22:22) 141వ సూత్రం దేహ్ లాద పరితాప బలాః దీని అర్థం ఈ కర్మల ఫలాలు ఆనందాన్ని లేదా వేదనని కలిగిస్తాయి. 142 వ సూత్రం పుణ్య పుణ్య హేతుత్వాత్ దీని అర్థం ఈ ఫలాలు మన పుణ్య లేదా పాపకర్మల కారణంగా కలుగుతాయి. 143వ సూత్రం సతీషు క్లేషేషు దీని అర్థం క్లేషాలు ఉన్నంతవరకు ఈ సంసార చక్రం కొనసాగుతుంది. 144 వ సూత్రం అవిద్యేతరేషాం దీని అర్థం అవిద్య మిగిలిన క్లేషాలకి ఆధారము 145వ సూత్రం తత్క్షేత్రం దీని అర్థం కర్మకి తగినట్లుగా జాతీయ ఆయుషస్సు మరియు సుఖ దుఃఖాలు కలుగుతాయి.
(22:56) 147వ సూత్రం తే లాద పరితాప ఫలాహ దీని అర్థం ఈ కర్మల ఫలాలు ఆనందాన్ని లేదా వేదనని కలిగిస్తాయి. 148 వ సూత్రం అవిద్యే దరేషాం మూలం దీని అర్థం అవిద్యే మిగిలిన క్లేషాలకి మూలము 149 వ సూత్రం తదపి క్లేషేషు దీని అర్థం క్లేషాలు ఉన్నప్పుడు కూడా వాటిని అధిగమించాలి. 150 వ సూత్రం సతిమూలే తద్విపాకో దీని అర్థం మూలం ఉన్నప్పుడు ఫలాలు ఉంటాయి.
(23:25) 151వ సూత్రం ధ్యానహేయాహ సూక్ష్మః దీని అర్థం ఈ క్లేషాలు ధ్యానం ద్వారా తొలగిపోతాయి. 152వ సూత్రం క్లేష మూలాహ కర్మాశయోహు దృష్టి అదృశ్య జన్మ వేదనీయాహ దీని అర్థం కర్మలకి కారణం క్లేషాలు వాటి ఫలాలు ఈ జన్మలోనో వచ్చే జన్మలోనో అనుభవిస్తాం. 153వ సూత్రం సతిమూలే తద్విపాకో జాత్యాయుర్ భోగాహ దీని అర్థం కర్మకి తగినట్లుగా జాతి ఆయుస్సు మరియు సుఖ దుఃఖాలు కలుగుతాయి.
(23:54) 154 వ సూత్రం తేహ్లాద పరితాప ఫలాహ దీని అర్థం ఈ కర్మల ఫలాలు ఆనందాన్ని లేదా వేదనని కలిగిస్తాయి. 155వ సూత్రం పుణ్యా పుణ్య హేతుత్వాత్ దీని అర్థం ఈ ఫలాలు మన పుణ్య లేదా పాప కర్మల కారణంగా కలుగుతాయి. 156వ సూత్రం సతీషు క్లేషేషు దీని అర్థం క్లేషాలు ఉన్నంతవరకు ఈ సంసార చక్రం కొనసాగుతుంది. 157వ సూత్రం అవిద్య తరేషం దీని అర్థం అవిద్య మిగిలిన క్లేషాలకి ఆధారము 158వ సూత్రం తత్క్షేత్రం దీని అర్థం ఈ అవిద్య క్లేషాలకి క్షేత్రము 159వ సూత్రం తద్విపాకో జాత్యాయుర్ భోగాహ దీని అర్థం కర్మకి తగినట్లుగా జాతి ఆయుషస్సు మరియు సుఖ దుఃఖాలు కలుగుతాయి. 160 వ సూత్రం
(24:40) తేలాద పరితాప ఫలాహ దీని అర్థం ఈ కర్మల ఫలాలు ఆనందాన్ని లేదా వేదనని కలిగిస్తాయి. 161వ సూత్రం పుణ్య పుణ్య హేతుత్వాత్ దీని అర్థం ఈ ఫలాలు మన పుణ్య లేదా పాప కర్మల కారణంగా కలుగుతాయి. 162వ సూత్రం సతీషు క్లేషేషు దీని అర్థం [సంగీతం] క్లేషాలు ఉన్నంతవరకు ఈ సంసార చక్రం కొనసాగుతుంది. 163వ సూత్రం అవిద్యతరేషాం దీని అర్థం అవిద్య మిగిలిన క్లేషాలకి ఆధారము 164వ సూత్రం తత్క్షేత్రం దీని అర్థం ఈ అవిద్య క్లేషాలకి క్షేత్రము 165వ సూత్రం తద్విపాకో జాత్యాయుర్భోగాః దీని అర్థం కర్మకి తగినట్లుగా జాతి ఆయుషస్సు మరియు సుఖ దుఃఖాలు కలుగుతాయి. 166వ సూత్రం
(25:25) తేహ్లాద పరితాప ఫలాః దీని అర్థం ఈ కర్మల ఫలాలు ఆనందాన్ని లేదా వేదనని కలిగిస్తాయి. 167వ సూత్రం పుణ్య పుణ్య హేతుత్వాత్ దీని [సంగీతం] అర్థం ఈ ఫలాలు మన పుణ్య లేదా పాప కర్మల కారణంగా కలుగుతాయి. 168 వ సూత్రం సతీషు క్లేషేషు దీని అర్థం క్లేషాలు ఉన్నంతవరకు ఈ సంసార చక్రం కొనసాగుతుంది. 169వ సూత్రం అవిద్య తరేషాం దీని అర్థం అవిద్య మిగిలిన క్లేషాలకి ఆధారం 170 వ సూత్రం సతిమూలే తద్విపాకో జాత్యాయుర్ భోగాహ దీని అర్థం కర్మకి తగినట్లుగా జాతి ఆయుషస్సు మరియు సుఖ దుఃఖాలు కలుగుతాయి.
(26:02) 171వ సూత్రం దుఃఖం, భయం, మిశ్రితం. 172 వ సూత్రం, యోగాభ్యాసం ద్వారా వచ్చే అనుభవాలను భావన ద్వారా గ్రహించడం. 173 వ సూత్రం మనసుకి ఉన్న అపారమైన శక్తి 174 వ సూత్రం మిగిలి ఉన్న జ్ఞానం. 176 వ సూత్రం సత్య సాక్షాత్కారః దీని అర్థం సత్యం యొక్క ప్రత్యక్ష అనుభూతి కలుగుతుంది. 177వ సూత్రం నిర్వాణం దీని అర్థం సంపూర్ణమైన మోక్షం 178 వ సూత్రం కైవల్యం దీని అర్థం ఆత్మ తన సహజ స్వరూపంలో స్థిరపడటం 179 వ సూత్రం పురుషార్థ శూన్యత దీని అర్థం ప్రకృతితో సంబంధం పూర్తిగా తొలగిపోవడం 180
(26:47) వ సూత్రం అంతరాయ నివృత్తిహి దీని అర్థం అన్ని అడ్డంకులు తొలగిపోవడం 181వ సూత్రం యోగ చిత్తవృత్తి నిరోధః దీని అర్థం మనసుని పూర్తిగా నియంత్రణ లో ఉంచడం 182వ సూత్రం ప్రత్యయైకత సమాధిహ దీని అర్థం మనసు ఒకే ఆలోచనపై పూర్తిగా నిలబడే స్థితి 183వ సూత్రం భావనాయాస్తత్ దీని అర్థం సాధనలో వచ్చే అనుభవాలను భావన ద్వారా గ్రహించడం 184వ సూత్రం చిత్తశక్తిహ దీని అర్థం మనసుకి ఉన్న అపారమైన శక్తి 185వ సూత్రం జ్ఞానశేషః దీని అర్థం మిగిలి ఉన్న జ్ఞానం 186వ సూత్రం సత్య సాక్షాత్కారః దీని అర్థం సత్యం యొక్క ప్రత్యక్ష అనుభూతి కలుగుతుంది. 187వ సూత్రం నిర్వాణం దీని
(27:34) అర్థం సంపూర్ణమైన మోక్షం 188 వ సూత్రం కైవల్యం దీని అర్థం ఆత్మతన సహజ స్వరూపంలో స్థిరపడటం 189వ సూత్రం పురుషార్థ శూన్యం దీని అర్థం ప్రకృతితో సంబంధం పూర్తిగా తొలగిపోవటం 190 వ సూత్రం అంతరాయ నివృత్తిహ దీని అర్థం అన్ని అడ్డంకులు తొలగిపోవటం మనం 190 వ సూత్రం వరకు పూర్తి చేసుకున్నాం కాబట్టి ఇంకా కొన్ని సూత్రాలు మిగిలి ఉన్నాయి.
(28:02) పతంజలి యోగ సూత్రాల చివరి అధ్యాయమైన కైవల్య పాదంలో ఈ చివరి సూత్రాలు ఉంటాయి. 191వ సూత్రం, పురుషార్థ శూన్యం, ప్రకృతితో సంబంధం పూర్తిగా తొలగిపోవటం, 192 వ సూత్రం, అంతరాయ నివృత్తిహి అన్ని అడ్డంకులు తొలగిపోవటం, 193 వ సూత్రం, యోగ చిత్తవృత్తి నిరోధః మనసుని పూర్తిగా నియంత్రణలో ఉంచటం, 194 వ సూత్రం, ప్రత్యేయకత సమాధి. మనసు ఒకే ఆలోచన పై పూర్తిగా నిలబడే స్థితి.
(28:30) 195వ సూత్రం భావనాయాస్తత్ సాధనలో వచ్చే అనుభవాలను భావన ద్వారా గ్రహించడం